Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8400-4:2010

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8400-4:2010 về Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 1: Bệnh Niu Cát Xơn (Newcastle) là văn bản kỹ thuật quy chuẩn do Viện Thú y biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này thiết lập một quy trình thống nhất, khoa học và chính xác nhằm phát hiện, chẩn đoán và xác định virus gây bệnh Niu Cát Xơn ở gia cầm tại Việt Nam, phục vụ đắc lực cho công tác phòng chống dịch bệnh.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của quy trình chẩn đoán, cụ thể bao gồm:

• Quy chuẩn này quy định quy trình chẩn đoán lâm sàng, bệnh tích và các phương pháp xét nghiệm phòng thí nghiệm để phát hiện virus gây bệnh Niu Cát Xơn (Newcastle disease virus - NDV) ở các loài gia cầm như gà, gà tây, chim bồ câu, chim cút và các loài chim hoang dã nhạy cảm khác.
• Tiêu chuẩn được áp dụng bắt buộc hoặc khuyến khích áp dụng đối với các phòng thí nghiệm thú y cấp quốc gia, cấp vùng, các chi cục thú y địa phương và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo chuyên ngành thú y trên toàn quốc.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết và được áp dụng đồng thời:

• Các tài liệu viện dẫn được nêu trong tiêu chuẩn là cơ sở pháp lý và kỹ thuật bổ trợ. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
• Các hướng dẫn tiêu chuẩn của Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH/OIE) về quy trình chẩn đoán bệnh Niu Cát Xơn và các tiêu chuẩn quốc gia liên quan về an toàn sinh học phòng thí nghiệm thú y.

Điều 3: Thuốc thử và vật liệu thử

Quy trình chẩn đoán đòi hỏi việc sử dụng các loại hóa chất, thuốc thử và vật liệu sinh học đạt tiêu chuẩn chất lượng cao để đảm bảo độ nhạy và độ đặc hiệu của xét nghiệm:

• Kháng nguyên và kháng thể chuẩn: Kháng nguyên virus Niu Cát Xơn chuẩn dùng cho phản ứng ngăn ngưng kết hồng cầu (HI); huyết thanh chuẩn dương tính và huyết thanh chuẩn âm tính với virus Niu Cát Xơn.
• Hồng cầu gà: Sử dụng hồng cầu của gà trống khỏe mạnh, không có kháng thể kháng virus Niu Cát Xơn, được pha loãng thành dung dịch hồng cầu 1% trong dung dịch nước muối sinh lý hoặc đệm phốt phát (PBS).
• Nước muối sinh lý và dung dịch đệm: Dung dịch nước muối sinh lý vô trùng (NaCl 0,9%) hoặc dung dịch đệm phốt phát (PBS) có pH dao động từ 7,2 đến 7,4.
• Trứng gà có phôi (SPF hoặc sạch bệnh): Trứng gà có phôi từ 9 ngày tuổi đến 11 ngày tuổi, được lấy từ đàn gà SPF (Specific Pathogen Free) hoặc đàn gà khỏe mạnh không có kháng thể kháng virus Niu Cát Xơn để phục vụ công tác phân lập virus.
• Hóa chất cho chẩn đoán phân tử (RT-PCR): Các cặp mồi đặc hiệu (primers) để phát hiện gen của virus Niu Cát Xơn, các enzyme phiên mã ngược, enzyme polymerase, các nucleotide (dNTPs) và các hóa chất tách chiết RNA chuyên dụng.

Điều 4: Thiết bị và dụng cụ

Hệ thống trang thiết bị và dụng cụ phòng thí nghiệm phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật khắt khe để vận hành quy trình chẩn đoán an toàn và hiệu quả:

• Thiết bị bảo đảm an toàn sinh học: Tủ an toàn sinh học cấp II để thực hiện các thao tác xử lý mẫu bệnh phẩm và phân lập virus, tránh lây nhiễm chéo và bảo vệ kỹ thuật viên.
• Thiết bị ly tâm và bảo quản: Máy ly tâm thường và máy ly tâm lạnh có khả năng đạt tốc độ cao; tủ lạnh thường (từ 2 độ C đến 8 độ C) và tủ lạnh sâu (âm 20 độ C hoặc âm 80 độ C) để bảo quản mẫu bệnh phẩm, kháng nguyên, kháng thể và RNA.
• Thiết bị nuôi cấy và ủ ấm: Tủ ấm chuyên dụng cho trứng có hệ thống điều chỉnh nhiệt độ và độ ẩm tự động; tủ ấm thí nghiệm duy trì nhiệt độ ổn định ở 37 độ C.
• Dụng cụ đo lường và thao tác vi lượng: Các loại pipet tự động (micropipette) đơn kênh và đa kênh có thể tích hút từ 0,5 microlit đến 1000 microlit; các đầu típ có màng lọc vô trùng.
• Dụng cụ tiêu hao và bổ trợ: Phiến nhựa vi lượng chữ V (96 giếng) dùng cho phản ứng HA và HI; các loại ống nghiệm, đĩa petri, xi lanh, kim tiêm vô trùng và các dụng cụ mổ khám chuyên dụng.