Từ ngày 01/01/2021, Bộ luật Lao động 2019 chính thức đi vào cuộc sống, thay thế cho Bộ luật Lao động 2012. Một trong những nội dung nhận được sự quan tâm lớn nhất của hàng triệu người lao động chính là những thay đổi mang tính bước ngoặt về mức lương tối thiểu. Những điều chỉnh này không chỉ thay đổi cách tính toán mà còn tác động trực tiếp đến thu nhập và an sinh xã hội của người lao động trong bối cảnh kinh tế mới.

1. Lương tối thiểu xác lập theo vùng, ấn định theo tháng và giờ

Tại khoản 1 Điều 91 Bộ luật Lao động 2019, khái niệm về lương tối thiểu đã được định nghĩa rõ nét hơn:

Mức lương tối thiểu là mức lương thấp nhất được trả cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Điểm khác biệt lớn nhất so với Bộ luật Lao động 2012 chính là hình thức ấn định. Trước đây, lương tối thiểu được xác định theo tháng, ngày, giờ. Tuy nhiên, từ năm 2021, pháp luật chỉ còn quy định mức lương tối thiểu được xác lập theo vùng và ấn định theo tháng, giờ. Việc bãi bỏ hình thức ấn định theo ngày giúp đơn giản hóa công tác quản lý và phù hợp hơn với thực tiễn trả lương tại các doanh nghiệp hiện nay.

2. Chính thức bãi bỏ mức lương tối thiểu ngành

Trong giai đoạn thi hành Bộ luật Lao động 2012, mức lương tối thiểu ngành vẫn tồn tại và được xác định thông qua thương lượng tập thể ngành. Tuy nhiên, thực tế triển khai cho thấy quy định này chưa phát huy được hiệu quả tối đa và đôi khi gây chồng chéo với lương tối thiểu vùng.

Chính vì vậy, Bộ luật Lao động 2019 đã hoàn toàn loại bỏ các quy định về lương tối thiểu ngành. Kể từ ngày 01/01/2021, người lao động và người sử dụng lao động sẽ chỉ căn cứ vào mức lương tối thiểu vùng do Chính phủ công bố để làm sàn thương lượng tiền lương.

3. Thẩm quyền công bố mức lương tối thiểu của Chính phủ

Theo quy định tại khoản 4 Điều 91 Bộ luật Lao động 2019, Chính phủ là cơ quan có thẩm quyền quyết định và công bố mức lương tối thiểu dựa trên khuyến nghị của Hội đồng tiền lương quốc gia. Điều này đảm bảo tính thống nhất và kịp thời trong việc điều chỉnh tiền lương phù hợp với biến động của thị trường.

So với quy định cũ, Chính phủ giờ đây không chỉ công bố mức lương tối thiểu vùng mà còn công bố cụ thể mức lương tối thiểu theo giờ. Đây là một bước tiến quan trọng, bảo vệ quyền lợi cho nhóm lao động làm việc không trọn thời gian, lao động thời vụ vốn đang ngày càng phổ biến trong nền kinh tế chia sẻ.

4. Bổ sung hàng loạt tiêu chí mới để điều chỉnh mức lương tối thiểu

Nếu như trước đây, việc điều chỉnh lương tối thiểu chỉ dựa trên 03 căn cứ chính, thì nay Bộ luật Lao động 2019 đã mở rộng lên thành 07 tiêu chí cụ thể tại khoản 2 Điều 91:

• Mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ;
• Tương quan giữa mức lương tối thiểu và mức lương trên thị trường;
• Chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tốc độ tăng trưởng kinh tế;
• Quan hệ cung, cầu lao động;
• Tình hình việc làm và thất nghiệp;
• Năng suất lao động;
• Khả năng chi trả của doanh nghiệp.

Việc bổ sung các tiêu chí như "năng suất lao động" và "khả năng chi trả của doanh nghiệp" cho thấy sự cân bằng giữa quyền lợi người lao động và sự phát triển bền vững của đơn vị sử dụng lao động. Điều này giúp mức lương tối thiểu được xác định một cách khoa học, khách quan và sát với thực tế đời sống kinh tế - xã hội hơn.

Tóm lại, những thay đổi về lương tối thiểu từ năm 2021 theo Bộ luật Lao động 2019 là một bước cải cách quan trọng. Người lao động cần nắm vững các quy định này để tự bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình trong quan hệ lao động.