Nhiều cán bộ, giáo viên và nhân viên ngành giáo dục tại TP.HCM bất ngờ khi biết rằng đạt trên 90 điểm đánh giá hiệu suất (KPI) vẫn chưa đủ bảo chứng cho tấm vé xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ". Quy định siết chặt mới này mang ý nghĩa gì và ảnh hưởng thế nào đến quyền lợi, thu nhập tăng thêm?

Nghịch lý điểm cao nhưng không được xuất sắc: Đâu là nguyên nhân?

Theo hướng dẫn tại Công văn 9421/SGDĐT-TCCB do Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM ban hành ngày 10/9/2026 về việc triển khai đánh giá, xếp loại và sử dụng kết quả đánh giá đối với viên chức tại các đơn vị sự nghiệp công lập quý III/2026, cơ chế đánh giá cán bộ quản lý và giáo viên, nhân viên đã có bước chuyển biến thực chất dựa trên chỉ số hiệu suất công việc (KPI). Điểm đáng chú ý nhất khiến nhiều người công tác trong ngành giáo dục xôn xao là việc đạt từ 90 điểm trở lên trên thang điểm 100 không còn đồng nghĩa với việc nghiễm nhiên được công nhận danh hiệu thi đua cao nhất.

Căn cứ mục 7.2 Phần III Công văn 9421/SGDĐT-TCCB, một cá nhân muốn được xem xét xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ" trong quý III/2026 bắt buộc phải hội đủ đồng thời 3 điều kiện khắt khe sau đây:

• Điều kiện 1: Có tổng điểm đánh giá đạt từ 90 điểm trở lên (trên thang điểm 100).
• Điều kiện 2: Hoàn thành 100% nhiệm vụ được giao trong kỳ đánh giá.
• Điều kiện 3: Có ít nhất 30% trên tổng số nhiệm vụ hoàn thành vượt mức yêu cầu về tiến độ và chất lượng sản phẩm.

Quy định này thiết lập một hàng rào kỹ thuật rõ ràng nhằm loại bỏ triệt để tình trạng "cào bằng", nể nang hoặc dồn điểm cho nhau. Trên thực tế, một viên chức có thể đạt tới 92 hay 95 điểm nhờ làm rất tốt phần lớn công việc, nhưng nếu chỉ hoàn thành 95% nhiệm vụ được giao (bỏ sót hoặc trễ hạn một nhiệm vụ nhỏ) hoặc không có đủ 30% nhiệm vụ mang tính vượt trội về tiến độ và chất lượng, thì theo quy định vẫn chưa đủ điều kiện để được xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ".

Đánh giá, xếp loại viên chức ngành giáo dục TP.HCM dựa trên chỉ số hiệu suất công việc KPI (ảnh minh họa)

Khung đánh giá 100 điểm KPI và phân hóa trách nhiệm theo Luật Viên chức

Theo tinh thần của Luật Viên chức 2025, việc đánh giá chất lượng viên chức phải được lượng hóa cụ thể, khách quan và gắn liền với vị trí việc làm. Nguyên tắc này được cụ thể hóa rõ nét tại Điều 25 Luật Viên chức 2025, trong đó nhấn mạnh yêu cầu đánh giá phải minh bạch, liên tục, đa chiều, lượng hóa tiêu chí và ứng dụng công nghệ thông tin.

Tại TP.HCM, cấu trúc thang điểm 100 của Sở Giáo dục và Đào tạo được phân bổ mạch lạc thành 2 phần chính:

• Tiêu chuẩn chung (tối đa 30 điểm): Đánh giá ý thức tổ chức kỷ luật, phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần đoàn kết nội bộ, việc chấp hành nội quy cơ quan, cũng như tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ nhân dân, học sinh, phụ huynh.
• Kết quả thực hiện nhiệm vụ theo vị trí việc làm (tối đa 70 điểm): Đo lường trực tiếp thông qua khối lượng, chất lượng, tiến độ của từng đầu việc được giao, khả năng xử lý tình huống nghiệp vụ và hiệu quả thực thi chức trách.

Đối với viên chức quản lý, trách nhiệm cá nhân còn gắn liền mật thiết với kết quả hoạt động chung của đơn vị. Quy định nêu rõ: nếu tập thể đơn vị trường học hoàn thành dưới 70% các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao thì người đứng đầu sẽ bị xếp loại "Không hoàn thành nhiệm vụ". Đồng thời, cấp phó và các thành viên trong ban lãnh đạo sẽ bị xem xét mức độ liên đới trách nhiệm và dứt khoát không được xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ". Đáng chú ý, trường hợp cá nhân hoàn thành dưới 100% nhiệm vụ được giao trong quý thì sẽ bị xếp loại "Không hoàn thành nhiệm vụ", trừ khi có lý do khách quan, bất khả kháng được cấp có thẩm quyền xác nhận rõ ràng.

