Lĩnh vực thủy sản đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong nền kinh tế quốc dân và sinh kế của hàng triệu ngư dân Việt Nam. Để bảo đảm sự phát triển bền vững, bảo vệ nguồn lợi tự nhiên và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, Chính phủ đã ban hành Nghị định 246/2026/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thủy sản, chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 18/8/2026.

Nghị định này thay thế các quy định cũ trước đây, thiết lập một hệ thống chế tài nghiêm khắc hơn, bao quát toàn diện các hoạt động từ bảo vệ nguồn lợi, quản lý giống, thức ăn thủy sản, nuôi trồng cho đến khai thác và dịch vụ hậu cần nghề cá. Dưới đây là tổng hợp chi tiết các mức phạt vi phạm hành chính nổi bật theo quy định mới nhất.

Tàu cá Việt Nam hoạt động khai thác thủy sản trên biển (ảnh minh họa)

1. Vi phạm quy định về bảo vệ nguồn lợi thủy sản

Bảo vệ môi trường sống và nguồn lợi tự nhiên là nền tảng cốt lõi của Luật Thủy sản 2017. Nhóm hành vi xâm hại đến hệ sinh thái thủy sinh bị áp dụng mức phạt rất cao nhằm răn đe triệt để:

• Hành vi hủy hoại môi trường sống của các loài thủy sản: Theo quy định tại Điều 6, mức phạt dao động từ 30.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng tùy thuộc vào quy mô và mức độ nghiêm trọng của hành vi tàn phá rạn san hô, thảm cỏ biển hoặc làm ô nhiễm nguồn nước nuôi trồng.
• Khai thác trong khu vực cấm có thời hạn: Bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng theo quy định tại Điều 7.
• Xâm hại loài thủy sản nguy cấp, quý, hiếm: Hành vi đánh bắt, tàng trữ, vận chuyển trái phép các loài có tên trong danh mục bảo vệ bị phạt từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng theo quy định tại Điều 8.
• Vi phạm quy định quản lý khu bảo tồn biển: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng đối với các hành vi xây dựng công trình trái phép hoặc neo đậu phương tiện sai quy định trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt (Điều 9).

2. Vi phạm quy định về giống thủy sản

Chất lượng con giống quyết định sự thành bại của toàn bộ chuỗi sản xuất thủy sản. Do đó, các hành vi gian lận, vi phạm quy chuẩn kỹ thuật về giống bị kiểm soát chặt chẽ:

• Sản xuất, ương dưỡng giống không phép hoặc không đạt chuẩn: Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng theo quy định tại Điều 11.
• Xuất khẩu, nhập khẩu giống thủy sản trái phép: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với hành vi nhập khẩu giống chưa được cấp phép khảo nghiệm hoặc lưu hành (Điều 12).
• Đặt tên giống thủy sản sai quy định: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng (Điều 13).

Lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động thủy sản (ảnh minh họa)

3. Vi phạm về thức ăn thủy sản và sản phẩm xử lý môi trường

Việc sử dụng hóa chất, kháng sinh cấm trong nuôi trồng thủy sản gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng và uy tín xuất khẩu của Việt Nam. Nghị định mới quy định khung phạt nghiêm khắc:

• Vi phạm về thông tin, quảng cáo sản phẩm: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng (Điều 14).
• Cơ sở sản xuất không bảo đảm điều kiện vệ sinh an toàn: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng (Điều 15).
• Sản xuất, mua bán sản phẩm ngoài danh mục cho phép: Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng tùy thuộc vào khối lượng sản phẩm vi phạm (Điều 16).

4. Vi phạm quy định về nuôi trồng thủy sản

Đối với các hộ gia đình, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, cần đặc biệt lưu ý các quy định pháp lý sau:

• Không đăng ký đối tượng nuôi chủ lực hoặc không bảo đảm điều kiện nuôi trồng: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng theo quy định tại Điều 18.
• Nhập khẩu, xuất khẩu thủy sản sống trái phép: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (Điều 19).
• Vi phạm quy định về nuôi sinh sản, sinh trưởng loài hoang dã nguy cấp: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng (Điều 20).

5. Vi phạm quy định về khai thác thủy sản (Chế tài mạnh tay chống khai thác IUU)

Nhằm gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban Châu Âu (EC) và hướng tới nghề cá có trách nhiệm, các hành vi vi phạm trong khai thác thủy sản, đặc biệt là khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) bị áp dụng mức phạt cực kỳ nghiêm khắc:

• Vi phạm nghiêm trọng trong khai thác thủy sản (Khai thác IUU): Theo quy định tại Điều 21, mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân lên tới 1.000.000.000 đồng (một tỷ đồng) đối với các hành vi như: đưa tàu cá đi khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài, không trang bị thiết bị giám sát hành trình (VMS) hoặc cố tình ngắt kết nối thiết bị khi đang hoạt động trên biển.
• Vi phạm quy định hoạt động của tàu cá trên các vùng biển: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng (Điều 22).
• Khai thác vượt hạn ngạch cho phép: Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (Điều 23).
• Không có Giấy phép khai thác thủy sản: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng tùy thuộc vào chiều dài lớn nhất của tàu cá (Điều 24).
• Sử dụng xung điện, dòng điện để khai thác: Đây là hành vi hủy diệt nguồn lợi cực kỳ nguy hiểm, bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (Điều 29) và tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.
• Sử dụng chất cấm, hóa chất độc, chất nổ để khai thác: Phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (Điều 30).

6. Khuyến nghị pháp lý dành cho ngư dân và doanh nghiệp thủy sản

Với việc áp dụng Nghị định 246/2026/NĐ-CP, các cơ quan chức năng như Thanh tra Thủy sản, Kiểm ngư, Biên phòng và Ủy ban nhân dân các cấp sẽ tăng cường tuần tra, kiểm soát chặt chẽ trên cả đất liền và các vùng biển. Để tránh các rủi ro pháp lý và mức phạt tài chính nặng nề, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong ngành cần lưu ý:

1. Luôn chấp hành nghiêm chỉnh việc đăng ký, đăng kiểm tàu cá và duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình 24/24 khi vươn khơi.
2. Ghi chép đầy đủ nhật ký khai thác, báo cáo sản lượng trung thực tại các cảng cá chỉ định.
3. Tuyệt đối không sử dụng các phương pháp khai thác mang tính hủy diệt như xung điện, chất nổ, ngư cụ mắt nhỏ hơn quy định.
4. Các cơ sở nuôi trồng, sản xuất giống và thức ăn cần chủ động cập nhật các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia, bảo đảm sản phẩm lưu hành hợp pháp và an toàn vệ sinh dịch bệnh.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật không chỉ giúp bảo vệ tài sản, uy tín của cá nhân, doanh nghiệp mà còn góp phần chung tay xây dựng một ngành thủy sản Việt Nam hiện đại, bền vững và hội nhập quốc tế thành công.