Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8400-16:2011 về Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 16: Bệnh phù ở lợn do vi khuẩn E. Coli quy định các bước kỹ thuật và nghiệp vụ nhằm phát hiện, xác định chính xác tác nhân gây bệnh phù ở lợn. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này:

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn này quy định quy trình chẩn đoán lâm sàng và xét nghiệm phòng thí nghiệm đối với bệnh phù ở lợn (Edema disease) do vi khuẩn Escherichia coli (E. coli) gây ra.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý chuyên ngành thú y, các phòng thử nghiệm, chẩn đoán bệnh động vật và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác phòng chống dịch bệnh trên lợn.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn này sử dụng các tài liệu viện dẫn cần thiết để đảm bảo tính chuẩn xác trong quá trình thực hiện quy trình chẩn đoán.
• Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan đến phương pháp lấy mẫu, bảo quản mẫu bệnh phẩm thú y và các quy trình kỹ thuật xét nghiệm vi sinh vật học cơ bản.
• Trong trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc được thay thế thì áp dụng phiên bản mới nhất.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

• Bệnh phù ở lợn (Edema disease) là một bệnh truyền nhiễm cấp tính, thường xảy ra ở lợn con sau khi cai sữa, do các chủng vi khuẩn E. coli có khả năng sản sinh độc tố gây ra.
• Độc tố gây bệnh chủ yếu là độc tố phù (Shiga-like toxin type II variant hay stx2e), tác động trực tiếp lên thành mạch quản gây ra hiện tượng thoát dịch và phù nề ở các mô, cơ quan như hầu họng, dạ dày, kết tràng và não.
• Các chủng vi khuẩn E. coli gây bệnh phù thường mang các yếu tố bám dính đặc trưng, phổ biến nhất là kháng nguyên bám dính F18 (F18ab hoặc F18ac) giúp vi khuẩn bám vào niêm mạc ruột non và nhân lên tại đây.

- Điều 4: Thiết bị, dụng cụ, hóa chất và mẫu thử

• Thiết bị và dụng cụ phòng thí nghiệm: Yêu cầu các thiết bị cơ bản bao gồm tủ ấm duy trì nhiệt độ ổn định ở 37 độ C, tủ lạnh bảo quản mẫu, máy ly tâm, kính hiển vi quang học có độ phóng đại lớn, nồi hấp tiệt trùng (autoclave), tủ an toàn sinh học cấp II, bộ dụng cụ mổ khám chuyên dụng và các loại dụng cụ thủy tinh như đĩa petri, ống nghiệm, pipet.
• Hóa chất và môi trường nuôi cấy: Sử dụng các môi trường nuôi cấy vi sinh chuyên dụng như thạch máu (Blood agar) để kiểm tra tính chất gây tan máu, thạch MacConkey để phân lập vi khuẩn đường ruột, canh thang dinh dưỡng (Nutrient broth) và các loại thuốc nhuộm phục vụ phương pháp nhuộm Gram.
• Kháng huyết thanh và sinh phẩm chẩn đoán: Các loại kháng huyết thanh đặc hiệu để định tuýp kháng nguyên (O, K, F) của vi khuẩn E. coli, hoặc các cặp mồi (primers) đặc hiệu phục vụ phản ứng PCR nhằm phát hiện gen mã hóa độc tố stx2e và yếu tố bám dính F18.
• Mẫu thử (Bệnh phẩm): Mẫu bệnh phẩm phải được thu thập từ lợn nghi mắc bệnh hoặc vừa mới chết. Các cơ quan đích cần lấy bao gồm hạch lâm ba ruột, đoạn ruột non (hồi tràng), dịch xoang bụng, não, và các mô bị phù nề rõ rệt như dạ dày, kết tràng. Mẫu phải được bảo quản lạnh và vận chuyển nhanh chóng về phòng thí nghiệm trong vòng 24 giờ.