Nhằm tháo gỡ khó khăn và tạo điều kiện tối đa cho nông sản Việt vươn tầm thế giới, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã ban hành quy định mới về kiểm tra an toàn thực phẩm đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật xuất khẩu. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm chuẩn hóa chất lượng hàng hóa theo yêu cầu của các thị trường khó tính.

Hoạt động kiểm tra, đóng gói nông sản thực vật xuất khẩu tại kho bãi (ảnh minh họa)

Bước ngoặt mới trong quản lý an toàn thực phẩm nông sản xuất khẩu

Theo quy định tại Thông tư 44/2018/TT-BNNPTNT, việc kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm có nguồn gốc thực vật xuất khẩu sẽ được thực hiện khi có yêu cầu của nước nhập khẩu. Điều này giúp đảm bảo tính tương thích giữa quy định trong nước và quốc tế, đồng thời giảm bớt gánh nặng thủ tục cho các lô hàng không bắt buộc phải kiểm tra.

Căn cứ vào Luật An toàn thực phẩm 2010 và Nghị định 15/2018/NĐ-CP, quy trình mới tập trung vào việc hậu kiểm và đơn giản hóa hồ sơ đăng ký ban đầu.

Chi tiết quy trình kiểm tra "siêu tốc" theo Thông tư 44/2018/TT-BNNPTNT

Hồ sơ đăng ký cần những gì?

Để thực hiện kiểm tra, tổ chức và cá nhân cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ nộp đến Chi cục kiểm dịch thực vật vùng hoặc Trạm kiểm tra dịch thực vật tại cửa khẩu. Thành phần hồ sơ bao gồm:

• Giấy đăng ký kiểm tra theo mẫu tại Phụ lục I của Thông tư.
• Bản sao chứng thực các giấy tờ chứng minh điều kiện an toàn thực phẩm (chỉ nộp lần đầu) như: Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP, hoặc các chứng chỉ quốc tế tương đương như HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000.
• Đối với các cơ sở nhỏ lẻ, có thể thay thế bằng Bản cam kết sản xuất thực phẩm an toàn theo quy định tại Thông tư 17/2018/TT-BNNPTNT.

Cán bộ kiểm dịch thực hiện kiểm tra mẫu rau quả trong phòng thí nghiệm (ảnh minh họa)

Trình tự thực hiện và thời gian giải quyết

Điểm đáng chú ý nhất của quy định này chính là thời gian giải quyết hồ sơ cực kỳ nhanh chóng:

Khoản 2 Điều 4 Thông tư 44/2018/TT-BNNPTNT quy định:
c) Trong thời hạn 01 ngày làm việc, kể từ khi nhận được hồ sơ, Cơ quan kiểm tra xem xét: trường hợp hồ sơ hợp lệ theo quy định thì tiếp nhận để giải quyết...
Trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Cơ quan kiểm tra phải kiểm tra hồ sơ lô hàng và ra Thông báo kết quả kiểm tra thực phẩm có nguồn gốc thực vật xuất khẩu...

Như vậy, tổng thời gian từ khi nộp hồ sơ đến khi nhận kết quả chỉ gói gọn trong tối đa 03 ngày làm việc (nếu tính cả khâu tiếp nhận), trong đó khâu kiểm tra hồ sơ lô hàng chỉ mất 02 ngày. Đây là nỗ lực rất lớn của ngành nông nghiệp trong việc cải cách thủ tục hành chính.

Trách nhiệm của doanh nghiệp và cơ quan kiểm tra

Doanh nghiệp xuất khẩu có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực, lưu giữ hồ sơ nguồn gốc xuất xứ và thực hiện truy xuất khi có yêu cầu. Ngược lại, cơ quan kiểm tra phải đảm bảo tính chính xác của kết quả và hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ nếu có sai sót.

Xử lý thế nào khi hàng bị trả về?

Trong trường hợp lô hàng bị nước nhập khẩu trả về do không đạt yêu cầu an toàn thực phẩm, doanh nghiệp phải thực hiện truy xuất nguồn gốc theo quy định tại Thông tư 74/2011/TT-BNNPTNT để xác định nguyên nhân và có biện pháp khắc phục kịp thời.

Quy định này chính thức có hiệu lực từ ngày 22/02/2019, hứa hẹn sẽ tạo ra cú hích lớn cho kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam trong thời gian tới.