Tổng quan về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8400-5:2011

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8400-5:2011 về Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 5: Bệnh tiên mao trùng do Viện Thú y biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này thiết lập một quy trình kỹ thuật thống nhất, khoa học và chính xác nhằm phát hiện, chẩn đoán kịp thời bệnh tiên mao trùng ở động vật, phục vụ đắc lực cho công tác phòng chống dịch bệnh thú y tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều 1 của tiêu chuẩn xác định rõ giới hạn pháp lý và đối tượng áp dụng của quy trình chẩn đoán, cụ thể bao gồm:

• Đối tượng áp dụng: Quy chuẩn này quy định quy trình chẩn đoán lâm sàng và chẩn đoán phòng thí nghiệm đối với bệnh tiên mao trùng do đơn bào ký sinh Trypanosoma evansi gây ra trên các loài động vật mẫn cảm.
• Các loài động vật đích: Tập trung chủ yếu vào các loài gia súc lớn và động vật nuôi như trâu, bò, ngựa, lạc đà, chó, mèo và một số loài động vật hoang dã khác có khả năng nhiễm bệnh.
• Mục đích sử dụng: Làm căn cứ kỹ thuật cho các cơ quan quản lý chuyên ngành thú y, các phòng thí nghiệm, kiểm dịch viên và bác sĩ thú y thực hiện việc xét nghiệm, chẩn đoán, công bố dịch và đưa ra các biện pháp xử lý ổ dịch hiệu quả.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Điều 2 quy định về các tài liệu được sử dụng làm cơ sở đối chiếu và phối hợp áp dụng cùng tiêu chuẩn này. Việc viện dẫn tài liệu tuân thủ nguyên tắc:

• Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu.
• Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
• Các tài liệu viện dẫn này đảm bảo tính đồng bộ trong hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về chẩn đoán bệnh thú y, đặc biệt là các quy trình lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển bệnh phẩm an toàn sinh học.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Điều 3 làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi để đảm bảo sự hiểu biết thống nhất trong quá trình thực hiện quy trình chẩn đoán:

• Bệnh tiên mao trùng (Trypanosomiasis): Là bệnh ký sinh trùng đường máu truyền nhiễm ở động vật do đơn bào thuộc giống Trypanosoma, cụ thể là loài Trypanosoma evansi gây ra. Bệnh truyền lây chủ yếu qua các loài côn trùng trung gian hút máu như ruồi trâu (chi Tabanus) và mòng.
• Tác nhân gây bệnh (Trypanosoma evansi): Là một loại đơn bào hình thoi, có roi tự do ở đầu trước, màng vây quanh thân uốn lượn linh hoạt. Chúng ký sinh và nhân đôi bằng cách phân đôi trong huyết tương của vật chủ, hút chất dinh dưỡng và giải phóng độc tố gây hủy hoại hồng cầu.
• Thể bệnh: Bệnh có thể biểu hiện ở thể cấp tính (gây sốt cao ngắt quãng, thiếu máu nặng, suy nhược và tử vong nhanh) hoặc thể mãn tính (gây gầy mòn, rụng lông, sẩy thai và giảm sức sản xuất kéo dài).

Thiết bị, dụng cụ, hóa chất và vật liệu thử (Điều 4)

Điều 4 quy định chi tiết về cơ sở vật chất kỹ thuật tối thiểu cần phải đáp ứng tại phòng thí nghiệm để tiến hành chẩn đoán bệnh tiên mao trùng một cách chính xác:

• Thiết bị và dụng cụ cơ bản:
  • Kính hiển vi quang học có độ phóng đại từ 400 lần đến 1000 lần (vật kính dầu) để quan sát hình thái ký sinh trùng.
  • Máy ly tâm chuyên dụng phục vụ phương pháp ly tâm đối chiếu phát hiện ký sinh trùng trong máu.
  • Tủ ấm, tủ lạnh bảo quản mẫu bệnh phẩm và các loại sinh phẩm xét nghiệm.
  • Dụng cụ lấy máu vô trùng, lam kính (slide), lamen (coverslip), ống nghiệm có chất chống đông (EDTA hoặc Heparin) và không có chất chống đông.
• Hóa chất và thuốc thử yêu cầu:
  • Dung dịch nước muối sinh lý vô trùng (NaCl 0,9 %) dùng để pha loãng hoặc rửa bệnh phẩm.
  • Cồn tuyệt đối hoặc cồn Methanol để cố định tiêu bản máu.
  • Thuốc nhuộm Giemsa nguyên chất và dung dịch đệm pH thích hợp để tiến hành nhuộm tiêu bản máu phục vụ việc soi kính hiển vi.
  • Các sinh phẩm, hóa chất chuyên dụng khác phục vụ cho phản ứng sinh học phân tử (PCR) hoặc xét nghiệm huyết thanh học (ELISA) tùy thuộc vào phương pháp chẩn đoán cụ thể được lựa chọn.