Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT ngày 04/04/2017 về Quy chế tuyển sinh và đào tạo trình độ tiến sĩ. Đây được xem là một bước ngoặt lớn trong việc nâng cao chất lượng học thuật tại Việt Nam, khi các tiêu chuẩn đầu vào và đầu ra đều được siết chặt đáng kể so với các quy định trước đây.

Nâng chuẩn bằng cấp: Bằng Đại học loại Khá không còn đủ điều kiện dự tuyển trực tiếp?

Một trong những thay đổi gây xôn xao nhất trong giới học thuật chính là quy định về bằng cấp của người dự tuyển. Theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT, từ ngày 18/05/2017, người muốn theo học tiến sĩ phải đáp ứng tiêu chuẩn:

1. Có bằng tốt nghiệp đại học loại giỏi trở lên hoặc bằng thạc sĩ.

Như vậy, so với quy định cũ chỉ yêu cầu bằng tốt nghiệp đại học loại khá, quy chế mới đã nâng mức sàn lên loại Giỏi đối với những người muốn dự tuyển thẳng từ bậc đại học. Điều này cho thấy định hướng tập trung vào những cá nhân có năng lực học tập xuất sắc ngay từ giai đoạn đầu.

Yêu cầu khắt khe về công bố khoa học và năng lực nghiên cứu

Không chỉ dừng lại ở bằng cấp, Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT còn yêu cầu nghiên cứu sinh tương lai phải chứng minh được khả năng nghiên cứu thực tế. Cụ thể, người dự tuyển phải là tác giả của ít nhất 01 bài báo hoặc báo cáo liên quan đến lĩnh vực dự định nghiên cứu.

Các bài báo này phải được đăng trên các tạp chí khoa học hoặc kỷ yếu hội nghị, hội thảo khoa học chuyên ngành có phản biện. Thời hạn hiệu lực của các công bố này là trong vòng 03 năm (36 tháng) tính đến ngày đăng ký dự tuyển. Đây là một "rào cản" kỹ thuật cần thiết để đảm bảo người học tiến sĩ đã có sự chuẩn bị và làm quen với môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp.

Ngoại ngữ - "Chìa khóa" bắt buộc để hội nhập quốc tế

Năng lực ngoại ngữ cũng được chuẩn hóa theo các chứng chỉ quốc tế uy tín. Theo khoản 3 Điều 5 Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT, người dự tuyển là công dân Việt Nam phải đạt một trong các tiêu chuẩn sau:

• Có bằng tốt nghiệp đại học hoặc thạc sĩ do cơ sở đào tạo nước ngoài cấp (học toàn thời gian bằng tiếng nước ngoài).
• Có bằng tốt nghiệp đại học ngành ngôn ngữ nước ngoài do Việt Nam cấp.
• Có chứng chỉ tiếng Anh TOEFL iBT từ 45 trở lên hoặc IELTS từ 5.0 trở lên (còn hạn 02 năm).

Quy định này nhằm đảm bảo nghiên cứu sinh có đủ khả năng đọc hiểu tài liệu quốc tế và trao đổi chuyên môn với các học giả nước ngoài, tránh tình trạng "tiến sĩ nội" nhưng mù mờ về ngoại ngữ.

Chuyển đổi sang hệ thống tín chỉ trong đào tạo

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc xác định khối lượng học tập theo tín chỉ thay vì chỉ tính theo thời gian năm học như trước. Từ ngày 18/05/2017:

• Đối với người có bằng thạc sĩ: Khối lượng học tập tối thiểu là 90 tín chỉ.
• Đối với người có bằng đại học: Khối lượng học tập tối thiểu là 120 tín chỉ.

Việc áp dụng tín chỉ giúp chương trình đào tạo trở nên linh hoạt hơn, tương thích với các chuẩn mực đào tạo tiên tiến trên thế giới, đồng thời giúp việc quản lý chất lượng đào tạo trở nên minh bạch và cụ thể hơn.

Bên cạnh đó, các cơ sở đào tạo cũng được chủ động hơn trong việc tuyển sinh khi có thể tổ chức một hoặc nhiều lần trong năm, miễn là thông báo tuyển sinh được công khai minh bạch trước ít nhất 03 tháng.

Tóm lại, Thông tư 08/2017/TT-BGDĐT đã đặt ra những tiêu chuẩn mới, khắt khe hơn nhưng cũng hứa hẹn sẽ thanh lọc và nâng tầm chất lượng đội ngũ tiến sĩ tại Việt Nam trong giai đoạn tới.