Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định 381/2026/NĐ-CP quy định toàn diện về chế độ phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức cấp xã. Theo đó, khoản phụ cấp này sẽ được chi trả cùng kỳ lương hằng tháng nhưng hoàn toàn không dùng để tính đóng hay hưởng bảo hiểm xã hội (BHXH) và bảo hiểm y tế (BHYT). Quy định mới mang lại những thay đổi quan trọng nào về thu nhập và quyền lợi của đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở?

Nhóm đối tượng cán bộ, công chức cấp xã nào được hưởng phụ cấp công vụ?

Căn cứ quy định tại Điều 2 Nghị định 381/2026/NĐ-CP, chế độ phụ cấp công vụ được áp dụng thống nhất cho đội ngũ cán bộ, công chức chuyên trách và không chuyên trách làm việc tại các cơ quan hành chính, tổ chức chính trị - xã hội ở cấp xã, phường và đặc khu trên phạm vi cả nước.

Cụ thể bao gồm người công tác tại:

• Cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam ở cấp xã, phường, đặc khu;
• Cơ quan Nhà nước (Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân) cấp xã;
• Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã;
• Các tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở cấp cơ sở như Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh...

Quy định này bảo đảm sự công bằng, đồng bộ trong chính sách đãi ngộ đối với những người trực tiếp thực thi công vụ, giải quyết thủ tục hành chính và phục vụ nhân dân tại địa phương.

Mức phụ cấp công vụ cấp xã được tính như thế nào?

Tại Điều 3 Nghị định 381/2026/NĐ-CP, mức phụ cấp công vụ đối với cán bộ, công chức cấp xã được phân chia cụ thể thành hai nhóm định mức chính nhằm phù hợp với đặc thù cơ chế thu nhập của từng địa phương:

• Áp dụng mức 55%: Dành cho cán bộ, công chức cấp xã không thuộc diện được hưởng tiền lương hoặc thu nhập tăng thêm theo các Nghị quyết đặc thù của Hội đồng nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
• Áp dụng mức 25%: Dành cho những người đang được hưởng tiền lương hoặc thu nhập tăng thêm theo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định cơ chế tài chính đặc thù.

Căn cứ để tính số tiền phụ cấp công vụ hằng tháng bao gồm: Mức lương hiện hưởng + Phụ cấp chức vụ lãnh đạo (nếu có) + Phụ cấp thâm niên vượt khung (nếu có).

Đặc biệt, nhằm đảm bảo quyền lợi tối đa cho người lao động, khoản 3 Điều 3 Nghị định 381/2026/NĐ-CP quy định cơ chế bù chênh lệch rõ ràng: Trường hợp cán bộ, công chức thuộc nhóm hưởng mức 25% mà tổng tiền lương và thu nhập tăng thêm thực tế nhận được lại thấp hơn mức phụ cấp công vụ 55% thì sẽ được ngân sách nhà nước chi trả phần chênh lệch để bảo đảm mức hưởng bằng đúng mức 55%.

Nguyên tắc chi trả và vì sao phụ cấp công vụ không tính đóng BHXH, BHYT?

Một trong những điểm cốt lõi được quan tâm nhất là quy định tại khoản 1 Điều 4 Nghị định 381/2026/NĐ-CP:

"Phụ cấp công vụ được chi trả cùng kỳ lương hàng tháng và không dùng để tính đóng, hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế."

Về mặt kỹ thuật pháp lý và quản lý tài chính công, sở dĩ khoản phụ cấp công vụ không tính vào căn cứ đóng BHXH và BHYT là vì:

1. Bản chất của phụ cấp công vụ: Đây là khoản hỗ trợ mang tính chất đãi ngộ công vụ gắn liền với quá trình trực tiếp thực thi nhiệm vụ của cán bộ, công chức nhà nước. Khoản tiền này nhằm hỗ trợ điều kiện làm việc, tái tạo sức lao động và nâng cao trách nhiệm trong quá trình công tác.
2. Tách biệt với tiền lương cơ bản: Theo định hướng cải cách tiền lương tại Nghị quyết 27-NQ/TW, căn cứ đóng BHXH, BHYT của khối hành chính sự nghiệp dựa trên tiền lương chức danh, ngạch bậc hoặc tiền lương theo vị trí việc làm. Các khoản phụ cấp không có tính chất lương dài hạn như phụ cấp công vụ sẽ không làm gia tăng áp lực quỹ BHXH hay quỹ BHYT.
3. Đảm bảo tính linh hoạt: Việc chi trả gắn với từng tháng công tác thực tế giúp ngân sách chủ động điều chỉnh theo diễn biến thực thi nhiệm vụ mà không làm thay đổi biến động hồ sơ bảo hiểm xã hội của công chức.

Nguồn kinh phí bảo đảm và thời gian áp dụng chế độ phụ cấp

Theo quy định tại Điều 5 Nghị định 381/2026/NĐ-CP, nguồn kinh phí chi trả phụ cấp công vụ cấp xã hoàn toàn do ngân sách nhà nước bảo đảm. Nhu cầu kinh phí này được tổng hợp trực tiếp vào nhu cầu cải cách tiền lương hằng năm của các địa phương theo quy định tài chính hiện hành.

Về mốc thời điểm hiệu lực, chế độ này bắt đầu được triển khai thực hiện từ ngày 01/7/2026 và duy trì cho đến khi Nhà nước chính thức thực hiện tổng thể chính sách cải cách tiền lương theo khoản 2 Điều 6 Nghị định 381/2026/NĐ-CP.

Đồng thời, tại Điều 7 Nghị định 381/2026/NĐ-CP, Bộ Nội vụ chịu trách nhiệm đôn đốc, kiểm tra và hướng dẫn các Bộ, ngành, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố tổ chức thi hành nghiêm túc chế độ này, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở.