Việc mở rộng mạng lưới giáo dục, đặc biệt là cấp trung học cơ sở (THCS), đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao dân trí và phát triển nguồn nhân lực tại các địa phương. Tuy nhiên, để được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt quyết định thành lập trường THCS, các tổ chức, cá nhân hoặc cơ quan chủ quản phải vượt qua những rào cản pháp lý tương đối khắt khe. Kể từ ngày 17/09/2026, toàn bộ quy trình này đã được chuẩn hóa và siết chặt theo các quy định mới nhất tại Nghị định 360/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết, toàn diện về điều kiện, hồ sơ và thủ tục thành lập trường THCS công lập cũng như tư thục theo quy định hiện hành, giúp các nhà đầu tư và cơ quan quản lý có cái nhìn rõ nét nhất.

1. Điều kiện thành lập trường THCS theo quy định mới nhất

Căn cứ quy định tại Điều 23 Nghị định 360/2026/NĐ-CP, để một ngôi trường THCS được phép thành lập hoặc cho phép thành lập, chủ đầu tư hoặc cơ quan đề xuất phải đáp ứng đầy đủ 02 nhóm điều kiện cốt lõi sau:

1.1. Sự phù hợp với chiến lược và quy hoạch phát triển của địa phương

Theo khoản 1 Điều 23 Nghị định 360/2026/NĐ-CP, việc thành lập trường phải hoàn toàn phù hợp với chiến lược, quy hoạch phát triển giáo dục và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương nơi trường đặt trụ sở.

Điều này có nghĩa là, không thể tự ý xây dựng trường học ở những khu vực không nằm trong quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục đã được UBND cấp tỉnh phê duyệt. Việc kiểm soát này nhằm tránh tình trạng phân bổ trường lớp không đồng đều, nơi thì quá tải học sinh, nơi lại bỏ hoang lãng phí cơ sở vật chất.

1.2. Yêu cầu khắt khe về địa điểm xây dựng và cơ sở vật chất tối thiểu

Bên cạnh yếu tố quy hoạch vĩ mô, khoản 2 Điều 23 Nghị định 360/2026/NĐ-CP đặt ra các tiêu chuẩn kỹ thuật rất cụ thể đối với địa điểm dự kiến xây dựng trường:

• Sử dụng đất đúng mục đích: Địa điểm xây dựng phải phù hợp với quy hoạch sử dụng đất của địa phương. Trong trường hợp sử dụng các loại đất khác như đất ở, đất xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp không phải giáo dục, đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp... thì phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng sang đất giáo dục và đào tạo.
• Đáp ứng tiêu chuẩn của Bộ Giáo dục và Đào tạo: Phải thỏa mãn các tiêu chuẩn về địa điểm, quy mô, diện tích đất và cơ sở vật chất tối thiểu đối với cấp THCS.
• Cơ chế đặc thù cho đô thị lớn: Đối với khu vực nội thành của các đô thị loại đặc biệt (như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh), nơi quỹ đất vô cùng khan hiếm, Nghị định 360/2026/NĐ-CP cho phép tính diện tích sàn xây dựng tương đương diện tích đất. Tuy nhiên, một giới hạn đỏ được đặt ra là diện tích này không được thấp hơn diện tích đất bình quân tối thiểu cho một học sinh theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

2. Hồ sơ thành lập trường THCS gồm những giấy tờ gì?

Để chứng minh việc đáp ứng các điều kiện nêu trên, chủ thể thành lập phải chuẩn bị một bộ hồ sơ pháp lý hoàn chỉnh. Theo quy định tại khoản 1 Điều 24 Nghị định 360/2026/NĐ-CP, hồ sơ bao gồm các thành phần bắt buộc sau:

2.1. Văn bản đề nghị thành lập trường theo mẫu chuẩn

Theo quy định tại điểm a khoản 1 Điều 24 Nghị định 360/2026/NĐ-CP, hồ sơ phải có:

• Văn bản đề nghị thành lập (đối với trường THCS công lập) hoặc văn bản đề nghị cho phép thành lập (đối với trường THCS tư thục) theo đúng Mẫu số 03 Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định 360/2026/NĐ-CP.

2.2. Giấy tờ chứng minh quyền sử dụng đất và cơ sở vật chất

Theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 24 Nghị định 360/2026/NĐ-CP, người nộp hồ sơ phải cung cấp một trong các loại giấy tờ pháp lý sau:

• Văn bản pháp lý chứng minh quyền sử dụng đất hợp pháp (Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyết định giao đất...); hoặc
• Văn bản pháp lý chứng minh quyền sở hữu nhà, công trình xây dựng gắn liền với đất; hoặc
• Hợp đồng thuê địa điểm, cơ sở vật chất phục vụ việc dạy học với thời hạn thuê tối thiểu là 05 năm.

