Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8400-1:2010

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8400-1:2010 về Bệnh động vật - Quy trình chẩn đoán - Phần 1: Bệnh lở mồm long móng là văn bản kỹ thuật cốt lõi quy định các bước, phương pháp và tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm phát hiện, chẩn đoán chính xác bệnh lở mồm long móng ở động vật tại Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của quy trình chẩn đoán, cụ thể:

• Đối tượng áp dụng: Quy trình này áp dụng để chẩn đoán bệnh lở mồm long móng cho các loài động vật mẫn cảm thuộc bộ guốc chẵn, bao gồm trâu, bò, lợn, dê, cừu và các loài động vật hoang dã khác có nguy cơ nhiễm bệnh.
• Phạm vi chuyên môn: Tiêu chuẩn hướng dẫn chi tiết từ khâu chẩn đoán lâm sàng tại thực địa cho đến các phương pháp xét nghiệm chuyên sâu trong phòng thí nghiệm nhằm xác định sự hiện diện của virus gây bệnh.
• Cơ quan thực hiện: Quy trình được áp dụng thống nhất tại các phòng thí nghiệm chẩn đoán thú y từ cấp trung ương đến địa phương, các cơ quan kiểm dịch động vật và các cơ sở nghiên cứu liên quan.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để thực hiện chính xác quy trình chẩn đoán này, việc áp dụng các tài liệu viện dẫn là bắt buộc. Tiêu chuẩn quy định nguyên tắc sử dụng tài liệu viện dẫn như sau:

• Các tài liệu viện dẫn được nêu trong tiêu chuẩn là cơ sở pháp lý và kỹ thuật bổ trợ không thể tách rời.
• Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố, chỉ áp dụng phiên bản được nêu cụ thể.
• Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố, áp dụng phiên bản mới nhất bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung và thay thế (nếu có).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Điều khoản này làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi được sử dụng xuyên suốt trong tiêu chuẩn, giúp thống nhất cách hiểu và thực hành:

• Bệnh lở mồm long móng (Foot and Mouth Disease - FMD): Là bệnh truyền nhiễm cấp tính, lây lan rất nhanh ở động vật guốc chẵn. Bệnh đặc trưng bởi sự xuất hiện của các mụn nước ở niêm mạc miệng, lưỡi, lợi, ở kẽ móng chân, vành móng và núm vú.
• Virus dịch tả lở mồm long móng (FMDV): Là virus thuộc họ Picornaviridae, giống Aphthovirus. Virus này có cấu trúc ARN sợi đơn, không có vỏ bọc ngoài, có tính hướng thượng bì cao.
• Các type huyết thanh (Serotypes): Định nghĩa về 7 type huyết thanh khác nhau của virus lở mồm long móng bao gồm: O, A, C, Asia 1, SAT 1, SAT 2 và SAT 3. Việc xác định đúng type huyết thanh là bắt buộc vì không có sự bảo hộ chéo giữa các type này khi sử dụng vắc-xin.

Điều 4: Thuốc thử, vật liệu, thiết bị và dụng cụ

Đây là phần quy định kỹ thuật chi tiết về các điều kiện cần thiết để tiến hành chẩn đoán bệnh trong phòng thí nghiệm, đảm bảo tính chính xác và an toàn sinh học:

• Thuốc thử và hóa chất: Quy định các loại hóa chất tinh khiết chuyên dùng cho sinh học phân tử và huyết thanh học, bao gồm các loại đệm (PBS, TAE, TBE), hóa chất tách chiết ARN, các bộ kít RT-PCR, kít ELISA phát hiện kháng nguyên và kháng thể, cùng các chất chuẩn đối chứng âm và đối chứng dương.
• Môi trường và tế bào: Các loại môi trường nuôi cấy tế bào (như DMEM, MEM) và các dòng tế bào mẫn cảm phục vụ cho việc phân lập virus (như tế bào thận lợn IB-RS-2, tế bào thận hamster BHK-21).
• Thiết bị chuyên dụng: Yêu cầu bắt buộc về các trang thiết bị máy móc phải được hiệu chuẩn định kỳ, bao gồm máy nhân gen PCR/Real-time PCR, máy đọc ELISA (ELISA reader), tủ an toàn sinh học cấp 2 (Biosafety cabinet class II), kính hiển vi đảo ngược, máy ly tâm lạnh tốc độ cao, tủ ấm CO2 và tủ lạnh sâu (âm 20 độ C và âm 80 độ C).
• Dụng cụ tiêu hao: Các loại ống nghiệm, đĩa nuôi cấy tế bào, đĩa ELISA, đầu côn có màng lọc (filter tips) chống tạp nhiễm, xi lanh, kim tiêm và các dụng cụ lấy mẫu chuyên dụng bảo đảm vô trùng.