Việc kiện toàn bộ máy chính quyền địa phương luôn là vấn đề được dư luận quan tâm đặc biệt. Với việc Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/03/2025, các quy định về bãi nhiệm, miễn nhiệm người giữ chức vụ do Hội đồng nhân dân (HĐND) bầu đã có những điểm mới đáng chú ý, đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của cán bộ.

Quy trình từ chức và miễn nhiệm: Khi nào cán bộ được "rút lui"?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 35 của luật này, quyền từ chức được mở ra cho những người được HĐND bầu nếu vì lý do sức khỏe hoặc các lý do khách quan khác mà không thể tiếp tục đảm đương nhiệm vụ. Đây là một quy định nhân văn, cho phép cán bộ chủ động xin thôi giữ chức vụ khi thấy mình không còn đủ điều kiện thực hiện tốt trọng trách.

1. Người được Hội đồng nhân dân bầu nếu vì lý do sức khỏe hoặc vì lý do khác mà không thể tiếp tục thực hiện được nhiệm vụ thì có thể xin từ chức. Người xin từ chức phải làm đơn xin từ chức và gửi đến cơ quan hoặc người có thẩm quyền giới thiệu Hội đồng nhân dân đã bầu chức vụ đó. Cơ quan hoặc người có thẩm quyền giới thiệu Hội đồng nhân dân đã bầu chức vụ đó trình Hội đồng nhân dân miễn nhiệm người có đơn xin từ chức tại kỳ họp Hội đồng nhân dân gần nhất.

Như vậy, quy trình bắt đầu từ đơn xin từ chức gửi đến cơ quan có thẩm quyền giới thiệu bầu chức vụ đó. Sau đó, việc miễn nhiệm sẽ được thực hiện ngay tại kỳ họp HĐND gần nhất, đảm bảo bộ máy không bị gián đoạn quá lâu.

Thẩm quyền đề nghị bãi nhiệm: Ai có quyền "cầm cân nảy mực"?

Luật mới phân định rõ ràng thẩm quyền đề nghị miễn nhiệm, bãi nhiệm đối với từng nhóm chức danh. Cụ thể, theo khoản 2 và khoản 3 Điều 35:

• Đối với các chức danh của HĐND: Thường trực HĐND có quyền đề nghị miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch, Phó Chủ tịch và Trưởng Ban của HĐND.
• Đối với các chức danh của UBND: Chủ tịch HĐND đề nghị miễn nhiệm, bãi nhiệm Chủ tịch UBND. Trong khi đó, Chủ tịch UBND lại là người đề nghị miễn nhiệm, bãi nhiệm các Phó Chủ tịch và Ủy viên UBND cùng cấp.

Phê chuẩn kết quả: Chốt chặn cuối cùng về tính pháp lý

Một điểm cực kỳ quan trọng là kết quả miễn nhiệm, bãi nhiệm không có hiệu lực ngay lập tức mà phải qua bước phê chuẩn của cấp trên. Khoản 4 Điều 35 dẫn chiếu đến các quy định tại Điều 34 để xác định cơ quan phê chuẩn:

• Kết quả đối với cấp tỉnh phải được Ủy ban Thường vụ Quốc hội (với HĐND) hoặc Thủ tướng Chính phủ (với UBND) phê chuẩn theo khoản 3 và khoản 4 Điều 34.
• Kết quả đối với cấp huyện, xã phải được Thường trực HĐND cấp trên hoặc Chủ tịch UBND cấp trên trực tiếp phê chuẩn.

Quy định này giúp đảm bảo sự thống nhất trong quản lý cán bộ từ Trung ương đến địa phương, tránh tình trạng cục bộ hoặc sai sót trong quy trình thực hiện tại cơ sở.

Việc nắm vững các quy định tại Điều 35 Luật Tổ chức chính quyền địa phương 2025 không chỉ giúp các cơ quan nhà nước thực hiện đúng quy trình mà còn giúp người dân giám sát hiệu quả hoạt động của những người đại diện cho mình tại địa phương.