Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8400-30:2015 do Viện Thú y biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này, hướng dẫn quy trình chẩn đoán bệnh Marek ở gà.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định chi tiết quy trình chẩn đoán lâm sàng và chẩn đoán trong phòng thí nghiệm đối với bệnh Marek ở gà. Đối tượng áp dụng bao gồm:

• Các phòng thử nghiệm, phòng thí nghiệm chẩn đoán thú y cấp trung ương và địa phương thực hiện xét nghiệm bệnh Marek.
• Các cơ quan kiểm dịch động vật, cơ quan quản lý chuyên ngành thú y thực hiện công tác giám sát, phát hiện, chẩn đoán và khống chế dịch bệnh trên đàn gia cầm.
• Các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến chẩn đoán, xét nghiệm bệnh Marek trên đàn gà nuôi tại Việt Nam.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần tham khảo và phối hợp với các tài liệu viện dẫn sau đây. Trong trường hợp tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 8400-1: Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 1: Quy trình chung về lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển mẫu bệnh phẩm thú y. Đây là tài liệu nền tảng bắt buộc để đảm bảo chất lượng mẫu bệnh phẩm trước khi tiến hành các bước chẩn đoán chuyên sâu đối với bệnh Marek.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa khoa học và chính xác về bệnh Marek ở gà nhằm thống nhất nhận thức trong quá trình chẩn đoán:

• Bệnh Marek (Marek's disease): Là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm ở gà do virus thuộc họ Herpesviridae (chủng Gallid herpesvirus 2 - GaHV-2, thuộc Serotype 1) gây ra.
• Đặc điểm bệnh lý: Bệnh đặc trưng bởi sự tăng sinh ác tính của tế bào lympho T, hình thành các khối u ở các cơ quan nội tạng (như gan, lách, thận, tim, phổi, buồng trứng), các dây thần kinh ngoại biên, da và mắt, dẫn đến liệt chân, cánh và tỷ lệ tử vong cao ở gà.

- Điều 4: Thiết bị, dụng cụ, hóa chất và vật liệu

Quy trình chẩn đoán bệnh Marek đòi hỏi các trang thiết bị, dụng cụ và hóa chất chuyên dụng để đảm bảo độ chính xác cao. Tiêu chuẩn quy định cụ thể các nhóm sau:

Thiết bị và dụng cụ phòng thí nghiệm:

• Tủ an toàn sinh học cấp II để thực hiện các thao tác xử lý mẫu, tránh lây nhiễm chéo và bảo vệ kỹ thuật viên.
• Máy ly tâm lạnh có tốc độ cao, phục vụ quá trình tách chiết DNA và xử lý bệnh phẩm.
• Máy nhân gen PCR (Thermal cycler) và hệ thống điện di gel agarose để thực hiện phương pháp chẩn đoán sinh học phân tử.
• Kính hiển vi quang học có độ phóng đại lớn để quan sát các tiêu bản nhuộm mô bệnh học.
• Tủ ấm, tủ lạnh sâu (âm 20 độ C đến âm 80 độ C) để bảo quản mẫu, hóa chất và các sinh phẩm chẩn đoán.
• Các dụng cụ bổ trợ khác như: kéo, panh mổ vô trùng, micropipet các cỡ, đầu côn có màng lọc, ống nghiệm vô trùng.

Hóa chất, thuốc thử và nguyên liệu:

• Dung dịch đệm phosphate (PBS) vô trùng dùng để pha loãng và xử lý mẫu bệnh phẩm.
• Hóa chất phục vụ kỹ thuật nhuộm mô bệnh học bao gồm dung dịch cố định Formol (thường là formol đệm trung tính 10%), thuốc nhuộm Hematoxylin và Eosin (H&E).
• Kít tách chiết DNA virus và các hóa chất dùng cho phản ứng PCR (như Taq polymerase, dNTPs, đệm phản ứng, nước khử ion không có nuclease).
• Các cặp mồi (primers) đặc hiệu được thiết kế riêng để phát hiện gen của virus Marek Serotype 1.
• Chất nhuộm màu DNA (như ethidium bromide hoặc các chất nhuộm an toàn tương đương) và thạch agarose để chạy điện di.