Trong hoạt động đấu thầu và triển khai các dự án xây dựng, mua sắm hàng hóa hay cung cấp dịch vụ, việc xác định rõ vai trò của các bên tham gia là yếu tố then chốt để đảm bảo tính pháp lý và hiệu quả kinh tế. Hai khái niệm thường xuyên gây nhầm lẫn nhưng lại có bản chất hoàn toàn khác nhau chính là nhà thầu chính và nhà thầu phụ. Hiểu đúng về mối quan hệ này không chỉ giúp các doanh nghiệp tránh được các rủi ro tranh chấp mà còn đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật hiện hành.

Căn cứ pháp lý điều chỉnh hoạt động của nhà thầu

Tính đến thời điểm năm 2021, mọi hoạt động liên quan đến việc lựa chọn và quản lý nhà thầu tại Việt Nam chủ yếu được điều chỉnh bởi các văn bản quy phạm pháp luật quan trọng sau:

• Luật Đấu thầu 2013 (Luật số 43/2013/QH13).
• Nghị định 63/2014/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều của Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà thầu.
• Thông tư 01/2015/TT-BKHĐT quy định chi tiết lập Hồ sơ mời thầu, Hồ sơ yêu cầu dịch vụ tư vấn.

Khái niệm và vị thế pháp lý của các loại hình nhà thầu

Để phân biệt một cách rõ ràng nhất, chúng ta cần đi sâu vào định nghĩa được quy định tại Điều 4 Luật Đấu thầu 2013:

"35. Nhà thầu chính là nhà thầu chịu trách nhiệm tham dự thầu, đứng tên dự thầu và trực tiếp ký, thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn. Nhà thầu chính có thể là nhà thầu độc lập hoặc thành viên của nhà thầu liên danh."

"36. Nhà thầu phụ là nhà thầu tham gia thực hiện gói thầu theo hợp đồng được ký với nhà thầu chính. Nhà thầu phụ đặc biệt là nhà thầu phụ thực hiện công việc quan trọng của gói thầu do nhà thầu chính đề xuất trong hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất trên cơ sở yêu cầu ghi trong hồ sơ mời thầu, hồ sơ yêu cầu."

Như vậy, điểm khác biệt cốt lõi nằm ở chủ thể ký kết hợp đồng. Nhà thầu chính là đối tác trực tiếp của Chủ đầu tư, trong khi nhà thầu phụ chỉ có quan hệ hợp đồng với nhà thầu chính. Điều này dẫn đến việc nhà thầu phụ thường không có quyền khiếu nại trực tiếp lên Chủ đầu tư về các vấn đề thanh toán hay tranh chấp phát sinh từ công việc của mình.

So sánh chi tiết các tiêu chí phân biệt

Dưới đây là bảng so sánh chi tiết giúp các bên nắm bắt nhanh các quy định pháp lý:

Những lưu ý quan trọng về việc sử dụng nhà thầu phụ

Theo quy định tại Điều 89 Nghị định 63/2014/NĐ-CP, việc sử dụng nhà thầu phụ phải tuân thủ các nguyên tắc nghiêm ngặt:

• Kê khai minh bạch: Nhà thầu chính phải nêu rõ danh sách nhà thầu phụ và phần việc đảm nhận trong Hồ sơ dự thầu.
• Không thay đổi tùy tiện: Việc thay đổi nhà thầu phụ ngoài danh sách đã kê khai phải được sự đồng ý bằng văn bản của Chủ đầu tư.
• Trách nhiệm không chuyển giao: Dù thuê thầu phụ, nhà thầu chính vẫn không được giảm bớt bất kỳ nghĩa vụ hay trách nhiệm nào đối với Chủ đầu tư.

Lời khuyên pháp lý: Các doanh nghiệp khi tham gia đấu thầu cần đặc biệt chú trọng đến việc soạn thảo hợp đồng thầu phụ. Hợp đồng này cần quy định rõ các điều khoản về bồi thường, tiến độ và tiêu chuẩn kỹ thuật tương ứng với hợp đồng chính để tránh tình trạng nhà thầu chính phải gánh chịu thiệt hại do lỗi của nhà thầu phụ gây ra.

Nếu quý khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến quy định về đấu thầu hoặc cần tư vấn chuyên sâu về hợp đồng xây dựng, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời.