Nhằm nâng cao kỷ cương công vụ và tạo môi trường thông quan thông thoáng, minh bạch cho hoạt động xuất nhập khẩu, Cục Hải quan đã ban hành văn bản chỉ đạo mang tính đột phá: Kết quả tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp chính là thước đo xếp loại chất lượng và bình xét thi đua của từng cán bộ, công chức hải quan.

Cụ thể, ngày 08/10/2026, Cục Hải quan đã ban hành Công văn 22729/CHQ-PC về việc giải quyết khó khăn, vướng mắc và kiến nghị của các hiệp hội, doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu. Động thái quyết liệt này cho thấy quyết tâm của cơ quan Hải quan trong việc chuyển từ tư duy quản lý sang đồng hành, phục vụ doanh nghiệp một cách thực chất và đo lường được.

Thước đo thi đua mới: Lấy sự hài lòng và tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp làm trọng tâm

Theo nội dung tại Mục 3 Công văn 22729/CHQ-PC, cơ quan Hải quan quy định việc gắn chặt kết quả thực hiện các nội dung chỉ đạo với công tác đánh giá, phân loại cán bộ, công chức và trách nhiệm của người đứng đầu từng đơn vị. Kết quả xử lý công việc và thái độ phục vụ doanh nghiệp không còn là lời kêu gọi chung chung, mà đã được lượng hóa thành căn cứ cụ thể:

• Đánh giá, xếp loại công chức: Kết quả thực hiện chỉ đạo giải quyết vướng mắc của doanh nghiệp là căn cứ trực tiếp để đánh giá, xếp loại chất lượng hoàn thành nhiệm vụ hằng tháng, hằng quý đối với từng công chức thừa hành theo tinh thần của Luật Cán bộ, công chức năm 2025.
• Bình xét thi đua, khen thưởng: Đây là tiêu chí tiên quyết trong việc bình xét các danh hiệu thi đua định kỳ theo quy định của Luật Thi đua, Khen thưởng 2022. Những cán bộ để phát sinh chậm trễ, thờ ơ trước khó khăn của doanh nghiệp sẽ bị xem xét hạ mức thi đua hoặc không đủ điều kiện xét khen thưởng.
• Giao nhiệm vụ xây dựng bộ tiêu chí chi tiết: Tại Mục 4 công văn, Cục Hải quan đã giao Ban Tổ chức cán bộ chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Ban Kiểm tra và Văn phòng khẩn trương xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá, phân loại cụ thể đối với Chi cục trưởng, Đội trưởng và cán bộ, công chức vi phạm quy định pháp luật hoặc thiếu trách nhiệm trong chỉ đạo, điều hành.

Cơ quan Hải quan đẩy mạnh đối thoại trực tiếp và tháo gỡ triệt để vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu (ảnh minh họa)

Trách nhiệm người đứng đầu: Phải chịu trách nhiệm trước Cục trưởng và pháp luật nếu để doanh nghiệp khiếu nại vượt cấp

Một điểm nhấn đặc biệt quan trọng trong chỉ đạo lần này là việc siết chặt trách nhiệm của lãnh đạo các đơn vị cơ sở. Công văn quy định rõ ràng trách nhiệm của Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực và Đội trưởng Hải quan cửa khẩu/ngoài cửa khẩu:

• Xử lý nghiêm hành vi thiếu trách nhiệm: Người đứng đầu đơn vị phải chịu chế tài nghiêm khắc khi đơn vị trực thuộc thiếu tinh thần trách nhiệm, không thực hiện đúng chỉ đạo cấp trên hoặc không xử lý các vướng mắc thuộc thẩm quyền quản lý.
• Chịu trách nhiệm khi để phát sinh phản ánh vượt cấp: Nếu để doanh nghiệp bức xúc phản ánh việc gây phiền hà, sách nhiễu hoặc kiến nghị vượt cấp lên cấp Cục, Bộ Tài chính, Chính phủ mà lãnh đạo đơn vị không nắm được hoặc không kịp thời xử lý thỏa đáng, các chức danh này sẽ phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước pháp luật và Cục trưởng Cục Hải quan.

Quy định này đánh trúng tâm lý né tránh, đùn đẩy trách nhiệm vốn có thể xảy ra ở cấp cơ sở, buộc các lãnh đạo chi cục phải sâu sát, đồng hành cùng doanh nghiệp ngay từ những khâu tiếp nhận thủ tục ban đầu.

Mục tiêu giải quyết dứt điểm 100% vướng mắc: Tuyệt đối không trả lời chung chung hay đùn đẩy trách nhiệm

Về quy trình và nhiệm vụ chuyên môn, Mục 1 Công văn 22729/CHQ-PC đặt ra yêu cầu toàn diện nhằm bảo đảm hiệu quả thực thi theo đúng chuẩn mực của Luật Hải quan 2014:

1. Giải quyết trọn vẹn 100% kiến nghị thuộc thẩm quyền: Chi cục trưởng phải trực tiếp chỉ đạo, rà soát từng hồ sơ khó khăn của doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng. Toàn bộ kiến nghị phải được xử lý nhanh chóng, minh bạch, đúng quy định pháp luật. Cơ quan hải quan kiên quyết nghiêm cấm tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, kéo dài thời gian xử lý hoặc trả lời bằng văn bản một cách chung chung, hình thức gây lãng phí chi phí cơ hội của tổ chức kinh tế.
2. Quy trình xử lý các vướng mắc vượt thẩm quyền: Đối với các vụ việc vượt quá thẩm quyền của chi cục, hoặc những phát sinh bắt nguồn từ hệ thống văn bản pháp luật còn chồng chéo, chưa rõ ràng, đơn vị cơ sở phải chủ động thiết lập hồ sơ đầy đủ, phân tích rõ bản chất và nguyên nhân cốt lõi, đồng thời đề xuất phương án giải quyết cụ thể. Hồ sơ phải được gửi báo cáo kịp thời lên Cục Hải quan thông qua các đơn vị nghiệp vụ để xin hướng dẫn, không để hồ sơ của doanh nghiệp bị đình trệ, ách tắc tại cửa khẩu.

Việc gắn kết quả xử lý vướng mắc của doanh nghiệp vào đánh giá thi đua, năng lực của cán bộ hải quan là bước chuyển biến quan trọng, góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh minh bạch, tạo niềm tin vững chắc cho các nhà đầu tư và cộng đồng doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng xuất nhập khẩu.