Việc đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng kỹ thuật đóng vai trò then chốt trong việc thu hút các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh tại các cụm công nghiệp. Nhằm tháo gỡ khó khăn về nguồn vốn cho các địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng, pháp luật đã ban hành các cơ chế ưu đãi tài chính đặc thù. Vậy cụ thể những cụm công nghiệp nào hiện nay thuộc đối tượng được ngân sách địa phương ưu tiên hỗ trợ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật?

1. Danh mục các cụm công nghiệp được ngân sách địa phương hỗ trợ đầu tư hạ tầng

Căn cứ theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 26 Nghị định 32/2024/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung tại khoản 12 Điều 1 Nghị định 303/2026/NĐ-CP), đối tượng được ngân sách địa phương xem xét hỗ trợ đầu tư xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật bao gồm 03 nhóm cụm công nghiệp chính sau đây:

• Nhóm 1: Cụm công nghiệp chủ động dành một phần diện tích đất đã được đầu tư hạ tầng kỹ thuật hoàn chỉnh để cho các doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoặc các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo thuê hoặc thuê lại đất.
• Nhóm 2: Cụm công nghiệp nằm trên địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn hoặc địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo danh mục do Chính phủ quy định.
• Nhóm 3: Cụm công nghiệp được định hướng phát triển theo một trong các loại hình mô hình chuyên biệt, bao gồm: cụm công nghiệp làng nghề, cụm công nghiệp chuyên ngành, cụm công nghiệp hỗ trợ, cụm công nghiệp công nghệ cao và cụm công nghiệp sinh thái.

Quy định tại Điều 2 Nghị định 32/2024/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 1 Điều 1 Nghị định 303/2026/NĐ-CP) đã làm rõ các tiêu chí xác định tiêu chuẩn đặc thù của từng loại hình cụm công nghiệp nêu trên:

- Cụm công nghiệp làng nghề: Phải bảo đảm có tối thiểu 60% diện tích đất công nghiệp dành cho việc di dời, mở rộng quy mô sản xuất kinh doanh của các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình trong làng nghề hoặc các cơ sở có nghề truyền thống đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận.

- Cụm công nghiệp chuyên ngành: Phải dành tối thiểu 60% diện tích đất công nghiệp cho các dự án đầu tư hoạt động trong cùng một ngành, nghề chuyên môn hoặc các ngành nghề có tính chất liên kết hỗ trợ trực tiếp.

- Cụm công nghiệp hỗ trợ: Cần đáp ứng tối thiểu 60% diện tích đất công nghiệp phục vụ cho các dự án sản xuất các sản phẩm thuộc danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển.

- Cụm công nghiệp công nghệ cao: Yêu cầu tối thiểu 30% diện tích đất công nghiệp dành cho các dự án đầu tư nghiên cứu, phát triển, ứng dụng và sản xuất các sản phẩm công nghệ cao.

- Cụm công nghiệp sinh thái: Là mô hình định hướng đến phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Trong đó, các cơ sở sản xuất kinh doanh cam kết tham gia hoạt động sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và có sự hợp tác chia sẻ, liên kết tái sử dụng nguyên vật liệu, năng lượng, chất thải trong quá trình vận hành.

2. Các hạng mục công trình hạ tầng kỹ thuật nào được phép sử dụng ngân sách địa phương hỗ trợ?

Không phải toàn bộ các công trình trong cụm công nghiệp đều được tài trợ vốn. Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 26 Nghị định 32/2024/NĐ-CP (sửa đổi tại khoản 12 Điều 1 Nghị định 303/2026/NĐ-CP), ngân sách địa phương chỉ tập trung hỗ trợ nguồn vốn đầu tư xây dựng các hạng mục hạ tầng kỹ thuật thiết yếu dùng chung, bao gồm:

• Mạng lưới giao thông nội bộ và kết nối giao thông bên ngoài cụm công nghiệp;
• Hệ thống cấp điện sinh hoạt và điện sản xuất;
• Hệ thống cấp nước sạch phục vụ sản xuất và phòng cháy chữa cháy;
• Hệ thống thoát nước mưa và hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung;
• Hệ thống hạ tầng viễn thông và thông tin liên lạc.

Cần lưu ý rằng, quy trình giải ngân và phân bổ vốn hỗ trợ từ ngân sách địa phương phải tuyệt đối tuân thủ các quy định của Luật Ngân sách nhà nước 2015, Luật Đầu tư công 2019 và hướng dẫn cụ thể của UBND cấp tỉnh.

3. Thẩm quyền quy định tiêu chí, định mức và cơ chế quản lý tài sản hình thành từ vốn hỗ trợ

Theo khoản 1 Điều 32 Nghị định 32/2024/NĐ-CP (được sửa đổi bởi điểm a khoản 16 Điều 1 Nghị định 303/2026/NĐ-CP), Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm trực tiếp ban hành các quy định cụ thể về nguyên tắc, tiêu chí, định mức và trình tự thủ tục xét duyệt hỗ trợ tài chính từ ngân sách địa phương cho các cụm công nghiệp trên địa bàn quản lý.

Pháp luật không áp đặt một khung mức hỗ trợ cố định đồng loạt trên toàn quốc, nhằm tạo sự linh hoạt cho từng địa phương căn cứ vào điều kiện cân đối ngân sách và mục tiêu thu hút đầu tư phát triển kinh tế vùng.

Về cơ chế quản lý tài sản, khoản 2 Điều 26 Nghị định 32/2024/NĐ-CP (sửa đổi tại khoản 12 Điều 1 Nghị định 303/2026/NĐ-CP) đã quy định rõ: Các công trình hạ tầng được tạo lập từ nguồn vốn hỗ trợ này không bị điều chỉnh bởi pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công. Thay vào đó, chủ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp có nghĩa vụ chịu trách nhiệm quản lý, vận hành và sửa chữa định kỳ nhằm duy trì công năng sử dụng chung cho toàn bộ cụm công nghiệp.

4. Quyền lợi thiết thực của nhà đầu tư thứ cấp khi hoạt động trong cụm công nghiệp

Các tổ chức, cá nhân tiến hành đầu tư dự án sản xuất, kinh doanh bên trong các cụm công nghiệp được bảo đảm đầy đủ các quyền và lợi ích hợp pháp theo quy định tại Điều 22 Nghị định 32/2024/NĐ-CP, bao gồm:

• Được quyền thuê, thuê lại đất, gia hạn thời hạn sử dụng đất theo các quy định của pháp luật về đất đai; cho thuê lại nhà xưởng, kho bãi hay tài sản gắn liền với đất theo quy định;
• Được đăng ký sử dụng các công trình hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ tiện ích công cộng với mức phí thỏa thuận hợp lý;
• Được phép ứng vốn hoặc tham gia góp vốn với chủ đầu tư hạ tầng để xây dựng công trình kỹ thuật theo các điều khoản hợp đồng thống nhất;
• Được cơ quan chức năng địa phương hỗ trợ và tạo điều kiện trong khâu tuyển dụng, tập huấn đào tạo nguồn nhân lực chất lượng;
• Được hướng dẫn giải quyết nhanh chóng các thủ tục hành chính liên quan đến đầu tư, xây dựng, môi trường và phòng cháy chữa cháy;
• Được hưởng đầy đủ các chính sách ưu đãi thuế, tiền thuê đất và hỗ trợ đầu tư khác theo quy định pháp luật.