Luật Phát triển đô thị 2026 vừa chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/10/2026 mang theo nhiều thay đổi mang tính đột phá trong công tác quản lý đô thị. Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận là quy định cho phép áp dụng mức phạt vi phạm hành chính tại TP.HCM cao gấp đôi so với mức phạt chung của cả nước.

Cơ sở pháp lý cho phép TP.HCM tăng mức phạt vi phạm hành chính

Cơ chế đặc thù này được quy định rõ ràng tại điểm b khoản 1 Điều 16 Luật Phát triển đô thị 2026. Theo đó, Hội đồng nhân dân (HĐND) Thành phố Hồ Chí Minh được quyền quyết định mức tiền phạt vi phạm hành chính cao hơn, nhưng không quá 02 lần mức phạt chung do Chính phủ quy định đối với các hành vi vi phạm tương ứng.

Quy định này nhằm tạo ra công cụ pháp lý đủ mạnh, tăng tính răn đe, giúp chính quyền thành phố giải quyết triệt để các vấn nạn đô thị nhức nhối kéo dài nhiều năm qua. Tuy nhiên, việc tăng mức phạt không áp dụng tràn lan cho mọi hành vi mà chỉ giới hạn trong một số lĩnh vực trọng điểm ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, an toàn và mỹ quan đô thị.

12 lĩnh vực đô thị bị siết chặt mức phạt tại TP.HCM

Căn cứ theo quy định tại khoan 1 Điều 16 Luật Phát triển đô thị 2026, HĐND TP.HCM được quyền quy định mức phạt tiền cao hơn đối với các hành vi vi phạm hành chính thuộc 12 lĩnh vực sau:

• An ninh, trật tự, an toàn xã hội: Các hành vi gây rối trật tự công cộng, vi phạm quy định về quản lý cư trú, hoạt động kinh doanh có điều kiện...
• Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ: Vi phạm các tiêu chuẩn an toàn PCCC tại nhà ở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, chung cư cao tầng.
• Bảo vệ môi trường: Xả rác bừa bãi, đổ chất thải không đúng nơi quy định, gây ô nhiễm tiếng ồn, ô nhiễm nguồn nước.
• Văn hóa và Quảng cáo: Các hoạt động biểu diễn trái phép, treo biển quảng cáo sai quy định, gây mất mỹ quan đô thị.
• Đất đai, Xây dựng và Nhà ở: Xây dựng không phép, sai phép, lấn chiếm đất công, tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất trái luật.
• Giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa: Các hành vi vi phạm nồng độ cồn, đi sai làn đường, lấn chiếm lòng lề đường, vi phạm an toàn hành lang đường sắt, đường thủy.
• An toàn thực phẩm: Sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn, không rõ nguồn gốc xuất xứ, vi phạm điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm.
• Phòng, chống dịch bệnh động vật, chăn nuôi và thú y: Vi phạm quy định về kiểm dịch, vận chuyển động vật, phòng chống dịch bệnh lây lan.

Đáng chú ý, đi kèm với việc tăng mức phạt tiền, thẩm quyền xử phạt của các chức danh có thẩm quyền tại địa phương cũng được điều chỉnh tăng tương ứng theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 16 Luật Phát triển đô thị 2026. Điều này giúp đẩy nhanh tiến trình xử lý vi phạm, tránh tình trạng đùn đẩy hồ sơ lên cấp trên do vượt quá thẩm quyền phạt tiền.

Biện pháp mạnh tay: Ngừng cung cấp điện, nước đối với công trình vi phạm

Không chỉ dừng lại ở việc tăng mức phạt tiền, Điều 16 Luật Phát triển đô thị 2026 còn mang đến một công cụ cưỡng chế vô cùng mạnh mẽ tại khoản 2. Cụ thể, HĐND Thành phố được quyền quy định việc ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước đối với các công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm nghiêm trọng trật tự, an toàn xã hội.

Các trường hợp bị áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước bao gồm:

1. Công trình xây dựng sai quy hoạch, không có giấy phép xây dựng hoặc xây dựng sai nội dung giấy phép; công trình sai thiết kế được duyệt đối với trường hợp miễn giấy phép.
2. Công trình xây dựng trên đất lấn, chiếm trái phép.
3. Công trình thuộc diện phải thẩm duyệt thiết kế PCCC nhưng vẫn thi công khi chưa được phê duyệt.
4. Công trình thi công không đúng thiết kế PCCC đã được thẩm duyệt.
5. Cơ sở kinh doanh vũ trường, karaoke không bảo đảm an toàn PCCC.
6. Cơ sở sản xuất, kinh doanh vi phạm môi trường nhưng không chấp hành yêu cầu dừng hành vi vi phạm hoặc quyết định đình chỉ hoạt động.
7. Công trình thuộc diện phải phá dỡ và đã có quyết định di dời khẩn cấp của cơ quan có thẩm quyền.

Quy định này giải quyết được "gót chân Achilles" của công tác cưỡng chế hành chính bấy lâu nay, khi many chủ đầu tư cố tình chây ỳ, tiếp tục thi công hoặc hoạt động bất chấp quyết định xử phạt của cơ quan chức năng.

Người dân TP.HCM cần lưu ý những gì?

Quy định mới tại Luật Phát triển đô thị 2026 không đồng nghĩa với việc mọi hành vi vi phạm tại TP.HCM từ ngày 01/10/2026 đều tự động bị phạt gấp đôi. Để áp dụng mức phạt này trên thực tế, HĐND TP.HCM phải ban hành Nghị quyết cụ thể quy định chi tiết từng hành vi và mức phạt tiền tương ứng cho từng lĩnh vực.

Do đó, người dân và doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn TP.HCM cần chủ động cập nhật các văn bản hướng dẫn thi hành và Nghị quyết của HĐND Thành phố để nắm rõ các quy định pháp luật mới nhất, tránh các rủi ro pháp lý và tài chính không đáng có trong bối cảnh kỷ cương đô thị đang được siết chặt hơn bao giờ hết.