Trong nỗ lực đẩy mạnh quyền tự chủ và nâng cao hiệu quả hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL), Bộ Nội vụ đã chính thức đưa ra lấy ý kiến về Dự thảo Nghị định quy định về hợp đồng thực hiện công việc trong khu vực này. Đây được xem là một bước đi chiến lược nhằm tách bạch cơ chế quản lý giữa cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp, đồng thời tạo hành lang pháp lý linh hoạt để thu hút nhân tài. Nếu được thông qua, Nghị định này dự kiến sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026, đánh dấu một cột mốc mới trong quản trị nhân sự công.

1. Khu biệt phạm vi: Chỉ áp dụng cho đơn vị sự nghiệp công lập

Điểm khác biệt căn bản đầu tiên nằm ở phạm vi điều chỉnh. Theo quy định hiện hành tại Điều 1 Nghị định 111/2022/NĐ-CP, đối tượng áp dụng bao gồm cả cơ quan hành chính Nhà nước và ĐVSNCL. Tuy nhiên, Dự thảo mới đã chủ động loại bỏ khối cơ quan hành chính ra khỏi phạm vi áp dụng.

Việc thu hẹp này không phải là sự hạn chế, mà là sự chuyên môn hóa. ĐVSNCL với đặc thù cung ứng dịch vụ công cần một cơ chế vận hành gần gũi hơn với thị trường lao động, khác với tính chất quyền lực chính trị của cơ quan hành chính. Điều này giúp hình thành một hệ thống quy định riêng biệt, phù hợp với lộ trình tự chủ tài chính và tự chủ nhân sự mà Chính phủ đang theo đuổi.

2. Cho phép ký hợp đồng với cả vị trí việc làm quản lý

Đây có thể coi là thay đổi mang tính "cởi trói" mạnh mẽ nhất. Trước đây, theo Điều 4 Nghị định 111/2022/NĐ-CP, các loại công việc được ký hợp đồng chỉ giới hạn ở nhóm hỗ trợ, phục vụ và một số vị trí chuyên môn, nghiệp vụ.

Dự thảo mới đã bổ sung thêm nhóm "Công việc ở vị trí việc làm quản lý". Điều này mở ra cơ hội cho các ĐVSNCL thuê mướn các nhà quản trị chuyên nghiệp, các CEO có kinh nghiệm từ khu vực tư nhân về điều hành các đơn vị sự nghiệp (như bệnh viện, trường học, viện nghiên cứu) mà không nhất thiết phải là viên chức trong biên chế. Đây là chìa khóa để đổi mới tư duy quản lý trong khu vực công.

3. Chuẩn hóa việc ký hợp đồng theo Danh mục vị trí việc làm

Để tránh tình trạng tuyển dụng tràn lan hoặc không đúng nhu cầu, Dự thảo quy định việc xác định công việc ký hợp đồng phải căn cứ chặt chẽ vào Danh mục vị trí việc làm và cơ cấu chức danh nghề nghiệp đã được phê duyệt. So với cách liệt kê mang tính định tính của Nghị định 111/2022/NĐ-CP, quy định mới yêu cầu tính chính xác và minh bạch cao hơn, bảo đảm mỗi vị trí lao động hợp đồng đều có mô tả công việc và tiêu chuẩn rõ ràng.

4. Mở rộng đối tượng: Chấp nhận cả pháp nhân cung cấp dịch vụ

Thay vì chỉ tập trung vào cá nhân lao động, Dự thảo mới cho phép ĐVSNCL ký hợp đồng với cả các pháp nhân cung cấp dịch vụ. Điều này có nghĩa là thay vì tuyển dụng 10 nhân viên bảo vệ hay vệ sinh, đơn vị có thể ký hợp đồng trọn gói với một công ty dịch vụ chuyên nghiệp.

Quy định này tại Điều 6 Dự thảo khắc phục được hạn chế của Điều 8 và Điều 10 Nghị định 111/2022/NĐ-CP vốn chỉ chú trọng vào cá nhân. Việc xã hội hóa các dịch vụ hỗ trợ giúp đơn vị tập trung nguồn lực vào các hoạt động chuyên môn cốt lõi.

5. Đưa đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số vào nguyên tắc thực hiện

Lần đầu tiên, các khái niệm như "nguồn nhân lực chất lượng cao", "đổi mới sáng tạo" và "chuyển đổi số" được đưa vào làm nguyên tắc thực hiện hợp đồng tại Điều 3 Dự thảo. So với các nguyên tắc truyền thống tại Điều 3 Nghị định 111/2022/NĐ-CP, sự bổ sung này cho thấy tầm nhìn dài hạn của Chính phủ trong việc hiện đại hóa khu vực công, biến hợp đồng lao động thành công cụ để thực hiện các chiến lược phát triển quốc gia.

6. Xóa bỏ giới hạn cứng về thời hạn hợp đồng

Một trong những điểm nghẽn lớn nhất của khoản 3 Điều 9 Nghị định 111/2022/NĐ-CP là quy định đơn vị sự nghiệp nhóm 4 chỉ được ký hợp đồng tối đa 12 tháng. Dự thảo mới đã mạnh dạn bãi bỏ giới hạn này.

Thời hạn hợp đồng giờ đây sẽ được xác định linh hoạt dựa trên tính chất nhiệm vụ, nhu cầu thực tế và khả năng tài chính của đơn vị. Sự thay đổi này giúp người lao động yên tâm công tác, đồng thời giúp đơn vị chủ động hơn trong việc xây dựng đội ngũ nhân sự ổn định cho các dự án dài hạn.

7. Kiểm soát chặt chẽ xung đột lợi ích

Đi đôi với việc mở rộng quyền hạn là việc tăng cường trách nhiệm và kiểm soát. Dự thảo bổ sung một danh mục chi tiết các trường hợp không được ký hợp đồng tại Điều 9, bao gồm:

- Người có quan hệ thân thích với người có thẩm quyền ký hợp đồng (vợ/chồng, cha mẹ, con, anh chị em...).
- Các công việc có nguy cơ xung đột lợi ích, ảnh hưởng đến tính khách quan, liêm chính.
- Các công việc liên quan đến quốc phòng, an ninh, bí mật nhà nước (trừ trường hợp đặc biệt).

Quy định này lấp đầy khoảng trống pháp lý mà Nghị định 111/2022/NĐ-CP chưa đề cập chi tiết, góp phần quan trọng vào công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực trong tuyển dụng và sử dụng lao động tại các đơn vị công lập.

Tóm lại, những điểm mới trong Dự thảo Nghị định về hợp đồng thực hiện công việc trong ĐVSNCL không chỉ đơn thuần là thay đổi về mặt kỹ thuật, mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị. Với bối cảnh năm 2026, khi chuyển đổi số và tự chủ công lập trở thành yêu cầu bắt buộc, những quy định này sẽ là bệ phóng vững chắc để các đơn vị sự nghiệp vươn mình mạnh mẽ.