Chính sách an sinh xã hội đối với những nhóm người yếu thế trong xã hội luôn là một trong những ưu tiên hàng đầu của Nhà nước. Đối với những người không may nhiễm HIV/AIDS, bên cạnh các rào cản về sức khỏe và tinh thần, gánh nặng kinh tế thường xuyên đè nặng lên cuộc sống thường nhật của họ. Vậy pháp luật hiện hành quy định thế nào về việc trợ cấp xã hội cho người nhiễm HIV? Ai là đối tượng đủ điều kiện nhận hỗ trợ tài chính định kỳ và mức tiền được nhận mỗi tháng là bao nhiêu?

Theo quy định mới nhất tại Nghị định 335/2026/NĐ-CP của Chính phủ, người nhiễm HIV/AIDS hoàn toàn có quyền được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng nếu thuộc đúng diện đối tượng bảo trợ xã hội và đáp ứng các tiêu chí luật định.

Người nhiễm HIV nào thuộc diện được nhận trợ cấp xã hội hằng tháng?

Không phải tất cả người nhiễm HIV đều mặc nhiên được Nhà nước cấp phát tiền trợ cấp xã hội. Chính sách trợ giúp xã hội được thiết kế nhằm san sẻ gánh nặng với những trường hợp có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, không đủ khả năng tự bảo đảm cuộc sống tối thiểu. Căn cứ theo Điều 5 Nghị định 335/2026/NĐ-CP, người nhiễm HIV/AIDS được xem xét nhận trợ cấp xã hội thường xuyên tại cộng đồng được phân định thành 02 nhóm cụ thể như sau:

1. Trẻ em nhiễm HIV/AIDS thuộc diện hộ nghèo

Trẻ em là đối tượng được ưu tiên bảo vệ đặc biệt. Theo quy định tại khoản 3 Điều 5 Nghị định 335/2026/NĐ-CP, đối tượng được hưởng trợ giúp xã hội gồm trẻ em nhiễm HIV/AIDS thuộc hộ nghèo. Như vậy, điều kiện để trẻ được nhận tiền trợ cấp hằng tháng là:

• Được xác định là trẻ em (người dưới 16 tuổi);
• Đã có kết luận y tế khẳng định nhiễm HIV/AIDS;
• Gia đình trẻ thuộc danh sách hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều hiện hành.

2. Người nhiễm HIV/AIDS thuộc diện hộ nghèo và không có nguồn thu nhập thường xuyên

Đối với những người từ đủ 16 tuổi trở lên bị nhiễm HIV/AIDS, điều kiện hưởng trợ cấp có phần khắt khe hơn. Căn cứ khoản 8 Điều 5 Nghị định 335/2026/NĐ-CP, người nhiễm HIV/AIDS thuộc diện hộ nghèo không có tiền lương, tiền công, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng sẽ được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng.

Điều này có nghĩa là người nhiễm HIV ở độ tuổi trưởng thành phải đồng thời thỏa mãn 2 điều kiện cốt lõi: thuộc hộ nghèo và hoàn toàn không có các khoản thu nhập ổn định từ quan hệ lao động hoặc hệ thống an sinh xã hội (không có lương, tiền công, lương hưu hay trợ cấp BHXH hằng tháng).

Mức trợ cấp xã hội hằng tháng dành cho người nhiễm HIV là bao nhiêu?

Mức trợ cấp mà mỗi cá nhân nhận được phụ thuộc trực tiếp vào mức chuẩn trợ giúp xã hội và hệ số tương ứng với từng nhóm đối tượng.

Theo khoản 2 Điều 4 Nghị định 335/2026/NĐ-CP, mức chuẩn trợ giúp xã hội áp dụng thống nhất là 540.000 đồng/tháng. Căn cứ theo Điều 6 Nghị định 335/2026/NĐ-CP, mức trợ cấp cụ thể được tính theo công thức: Số tiền trợ cấp = Mức chuẩn (540.000 đồng) x Hệ số, cụ thể như sau:

• Trẻ em nhiễm HIV dưới 04 tuổi: Áp dụng hệ số 2,5, tương ứng với số tiền nhận được là: 540.000 đồng x 2,5 = 1.350.000 đồng/tháng.
• Trẻ em nhiễm HIV từ đủ 04 tuổi đến dưới 16 tuổi: Áp dụng hệ số 2,0, tương ứng với số tiền nhận được là: 540.000 đồng x 2,0 = 1.080.000 đồng/tháng.
• Người nhiễm HIV thuộc hộ nghèo không có lương, lương hưu, trợ cấp BHXH: Áp dụng hệ số 1,5, tương ứng với số tiền nhận được là: 540.000 đồng x 1,5 = 810.000 đồng/tháng.