* Điểm sáng cải cách hành chính: Nghị định 360/2026/NĐ-CP quy định rõ, cơ quan, tổ chức, cá nhân không phải nộp bản sao các thành phần hồ sơ nếu cơ quan có thẩm quyền có thể tự khai thác, sử dụng thông tin tương ứng trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành hoặc thông tin đã được số hóa theo quy định. Điều này giúp giảm thiểu tối đa gánh nặng thủ tục giấy tờ cho người dân và doanh nghiệp.

3. Trình tự, thủ tục thành lập trường THCS chi tiết từ A - Z

Quy trình thực hiện thủ tục hành chính này có sự phân định rõ ràng giữa loại hình trường công lập và trường tư thục, đồng thời có sự thay đổi lớn về thẩm quyền giải quyết so với các giai đoạn trước đây.

3.1. Thẩm quyền quyết định và cơ quan tham mưu

Căn cứ quy định tại khoản 1 Điều 4 và khoản 7 Điều 4 Nghị định 360/2026/NĐ-CP:

• Cấp có thẩm quyền quyết định: Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã quyết định thành lập trường THCS công lập hoặc cho phép thành lập trường THCS tư thục.
• Cơ quan chuyên môn tham mưu: Phòng Văn hóa - Xã hội thuộc UBND cấp xã chịu trách nhiệm chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan để thẩm định hồ sơ và tham mưu cho Chủ tịch UBND cấp xã ra quyết định.

3.2. Quy trình thực hiện đối với trường THCS công lập

Theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 24 Nghị định 360/2026/NĐ-CP, quy trình thành lập trường THCS công lập được tiến hành hoàn toàn chủ động bởi cơ quan nhà nước:

1. Lập hồ sơ: Phòng Văn hóa - Xã hội thuộc UBND cấp xã chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan (như Phòng Giáo dục và Đào tạo cấp huyện, cơ quan quản lý đất đai, tài chính...) để xây dựng đề án và lập hồ sơ theo quy định.
2. Trình ký quyết định: Sau khi hoàn thiện hồ sơ, Phòng Văn hóa - Xã hội trình Chủ tịch UBND cấp xã xem xét, quyết định.
3. Thời hạn giải quyết: Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ, đúng quy định, Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định thành lập trường THCS công lập.

3.3. Quy trình thực hiện đối với trường THCS tư thục

Đối với các nhà đầu tư tư nhân muốn mở trường THCS tư thục, quy trình được thực hiện theo cơ chế một cửa liên thông quy định tại điểm b khoản 2 Điều 24 Nghị định 360/2026/NĐ-CP:

1. Nộp hồ sơ: Tổ chức, cá nhân chuẩn bị 01 bộ hồ sơ và gửi qua một trong các phương thức: Cổng Dịch vụ công Quốc gia, ứng dụng định danh điện tử VNeID, dịch vụ bưu chính công ích hoặc nộp trực tiếp tại Bộ phận Một cửa của UBND cấp xã.
2. Tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ: Trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ, nếu hồ sơ chưa đầy đủ hoặc chưa đúng quy định, cơ quan tiếp nhận phải thông báo bằng văn bản (gửi trực tiếp, qua bưu chính hoặc thư điện tử) hướng dẫn chi tiết nội dung cần chỉnh sửa, bổ sung.
3. Thẩm định thực tế: Khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Phòng Văn hóa - Xã hội phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức thẩm định thực tế việc đáp ứng các điều kiện thành lập trường.
4. Quyết định cho phép thành lập: Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định cho phép thành lập trường THCS tư thục. Trường hợp không đồng ý, cơ quan có thẩm quyền phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

4. Lời khuyên pháp lý dành cho các nhà đầu tư giáo dục

Việc thành lập trường THCS mới chỉ là bước khởi đầu về mặt pháp lý (thành lập pháp nhân). Để trường đi vào hoạt động dạy và học thực tế, chủ đầu tư bắt buộc phải thực hiện thêm thủ tục xin cấp phép hoạt động giáo dục. Đây là hai thủ tục hoàn toàn độc lập nhưng có mối quan hệ mật thiết với nhau.

Do đó, ngay từ giai đoạn chuẩn bị thành lập trường, các nhà đầu tư cần lưu ý:

• Khảo sát kỹ quy hoạch đất đai: Tránh tình trạng mua hoặc thuê đất dài hạn nhưng không thể chuyển đổi mục đích sử dụng sang đất giáo dục.
• Xây dựng thiết kế chuẩn hóa: Đảm bảo các công trình phòng học, phòng chức năng, nhà vệ sinh, sân chơi... tuân thủ đúng Tiêu chuẩn quốc gia về thiết kế trường trung học cơ sở.
• Chuẩn bị nguồn nhân lực: Đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý phải đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn về bằng cấp, chứng chỉ nghiệp vụ sư phạm theo quy định của Luật Giáo dục 2019 và Luật Nhà giáo 2025 hiện hành.

Hy vọng những thông tin phân tích chuyên sâu trên đây sẽ giúp các tổ chức, cá nhân nắm vững hành lang pháp lý để thực hiện thủ tục thành lập trường THCS một cách nhanh chóng, thuận lợi và đúng pháp luật.