Việc ban hành Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp 2024 (chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2025) đánh dấu một bước ngoặt mang tính chiến lược, mở ra chương mới trong hành trình xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân hiện đại, tự lực, tự cường. Trong bối cảnh tình hình địa chính trị thế giới có nhiều biến động phức tạp vào đầu năm 2026, việc hoàn thiện hành lang pháp lý này không chỉ là yêu cầu cấp thiết mà còn là bệ phóng vững chắc để tối ưu hóa sức mạnh nội sinh của quốc gia.

Với những thay đổi mạnh mẽ, mang tính cách mạng về cả cơ chế tài chính, phương thức tổ chức lẫn chính sách thu hút nhân tài, đạo luật mới được kỳ vọng sẽ tháo gỡ triệt để những "nút thắt" pháp lý bấy lâu nay. Dưới đây là phân tích chuyên sâu về 5 điểm mới đột phá nhất của luật, hứa hẹn tạo đà cho sự phát triển bứt phá vượt bậc của ngành công nghiệp an ninh quốc gia.

1. Đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho quốc phòng và an ninh

Một trong những thay đổi căn bản và mang tính nền tảng nhất của luật mới nằm ở việc mở rộng, đa dạng hóa các nguồn lực tài chính phục vụ cho nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Theo quy định chi tiết tại Điều 1, Nhà nước không còn chỉ dựa vào nguồn ngân sách truyền thống vốn có hạn, mà đã chính thức bổ sung, luật hóa các quỹ tài chính hợp pháp khác.

Cụ thể, bên cạnh Quỹ công nghiệp quốc phòng đã có, luật đã chính thức bổ sung Quỹ đầu tư phát triển công nghiệp an ninh. Cơ chế mới này cho phép huy động tối đa nguồn vốn từ các doanh nghiệp, bao gồm cả vốn chủ sở hữu và các nguồn vốn huy động hợp pháp khác từ xã hội. Điều này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng đáng kể cho ngân sách Nhà nước mà còn tạo ra một dòng vốn linh hoạt, dồi dào để đầu tư vào các dự án công nghệ cao, các chương trình nghiên cứu chế tạo vũ khí trang bị thế hệ mới.

2. Tối ưu hóa quy trình phân bổ nguồn lực ưu tiên

Để tăng tính chủ động, linh hoạt và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách, luật mới đã tinh giản tối đa các căn cứ, thủ tục phân bổ nguồn lực. Trước đây, theo quy định cũ tại Điều 21, việc phân bổ nguồn lực đầu tư phải trải qua nhiều tầng nấc phê duyệt phức tạp, dựa trên kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước trung hạn 03 năm.

Nhận thấy rào cản này làm giảm tính thời sự và khẩn cấp của các nhiệm vụ quân sự, quy định mới đã chính thức loại bỏ yêu cầu về kế hoạch tài chính - ngân sách nhà nước 03 năm đối với các dự án đặc thù. Sự thay đổi mang tính đột phá này giúp các cơ sở công nghiệp quốc phòng nòng cốt có thể tiếp cận nguồn lực tài chính một cách nhanh chóng nhất, đáp ứng kịp thời các nhiệm vụ an ninh, quốc phòng khẩn cấp trong tình hình mới mà không bị bó buộc bởi các thủ tục hành chính rườm rà.

3. Hình thành Quỹ đầu tư phát triển công nghiệp an ninh riêng biệt

Một điểm mới cực kỳ nổi bật nhận được sự quan tâm lớn của giới chuyên gia là việc tách bạch rõ ràng cơ chế quản lý tài chính tại Điều 22. Thay vì gộp chung như trước, luật mới đã phân định rõ: Quỹ công nghiệp quốc phòng do Bộ Quốc phòng quản lý và Quỹ đầu tư phát triển công nghiệp an ninh do Bộ Công an quản lý.

Đặc biệt, Quỹ đầu tư phát triển công nghiệp an ninh được vận hành theo nguyên tắc chấp nhận rủi ro và đầu tư mạo hiểm. Đây là một tư duy lập pháp cực kỳ tiến bộ và táo bạo. Trong lĩnh vực công nghệ cao và an ninh mạng, việc nghiên cứu phát triển luôn đi kèm rủi ro thất bại lớn. Cơ chế chấp nhận rủi ro này sẽ giải phóng tư duy cho các nhà quản lý và nhà khoa học, cho phép Nhà nước mạnh dạn đầu tư vào các công nghệ tiên phong, các giải pháp phần mềm và thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ đặc biệt có tính bảo mật tuyệt đối.

4. Xây dựng Tổ hợp công nghiệp an ninh quốc gia - Hạt nhân của sức mạnh

Lần đầu tiên trong lịch sử lập pháp, khái niệm và quy chế hoạt động của Tổ hợp công nghiệp an ninh quốc gia được quy định một cách cụ thể và trang trọng. Đây là mô hình liên kết kinh tế - kỹ thuật do Nhà nước giữ vai trò chủ đạo, lấy các cơ sở công nghiệp an ninh nòng cốt làm hạt nhân, từ đó kết nối chặt chẽ với các doanh nghiệp trong và ngoài lực lượng Công an nhân dân, kể cả các doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phù hợp.

Mô hình tổ hợp này không chỉ thúc đẩy việc chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và chế tạo các sản phẩm công nghệ lõi phục vụ an ninh, mà còn tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp quốc phòng bền vững. Tại đây, các thành phần kinh tế ngoài nhà nước được khuyến khích tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, cùng đóng góp trí tuệ và hưởng lợi từ các chính sách ưu đãi đặc thù về thuế, đất đai và tín dụng của Nhà nước.

5. Đổi mới mạnh mẽ cơ chế khoán chi trong nghiên cứu khoa học

Để giải quyết bài toán "chảy máu chất xám" và kích thích tinh thần sáng tạo của đội ngũ trí thức, luật mới đã thực hiện một cuộc cách mạng về chính sách khoa học công nghệ. Theo quy định tại Điều 68, các cơ sở nghiên cứu, các nhà khoa học khi thực hiện đề tài quốc phòng, an ninh sẽ được áp dụng cơ chế khoán chi đến sản phẩm cuối cùng.

Cơ chế khoán chi này giúp loại bỏ hoàn toàn gánh nặng từ các thủ tục quyết toán, hóa đơn chứng từ rườm rà - vốn là nỗi ám ảnh của các nhà khoa học bấy lâu nay. Giờ đây, họ có thể tập trung 100% trí lực vào việc nâng cao chất lượng, tính ứng dụng thực tiễn của sản phẩm nghiên cứu. Đồng thời, luật cũng có những quy định đặc cách về tiền lương, thưởng và tôn vinh xứng đáng cho các tổng công trình sư, các nhà khoa học đầu ngành.

Việc thực hiện đồng bộ và quyết liệt 5 điểm mới đột phá của Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp 2024 sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ, đưa nền công nghiệp quốc phòng, an ninh Việt Nam tiến nhanh lên hiện đại, tự lực, tự cường, đáp ứng hoàn hảo yêu cầu bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình mới.