Trong bối cảnh kỷ nguyên số bùng nổ mạnh mẽ, công tác xây dựng Đảng và định hướng tư tưởng không thể đứng ngoài cuộc chuyển đổi công nghệ mang tính thời đại. Việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) vào nắm bắt tâm tư, phân tích dư luận xã hội đã chính thức được mở đường nhưng cũng đặt ra những yêu cầu pháp lý và kỷ luật vô cùng khắt khe.

Bước đột phá chiến lược: Đưa trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn vào công tác tư tưởng

Sự phát triển vũ bão của các nền tảng mạng xã hội và không gian số đang tạo ra sự biến chuyển sâu sắc trong đời sống văn hóa, tinh thần của các tầng lớp nhân dân. Trước tình hình đó, Quy định 19-QĐ/TW năm 2026 của Ban Chấp hành Trung ương đã xác lập khuôn khổ mang tính đột phá cho công tác chính trị, tư tưởng trong tình hình mới.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Quy định 19-QĐ/TW năm 2026, một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đổi mới phương thức công tác tư tưởng theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu số và nâng cao năng lực truyền thông chính trị hiện đại. Không dừng lại ở các phương pháp khảo sát thủ công truyền thống, cấp ủy các cấp được yêu cầu chủ động nắm bắt, phân tích và dự báo khoa học diễn biến tư tưởng, tâm trạng xã hội để kịp thời định hướng dư luận, đặc biệt là trước những luồng thông tin phức tạp, nhạy cảm.

Đồng thời, tại khoản 1 Điều 6 Quy định 19-QĐ/TW năm 2026, trách nhiệm của tập thể cấp ủy được xác định rõ: không ngừng nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo công tác chính trị, tư tưởng trước tác động nhiều chiều của mạng xã hội; tăng cường áp dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để nhận diện sớm các xu hướng dư luận.

Tiêu chuẩn dữ liệu 'đúng, đủ, sạch, sống' và cơ chế liên thông quản lý

Nhằm cụ thể hóa những định hướng lớn trên, Ban Tuyên giáo Trung ương đã ban hành Hướng dẫn 03-HD/BTGTW năm 2026 với các chỉ đạo trực tiếp và cụ thể đến từng tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương. Tại Tiểu mục 3.5 Mục II của Hướng dẫn, cấp ủy các cấp phải tập trung xây dựng, quản trị và khai thác cơ sở dữ liệu số tập trung, thống nhất, kết hợp phân cấp, phân quyền khoa học.

Một điểm mới mang tính then chốt là cơ sở dữ liệu số không chỉ là kho lưu trữ đơn thuần, mà phải liên tục được rà soát, làm sạch và cập nhật thường xuyên nhằm bảo đảm 4 tiêu chí cốt lõi: “đúng, đủ, sạch, sống”:

• Đúng: Thông tin dữ liệu phải tuyệt đối chính xác về nhân thân, lý lịch chính trị, tư tưởng và quá trình công tác của cán bộ, đảng viên;
• Đủ: Bao quát toàn diện các mặt công tác chính trị nội bộ, sinh hoạt tư tưởng và phản ánh dư luận thực tế tại địa bàn;
• Sạch: Thường xuyên sàng lọc thông tin lỗi thời, trùng lặp hoặc sai lệch;
• Sống: Dữ liệu phải được vận hành, cập nhật theo thời gian thực thay vì nằm im trên giấy tờ sổ sách.

Đặc biệt, hệ thống dữ liệu số này phải có khả năng kết nối, chia sẻ liên thông với cơ sở dữ liệu về tổ chức đảng, đảng viên và các hệ thống quản lý cán bộ hiện có. Hướng dẫn cũng đặt ra nguyên tắc cải cách hành chính thực chất: những thông tin, tài liệu đã được số hóa và sẵn sàng khai thác trên hệ thống dùng chung thì cấp trên tuyệt đối không yêu cầu cấp dưới phải làm văn bản báo cáo lại.

'Lằn ranh đỏ' kiểm soát an toàn, bảo vệ bí mật Đảng và quyền riêng tư

Mặc dù việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo và công nghệ số đem lại tốc độ xử lý vượt trội, nhưng rủi ro về an toàn thông tin, lộ lọt bí mật nhà nước hay thao túng dữ liệu cũng là thách thức vô cùng lớn. Chính vì vậy, Hướng dẫn 03-HD/BTGTW năm 2026 nhấn mạnh yêu cầu bất di bất dịch: Mọi ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong Đảng phải bảo đảm an toàn tuyệt đối, có tính bảo mật cao, chính xác và đặt dưới sự kiểm soát chặt chẽ.

Hoạt động này phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật hiện hành, nhất là các quy định về an ninh mạng theo Luật An ninh mạng 2025 cũng như bảo vệ an toàn thông tin, dữ liệu cá nhân theo Nghị định 13/2023/NĐ-CP. Bất kỳ sự tùy tiện nào trong việc đưa thông tin nội bộ của Đảng lên các mô hình AI mở, chưa được thẩm định an ninh quốc gia đều bị nghiêm cấm triệt để.

Thước đo đánh giá trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy

Không chỉ dừng lại ở khuyến khích hay định hướng, việc chuẩn hóa cơ sở dữ liệu số và ứng dụng công nghệ thông tin đã trở thành tiêu chí cứng để xem xét trách nhiệm lãnh đạo. Theo Điểm 1.1 Phụ lục 2 của Hướng dẫn 03-HD/BTGTW, mức độ hoàn thiện dữ liệu số “đúng, đủ, sạch, sống” và hiệu quả đổi mới công tác tư tưởng chính là căn cứ đánh giá, xếp loại kết quả lãnh đạo, chỉ đạo định kỳ của cấp ủy và trách nhiệm nêu gương của người đứng đầu.

Chuyển đổi số trong công tác chính trị, tư tưởng là đòi hỏi tất yếu của thời đại số hóa, song kỷ luật, sự thận trọng và nguyên tắc bảo vệ tuyệt đối bí mật của Đảng, của Nhà nước luôn phải được đặt lên hàng đầu.