Chính phủ đã ban hành Nghị định 324/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 51/2015/NĐ-CP về cấp ý kiến pháp lý. Điểm nhấn nổi bật nhất trong chính sách mới này là việc chính thức hợp thức hóa và khuyến khích phương thức gửi hồ sơ đề nghị cấp ý kiến pháp lý qua môi trường điện tử từ ngày 01/10/2026.

Bước chuyển đổi số mạnh mẽ trong công tác cấp ý kiến pháp lý

Ý kiến pháp lý của Bộ Tư pháp là văn bản có ý nghĩa quan trọng trong các giao dịch vay vốn, bảo lãnh chính phủ, dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) cũng như các hiệp định vay quốc tế. Trước đây, theo quy định tại Điều 11 Nghị định 51/2015/NĐ-CP, cơ quan, tổ chức có nhu cầu phải nộp 01 bộ hồ sơ giấy đến Bộ Tư pháp, gây tốn kém thời gian in ấn, vận chuyển và lưu trữ các bộ tài liệu đồ sộ.

Nhằm khắc phục bất cập này và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số trong cơ quan hành chính nhà nước, khoản 6 Điều 1 Nghị định 324/2026/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung Điều 11 Nghị định 51/2015/NĐ-CP) đã quy định rõ:

"Sau khi văn bản được xem xét cấp ý kiến pháp lý đã được ký, phê duyệt hoặc phê chuẩn, cơ quan, tổ chức có nhu cầu gửi 01 bộ hồ sơ đề nghị cấp ý kiến pháp lý đến Bộ Tư pháp. Hồ sơ được gửi bằng bản điện tử hoặc bản giấy."

Quy định linh hoạt này mở ra hành lang thông thoáng, giúp các cơ quan, đơn vị chủ động lựa chọn phương thức nộp hồ sơ nhanh nhất qua Cổng dịch vụ công hoặc Hệ thống quản lý văn bản điều hành liên thông.

Cơ quan hành chính đẩy mạnh tiếp nhận và thẩm tra hồ sơ cấp ý kiến pháp lý trên môi trường số (ảnh minh họa)

03 trường hợp bắt buộc phải nộp hồ sơ bằng bản giấy

Dù ưu tiên tối đa hóa giao dịch điện tử, Nghị định 324/2026/NĐ-CP vẫn thiết lập các hàng rào an toàn thông tin và dự phòng rủi ro kỹ thuật. Theo đó, việc gửi hồ sơ bằng bản giấy là bắt buộc trong 03 tình huống cụ thể sau:

1. Hồ sơ có nội dung thuộc phạm vi bí mật nhà nước: Nhằm tuân thủ nghiêm ngặt quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước và an ninh quốc gia.
2. Hệ thống thông tin chưa đáp ứng việc gửi, tiếp nhận bản điện tử: Áp dụng đối với các hạ tầng số đang trong quá trình nâng cấp, chưa tích hợp đầy đủ chữ ký số chuyên dùng hoặc chuẩn dữ liệu kết nối.
3. Hệ thống thông tin gặp sự cố: Đảm bảo tiến độ xử lý hồ sơ không bị gián đoạn, tắc nghẽn khi hạ tầng công nghệ thông tin gặp sự cố đột xuất hoặc bảo trì kéo dài.

Áp dụng thống nhất đối với cả cơ quan, tổ chức có liên quan

Không chỉ dừng lại ở hồ sơ chính thức của cơ quan đề nghị, cơ chế nộp hồ sơ trực tuyến còn được áp dụng đồng bộ đối với tài liệu do các cơ quan, đơn vị liên quan cung cấp.

Theo khoản 8 Điều 1 Nghị định 324/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 12a, khoản 3 quy định hồ sơ, văn bản phối hợp của các cơ quan, tổ chức liên quan cũng được gửi bằng bản điện tử hoặc bản giấy. Ngoại lệ phải gửi bản giấy cũng tương tự như 03 trường hợp nêu trên.

Cắt giảm gánh nặng thủ tục: Không còn phân biệt khắt khe 'bản chính' - 'bản sao'

Một điểm cải cách đột phá khác được cộng đồng pháp lý và các doanh nghiệp dự án đánh giá rất cao là việc đơn giản hóa thành phần hồ sơ. Trước đây, Điều 12 Nghị định 51/2015/NĐ-CP phân định chi tiết và cứng nhắc từng tài liệu đính kèm phải là "bản chính" hay "bản sao", gây không ít khó khăn, chậm trễ trong quá trình chuẩn bị hồ sơ hợp đồng quốc tế.

Nay, khoản 7 Điều 1 Nghị định 324/2026/NĐ-CP đã sửa đổi toàn diện Điều 12, chính thức lược bỏ quy định riêng rẽ về "bản chính" hoặc "bản sao". Cơ quan, tổ chức chuẩn bị hồ sơ chỉ cần đảm bảo tính hợp lệ, toàn vẹn và chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu điện tử hoặc văn bản cung cấp.

Khuyến nghị cho các cơ quan, doanh nghiệp thực hiện thủ tục

Để quy trình đề nghị cấp ý kiến pháp lý diễn ra thuận lợi từ ngày 01/10/2026, các cơ quan, tổ chức có thẩm quyền và các nhà đầu tư cần lưu ý:

• Rà soát cấp độ mật: Phân loại kỹ lưỡng hồ sơ ngay từ đầu; nếu có tài liệu mật phải chuyển ngay sang phương thức bản giấy để tránh vi phạm quy định về bảo vệ bí mật nhà nước.
• Số hóa và chuẩn hóa văn bản điện tử: Đảm bảo các tài liệu gửi kèm theo định dạng số phải có chữ ký số hợp lệ của người đại diện có thẩm quyền, chất lượng bản quét rõ nét, không bị nhòe mờ hay cắt xén nội dung.
• Chủ động về mặt thời gian: Theo dõi trạng thái tiếp nhận hồ sơ trên hệ thống trực tuyến của Bộ Tư pháp nhằm kịp thời bổ sung hoặc giải trình khi có yêu cầu từ tổ thẩm định.