Nhằm tăng cường kiểm soát chất lượng và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng, Bộ Công Thương đã ban hành quy định mới siết chặt quản lý đối với các nhóm thực phẩm có mức độ rủi ro cao. Theo đó, kể từ ngày 15/11/2026, các cơ sở sản xuất, kinh doanh các mặt hàng này bắt buộc phải thực hiện truy xuất nguồn gốc và cập nhật đầy đủ thông tin lên Hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành.

Nội dung quan trọng này được quy định chi tiết tại Thông tư 63/2026/TT-BCT về cơ sở dữ liệu thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, ban hành ngày 30/9/2026. Đây được xem là bước đi đột phá trong việc số hóa công tác quản lý an toàn thực phẩm, tạo cơ chế giám sát minh bạch từ nơi cung cấp nguyên liệu, quy trình chế biến cho đến khâu phân phối tiêu dùng cuối cùng.

Doanh nghiệp thực hiện số hóa dữ liệu và dán mã QR truy xuất nguồn gốc thực phẩm (ảnh minh họa)

Bắt buộc cập nhật dữ liệu đối với thực phẩm rủi ro cao

Cụ thể, tại khoản 5 Điều 17 Thông tư 63/2026/TT-BCT quy định rõ:

"5. Cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có sản phẩm, hàng hóa thuộc Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương thực hiện truy xuất nguồn gốc và cung cấp thông tin lên Hệ thống cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa rủi ro cao của Bộ Công Thương."

Như vậy, đối với các sản phẩm nằm trong danh mục rủi ro cao do Bộ Công Thương quản lý, việc cập nhật dữ liệu lên hệ thống không còn là khuyến khích mà đã trở thành nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Quy định này nhằm cụ thể hóa các nguyên tắc bảo đảm an toàn thực phẩm đã được đề ra tại Luật An toàn thực phẩm 2010, đồng thời đồng bộ với các quy định quản lý chuyên ngành tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP.

Trách nhiệm cụ thể của cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm

Bên cạnh yêu cầu cập nhật thông tin lên hệ thống cơ sở dữ liệu chung, Điều 17 Thông tư 63/2026/TT-BCT còn áp đặt một loạt trách nhiệm nghiêm ngặt khác đối với các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng thực phẩm:

• Cập nhật thông tin kịp thời và chính xác: Doanh nghiệp phải chủ động cập nhật đầy đủ các thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc bao gồm: thông tin chi tiết về sản phẩm, nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, quy trình sản xuất, chế biến, đóng gói và lịch trình phân phối, kinh doanh thực tế.
• Thiết lập hệ thống lưu trữ nội bộ: Các cơ sở phải xây dựng và duy trì hệ thống hồ sơ truy xuất nguồn gốc thực phẩm một cách khoa học. Hệ thống này phải bảo đảm nguyên tắc "một bước trước - một bước sau", tức là xác định rõ ràng cơ sở cung cấp nguyên liệu ở công đoạn trước và cơ sở tiếp nhận sản phẩm ở công đoạn sau trong chuỗi giá trị.
• Hợp tác với cơ quan quản lý: Khi có yêu cầu từ cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền, doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ, hợp lệ và kịp thời toàn bộ hồ sơ, chứng từ liên quan đến sản phẩm để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra.
• Chủ động xử lý sự cố: Trong trường hợp phát hiện sản phẩm không bảo đảm an toàn, cơ sở phải lập tức thực hiện các biện pháp truy xuất nguồn gốc, thu hồi và xử lý sản phẩm theo đúng quy định pháp luật, đồng thời tự chịu mọi chi phí phát sinh cho các hoạt động này.

Ý nghĩa của việc số hóa dữ liệu truy xuất nguồn gốc

Việc Bộ Công Thương vận hành Hệ thống cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa rủi ro cao mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng:

Đối với cơ quan quản lý: Công cụ số hóa giúp giám sát thị trường theo thời gian thực, nhanh chóng khoanh vùng và xử lý triệt để các lô hàng kém chất lượng, hạn chế tối đa nguy cơ ngộ độc thực phẩm quy mô lớn.

Đối với doanh nghiệp: Việc chuẩn hóa quy trình truy xuất nguồn gốc giúp nâng cao uy tín thương hiệu, khẳng định chất lượng sản phẩm và tạo lợi thế cạnh tranh lớn khi xuất khẩu sang các thị trường quốc tế vốn có tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe.

Đối với người tiêu dùng: Quyền tiếp cận thông tin được bảo đảm tối đa. Chỉ với một thao tác quét mã QR đơn giản trên điện thoại thông minh, người tiêu dùng có thể dễ dàng kiểm chứng toàn bộ hành trình của sản phẩm từ nơi sản xuất đến tay mình.

Quy định mới tại Thông tư 63/2026/TT-BCT sẽ chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 15/11/2026. Các doanh nghiệp thuộc đối tượng điều chỉnh cần chủ động rà soát quy trình sản xuất, nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin để sẵn sàng kết nối dữ liệu, tránh các rủi ro pháp lý và xử phạt hành chính khi quy định đi vào cuộc sống.