Hàng hóa luân chuyển nội bộ và tiêu dùng nội bộ: Hiểu sao cho đúng?

Trong hoạt động quản trị doanh nghiệp, việc điều chuyển hàng hóa giữa các kho hoặc sử dụng sản phẩm tự làm để phục vụ sản xuất là hoạt động diễn ra thường xuyên. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc "chỉ là luân chuyển" và "phải tính thuế" thường khiến nhiều kế toán lúng túng.

Theo quy định hiện hành, hàng hóa luân chuyển nội bộ được hiểu là hàng hóa xuất để chuyển kho nội bộ, xuất vật tư, bán thành phẩm để tiếp tục quá trình sản xuất trong cùng một cơ sở kinh doanh. Trong khi đó, tiêu dùng nội bộ là việc cơ sở kinh doanh xuất hàng hóa, dịch vụ do mình sản xuất ra để phục vụ chính hoạt động kinh doanh của mình.

Kế toán cần nắm vững quy định về hóa đơn điện tử khi xuất hàng nội bộ (ảnh minh họa)

Khi nào không phải lập hóa đơn và nộp thuế GTGT?

Đây là điểm mấu chốt giúp doanh nghiệp tối ưu hóa dòng tiền và giảm bớt thủ tục hành chính. Căn cứ theo quy định tại Thông tư 119/2014/TT-BTC (sửa đổi Thông tư 219/2013/TT-BTC), các trường hợp sau không phải tính, nộp thuế GTGT:

“Hàng hóa luân chuyển nội bộ như hàng hóa được xuất để chuyển kho nội bộ, xuất vật tư, bán thành phẩm, để tiếp tục quá trình sản xuất trong một cơ sở sản xuất, kinh doanh hoặc hàng hóa, dịch vụ do cơ sở kinh doanh xuất hoặc cung ứng sử dụng phục vụ hoạt động kinh doanh thì không phải tính, nộp thuế GTGT.”

Ví dụ thực tế: Một doanh nghiệp sản xuất may mặc xuất sợi từ phân xưởng sợi sang phân xưởng may để dệt vải. Đây là quá trình tiếp nối sản xuất nên doanh nghiệp không phải lập hóa đơn GTGT và không phải nộp thuế cho công đoạn này.

Hoạt động luân chuyển hàng hóa giữa các kho trong doanh nghiệp (ảnh minh họa)

Quy định về chứng từ theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP

Dù không phải lập hóa đơn bán hàng, nhưng để đảm bảo tính hợp pháp khi lưu thông trên thị trường, doanh nghiệp phải sử dụng chứng từ phù hợp. Theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP, đối với hàng hóa luân chuyển nội bộ, doanh nghiệp sử dụng:

• Phiếu xuất kho kiêm vận chuyển nội bộ điện tử: Dùng cho trường hợp xuất hàng hóa để điều chuyển nội bộ giữa các chi nhánh, kho hàng.
• Phiếu xuất kho hàng gửi bán đại lý điện tử: Dùng cho trường hợp xuất hàng cho các đại lý.

Trường hợp "bắt buộc" phải xuất hóa đơn và tính thuế

Doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý: Nếu xuất hàng hóa để tiêu dùng nội bộ nhưng không phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh (ví dụ: xuất quà tặng cho nhân viên nhân dịp lễ tết, xuất hàng cho biếu tặng...), thì doanh nghiệp phải lập hóa đơn. Trên hóa đơn phải ghi đầy đủ các chỉ tiêu và tính thuế GTGT như một giao dịch bán hàng thông thường cho khách hàng.

Lời khuyên pháp lý: Để tránh rủi ro bị truy thu thuế, doanh nghiệp cần xây dựng quy chế nội bộ rõ ràng về đối tượng và mức khống chế hàng hóa dịch vụ sử dụng nội bộ, đặc biệt là trong các lĩnh vực đặc thù như vận tải, bưu chính viễn thông.