Mới sinh con xong có được bình xét Chiến sĩ thi đua không?

Chị Nguyễn Thu H., cán bộ làm việc tại một cơ quan chuyên môn thuộc bộ ngành tại Hà Nội, vừa hoàn thành thời gian 6 tháng nghỉ thai sản sinh con đầu lòng. Trong kỳ bình xét thi đua cuối năm, khi cấp dưới lập danh sách đề xuất danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, một số ý kiến trong hội đồng thi đua băn khoăn: Liệu thời gian chị H. nghỉ thai sản 6 tháng theo chế độ BHXH có được tính là thời gian công tác thực tế để xét tặng danh hiệu thi đua và khen thưởng hay không?

Đây không phải là băn khoăn của riêng chị H. hay cơ quan nơi chị công tác. Thực tế cho thấy, nhiều lao động nữ lo ngại việc nghỉ sinh con sẽ làm gián đoạn tiến trình cống hiến, dẫn đến thiệt thòi khi xem xét các danh hiệu thi đua, cống hiến hoặc các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước.

Nhằm khắc phục những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn và bảo đảm nguyên tắc bình đẳng giới sâu sắc trong công tác cán bộ, Nghị định 368/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật Thi đua, Khen thưởng 2022 và Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2026 đã đưa ra những quy định vô cùng nhân văn và rõ ràng về vấn đề này.

Quy định bảo vệ quyền lợi thi đua đối với lao động nữ nghỉ thai sản

Giải đáp thắc mắc về thời gian công tác của lao động nữ, khoản 5 Điều 4 Nghị định 368/2026/NĐ-CP đã khẳng định một nguyên tắc mang tính nền tảng:

“Thời gian nghỉ thai sản đối với cá nhân theo quy định của pháp luật được tính là thời gian công tác để xét tặng danh hiệu thi đua, hình thức khen thưởng.”

Quy định này đồng nghĩa với việc toàn bộ thời gian cá nhân nghỉ thai sản theo đúng quy định của pháp luật về lao động và bảo hiểm xã hội đều được cộng dồn và tính là thời gian công tác liên tục khi Hội đồng thi đua - khen thưởng các cấp xem xét, bình xét danh hiệu thi đua hoặc trình cấp có thẩm quyền khen thưởng.

Tuy nhiên, cơ quan quản lý và bản thân người lao động cũng cần lưu ý: Dù thời gian nghỉ thai sản không bị trừ đi, song việc được công nhận danh hiệu hay khen thưởng vẫn đòi hỏi cá nhân phải đáp ứng trọn vẹn các điều kiện, tiêu chuẩn về chất lượng công việc, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong thời gian làm việc thực tế, cũng như có đầy đủ hồ sơ theo quy định pháp luật.

7 Nguyên tắc vàng trong bình xét thi đua, khen thưởng mới nhất

Bên cạnh việc bảo vệ quyền lợi cho cán bộ, người lao động nghỉ sinh con, Điều 4 Nghị định 368/2026/NĐ-CP còn xác lập hệ thống nguyên tắc đồng bộ, minh bạch nhằm bảo đảm tính công bằng và thực chất trong công tác khen thưởng trên toàn quốc:

• Thành tích tới đâu, khen thưởng tới đó: Theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, xét khen thưởng phải căn cứ vào điều kiện, tiêu chuẩn và thành tích đạt được thực tế; pháp luật không bắt buộc phải nhận hình thức khen thưởng mức thấp rồi mới được xét khen thưởng mức cao hơn.
• Bảo đảm đúng thẩm quyền và thủ tục: Khoản 2 Điều 4 Nghị định 368/2026/NĐ-CP quy định cấp có thẩm quyền chỉ quyết định hoặc đề nghị khen thưởng khi đối tượng đáp ứng đầy đủ hồ sơ, điều kiện và quy trình bình xét.
• Độc lập giữa các lần xét khen thưởng công trạng: Căn cứ khoản 3 Điều 4 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, kết quả khen thưởng công trạng lần trước chỉ được dùng làm căn cứ xét thành tích cho lần tiếp theo.
• Tạm dừng xét khen thưởng khi có dấu hiệu vi phạm: Khoản 4 Điều 4 Nghị định 368/2026/NĐ-CP nêu rõ chưa xét khen thưởng đối với cá nhân, tập thể đang bị xem xét kỷ luật, thanh tra, kiểm tra, điều tra hoặc có phản ánh tiêu cực đang làm rõ. Sau khi chấp hành xong kỷ luật mà lập thành tích mới, thành tích sẽ được tính lại từ thời điểm chấp hành xong.
• Ưu tiên lựa chọn cá nhân và tập thể nữ: Khi các đối tượng có tiêu chuẩn ngang nhau, khoản 6 Điều 4 Nghị định 368/2026/NĐ-CP ưu tiên chọn cá nhân nữ hoặc tập thể có từ 70% tỷ lệ nữ trở lên.
• Ưu đãi thời gian cống hiến cho nữ lãnh đạo: Khoản 7 Điều 4 Nghị định 368/2026/NĐ-CP cho phép giảm 1/3 thời gian giữ chức vụ khi xét khen thưởng quá trình cống hiến đối với cán bộ nữ quản lý.

Các danh hiệu thi đua và hình thức khen thưởng cấp Nhà nước

Hệ thống thi đua khen thưởng Việt Nam phân định cụ thể các cấp độ tôn vinh nhằm khích lệ tinh thần hăng hái lao động, sáng tạo trong toàn xã hội:

1. Khung danh hiệu thi đua tiêu biểu

Theo khoản 2 Điều 3 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, hai danh hiệu thi đua cấp Nhà nước cao quý nhất bao gồm:

• Cờ thi đua của Chính phủ: Xét tặng cho tập thể dẫn đầu cụm, khối thi đua do bộ, ngành, tỉnh hoặc Hội đồng Thi đua - Khen thưởng Trung ương tổ chức (tỷ lệ xét chọn không quá 20% theo Điều 6 Nghị định 368/2026/NĐ-CP).
• Chiến sĩ thi đua toàn quốc: Tôn vinh các cá nhân có thành tích xuất sắc tiêu biểu nhất được lựa chọn từ các Chiến sĩ thi đua cấp bộ, ngành, tỉnh.

Ngoài ra, đối với danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở, Điều 5 Nghị định 368/2026/NĐ-CP khống chế tỷ lệ bình xét không vượt quá 10% trong tổng số cá nhân đạt danh hiệu “Lao động tiên tiến” hoặc “Chiến sĩ tiên tiến” tại đơn vị.

2. Danh mục các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước

Dựa trên khoản 1 Điều 3 Nghị định 368/2026/NĐ-CP, các hình thức khen thưởng cấp Nhà nước gồm có:

1. Huân chương (Huân chương Sao vàng, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Độc lập, Huân chương Lao động,...);
2. Huy chương (Huy chương Quân kỳ quyết thắng, Huy chương Vì an ninh Tổ quốc,...);
3. Danh hiệu vinh dự nhà nước (Bà mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng Lao động,...);
4. Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước;
5. Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.

Tóm lại, quy định tại Nghị định 368/2026/NĐ-CP không chỉ tháo gỡ triệt để vướng mắc về thời gian công tác đối với cá nhân nghỉ thai sản mà còn chuẩn hóa toàn bộ quy trình xét duyệt thi đua, tạo động lực mạnh mẽ cho người lao động cống hiến hết mình.