Đặc biệt, theo khoản 3 Điều 4 Nghị định 335/2026/NĐ-CP, căn cứ vào khả năng cân đối ngân sách và điều kiện kinh tế - xã hội cụ thể, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thể ban hành nghị quyết nâng mức chuẩn hoặc mức trợ cấp áp dụng tại địa phương cao hơn mức chuẩn chung của cả nước.

Hồ sơ và trình tự thực hiện thủ tục hưởng trợ cấp xã hội

Để nhận được khoản trợ cấp này, người nhiễm HIV hoặc thân nhân, người đại diện theo pháp luật cần nắm vững quy trình hành chính theo quy định.

Hồ sơ cần chuẩn bị

Căn cứ khoản 1 Điều 7 Nghị định 335/2026/NĐ-CP, người đề nghị chỉ cần nộp Tờ khai đề nghị trợ cấp xã hội, trợ cấp hưu trí xã hội (theo Mẫu số 01 kèm theo Nghị định). Trong tờ khai này:

• Đã tích hợp phần kê khai dành riêng cho trẻ em, người nhiễm HIV/AIDS.
• Người kê khai cần điền trung thực thông tin về phân loại hộ nghèo và tình trạng thu nhập cá nhân. Trẻ em không cần kê khai mục tiền lương, trợ cấp.
• Người đề nghị được lựa chọn linh hoạt hình thức nhận trợ cấp qua tiền mặt, tài khoản ngân hàng hoặc ví điện tử thuận tiện nhất cho bản thân.

Nộp hồ sơ và thời hạn giải quyết

Theo quy định tại Điều 8 Nghị định 335/2026/NĐ-CP, người dân có thể gửi hồ sơ theo 03 phương thức linh hoạt:

• Nộp trực tuyến qua Cổng Dịch vụ công quốc gia;
• Gửi qua dịch vụ bưu chính công ích;
• Nộp trực tiếp tại bất kỳ Bộ phận Một cửa cấp xã hoặc cơ quan tiếp nhận hồ sơ hành chính.

Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày tiếp nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm kết nối, xác thực thông tin công dân trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành, tiến hành thẩm định và ban hành quyết định chi trả trợ cấp. Thời gian hưởng trợ cấp được tính ngay từ tháng mà Chủ tịch UBND cấp xã đặt bút ký quyết định.

Các trường hợp bị tạm dừng hoặc chấm dứt hưởng trợ cấp xã hội

Chính sách trợ cấp xã hội mang tính biến động tùy thuộc vào hoàn cảnh sống thực tế của người thụ hưởng. Do vậy, pháp luật quy định rõ các trường hợp điều chỉnh tại Điều 9 Nghị định 335/2026/NĐ-CP.

Trường hợp bị tạm dừng chi trả

Theo khoản 1 Điều 9 Nghị định trên, việc chi trả trợ cấp bị tạm dừng nếu:

• Người thụ hưởng không đi nhận tiền hoặc không tiếp nhận chính sách liên tục từ 03 tháng trở lên mà không có lý do chính đáng;
• Không chấp hành yêu cầu xác minh, rà soát lại điều kiện hưởng hoặc không cung cấp thông tin quản lý theo quy định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Trường hợp bị thôi hưởng (chấm dứt hoàn toàn)

Theo khoản 2 Điều 9, người nhiễm HIV sẽ chính thức bị cắt trợ cấp nếu rơi vào một trong các tình huống:

• Đối tượng chết hoặc bị Tòa án tuyên bố mất tích;
• Không còn đủ điều kiện hưởng: Chẳng hạn như gia đình đã thoát nghèo; người nhiễm HIV tìm được việc làm và có nguồn tiền lương, tiền công ổn định hoặc bắt đầu nhận lương hưu, trợ cấp BHXH hằng tháng;
• Chấp hành án phạt tù giam hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định thôi hưởng;
• Bản thân đối tượng tự nguyện từ chối nhận trợ cấp;
• Quá thời hạn 03 tháng kể từ ngày bị tạm dừng trợ cấp mà vẫn không phối hợp thực hiện thủ tục xác minh lại điều kiện hưởng.

Như vậy, khoản trợ cấp xã hội hằng tháng từ 810.000 đồng đến 1.350.000 đồng theo quy định tại Nghị định 335/2026/NĐ-CP là nguồn động viên thiết thực giúp người nhiễm HIV/AIDS có hoàn cảnh khó khăn trang trải chi phí dinh dưỡng và sinh hoạt. Người thuộc diện thụ hưởng hoặc gia đình cần chủ động chuẩn bị hồ sơ kê khai để được bảo đảm quyền lợi an sinh hợp pháp của mình.