Cơ chế khống chế tỷ lệ 20% và bài toán cạnh tranh danh hiệu

Không chỉ dừng lại ở điều kiện tiêu chí cá nhân, việc bình xét xếp loại xuất sắc còn bị chi phối bởi trần tỷ lệ quy định. Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý tại các đơn vị sự nghiệp giáo dục, số lượng người được công nhận xếp loại "Hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ" không được vượt quá 20% tổng số cán bộ thuộc diện Ban Thường vụ Thành ủy quản lý tại đơn vị (không tính mức xếp loại của người đứng đầu). Khi tính toán, tỷ lệ lẻ từ 0,5 trở lên mới được làm tròn thành 01 người.

Rào cản tỷ lệ này đồng nghĩa với việc dù tất cả cán bộ quản lý đều đạt trên 90 điểm và thỏa mãn mọi tiêu chí vượt mức, tập thể đơn vị vẫn buộc phải bỏ phiếu so sánh, chọn lọc những cá nhân nổi trội nhất để vinh danh trong hạn mức 20% cho phép.

Bí quyết bứt phá: Cơ chế cộng điểm thưởng cho sáng kiến và thành tích nổi trội

Để khuyến khích tinh thần đổi mới sáng tạo, dám nghĩ dám làm theo định hướng tại Điều 26 Luật Viên chức 2025, hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM mở ra cơ chế cộng điểm thưởng rất linh hoạt cho các cá nhân nỗ lực phi thường:

1. Hoàn thành công việc đặc biệt xuất sắc: Áp dụng đối với những nhiệm vụ quan trọng, phức tạp, đòi hỏi chuyên môn sâu mà cá nhân hoàn thành trước hạn 50% tiến độ được giao; hoặc các nhiệm vụ đột xuất, thời hạn gấp dưới 02 ngày làm việc nhưng vẫn bảo đảm chất lượng hoàn hảo.
2. Sáng kiến, giải pháp cải tiến: Áp dụng cho viên chức có cách làm hay, sáng kiến mới được áp dụng có hiệu quả trong thực thi nhiệm vụ và có thể nhân rộng mô hình trong toàn cơ quan, đơn vị.

Mỗi công việc nổi trội hoặc sáng kiến được công nhận sẽ mang lại số điểm thưởng bằng 5% tổng điểm KPI của công việc đó. Tổng mức điểm thưởng được cộng tối đa không quá 10% tổng điểm KPI trong kỳ (tương đương tối đa 07 điểm). Nếu sau khi cộng điểm thưởng mà tổng điểm vượt quá 100 thì được quy chuẩn về mức trần 100 điểm.

Toàn bộ quy trình từ tự xác định thành tích, nhiệm vụ vượt mức đến đề xuất điểm thưởng đều được cá nhân tự kê khai và cấp quản lý trực tiếp xem xét, xác nhận công khai trên Hệ thống phần mềm đánh giá cán bộ, công chức, viên chức của TP.HCM.

Ý nghĩa cốt lõi: Đòn bẩy chi trả thu nhập tăng thêm theo cơ chế đặc thù của TP.HCM

Việc siết chặt quy trình đánh giá xếp loại theo từng quý không chỉ là câu chuyện thi đua hành chính đơn thuần, mà gắn chặt với lợi ích vật chất thiết thân của từng viên chức. Đây là căn cứ pháp lý then chốt để Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện chính sách chi thu nhập tăng thêm theo cơ chế đặc thù quy định tại Nghị quyết 98/2023/QH15.

Mức thu nhập tăng thêm được chi trả tương ứng với mức độ cống hiến và kết quả xếp loại chất lượng hàng quý. Do đó, quy định mới đòi hỏi mỗi giáo viên, viên chức giáo dục không chỉ nỗ lực tích lũy điểm số đơn thuần mà cần có kế hoạch phân bổ công việc khoa học, chủ động đảm nhận các nhiệm vụ đổi mới sáng tạo để đáp ứng trọn vẹn tiêu chí 30% nhiệm vụ vượt mức cả về thời gian lẫn chất lượng.