Trong hoạt động kinh doanh vận tải biển, việc ký kết hợp đồng thuê tàu là một giao dịch dân sự và thương mại phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc về pháp luật hàng hải và quản trị doanh nghiệp. Đặc biệt, đối với mô hình Công ty cổ phần, việc thuê tàu không chỉ đơn thuần là thỏa thuận thương mại mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thẩm quyền phê duyệt để tránh rủi ro hợp đồng bị tuyên bố vô hiệu.

Hoạt động vận tải biển tại cảng Hải Phòng năm 2019 (ảnh minh họa)

1. Các loại hợp đồng thuê tàu phổ biến theo Bộ luật Hàng hải 2015

Theo quy định tại Bộ luật hàng hải Việt Nam 2015, tùy vào nhu cầu kinh doanh, các doanh nghiệp thường lựa chọn một trong ba hình thức thuê tàu sau:

• Hợp đồng thuê tàu chuyến: Chủ tàu cam kết vận chuyển hàng hóa bằng một con tàu cụ thể cho người thuê từ cảng này đến cảng khác.
• Hợp đồng thuê tàu định hạn: Chủ tàu cho thuê tàu cùng với thuyền bộ để hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định.
• Hợp đồng thuê tàu trần: Người thuê thuê tàu không có thuyền bộ và có quyền quản lý, khai thác con tàu như chủ sở hữu trong thời hạn thuê.

2. Thẩm quyền phê duyệt hợp đồng thuê tàu trong Công ty cổ phần

Đây là nội dung cực kỳ quan trọng mà nhiều doanh nghiệp thường bỏ qua. Căn cứ theo Điều 162 Luật Doanh nghiệp 2014, các hợp đồng, giao dịch có giá trị lớn hoặc giao dịch với người có liên quan phải được Hội đồng quản trị hoặc Đại hội đồng cổ đông chấp thuận:

"2. Hội đồng quản trị chấp thuận các hợp đồng và giao dịch có giá trị nhỏ hơn 35% tổng giá trị tài sản doanh nghiệp ghi trong báo cáo tài chính gần nhất hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơn quy định tại Điều lệ công ty."

Nếu giá trị hợp đồng thuê tàu vượt quá ngưỡng này, người đại diện theo pháp luật của công ty bắt buộc phải trình Đại hội đồng cổ đông phê duyệt trước khi ký kết. Việc vi phạm quy định này có thể dẫn đến hậu quả hợp đồng bị vô hiệu và người ký kết phải liên đới bồi thường thiệt hại cho công ty.

Ký kết hợp đồng kinh tế giữa các đối tác vận tải biển (ảnh minh họa)

3. Nội dung cốt lõi cần có trong mẫu hợp đồng thuê tàu

Một bản hợp đồng thuê tàu chặt chẽ cần đảm bảo các điều khoản sau:

• Thông tin về tàu: Tên tàu, quốc tịch, trọng tải, cấp tàu và các giấy chứng nhận an toàn hàng hải.
• Thời hạn và vùng hoạt động: Quy định rõ thời điểm giao nhận tàu và phạm vi địa lý tàu được phép khai thác.
• Giá thuê và phương thức thanh toán: Cần quy định rõ tiền thuê (Hire/Freight), chi phí nhiên liệu (Bunker) và các loại phí cảng biển.
• Trách nhiệm bảo dưỡng và sửa chữa: Đặc biệt quan trọng trong hợp đồng thuê tàu trần và thuê tàu định hạn.
• Điều khoản bất khả kháng và giải quyết tranh chấp: Ưu tiên lựa chọn Trọng tài hàng hải để giải quyết các tranh chấp chuyên ngành.

4. Lời khuyên pháp lý cho doanh nghiệp

Trước khi đặt bút ký vào hợp đồng thuê tàu, doanh nghiệp cần thực hiện "Due Diligence" (thẩm định chuyên sâu) về tình trạng pháp lý của con tàu tại cơ quan đăng ký tàu biển. Đồng thời, hãy đối chiếu kỹ quy định tại Điều lệ công ty để xác định chính xác ai là người có thẩm quyền phê duyệt giao dịch này.

Việc sử dụng một mẫu hợp đồng chuẩn chỉ là bước đầu, quan trọng nhất vẫn là sự điều chỉnh các điều khoản sao cho phù hợp với thực tế năng lực tài chính và mục đích khai thác của công ty.