Trong những năm gần đây, việc sử dụng thiết bị bay không người lái (Flycam/Drone) để quay phim, chụp ảnh từ trên cao đã trở thành một trào lưu phổ biến tại Việt Nam. Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ các quy định khắt khe của pháp luật về việc quản lý vùng trời. Việc tự ý cho thiết bị cất cánh mà không có giấy phép có thể dẫn đến những rắc rối pháp lý nghiêm trọng, thậm chí là bị tịch thu thiết bị vĩnh viễn.

1. Flycam hay Drone dưới góc nhìn pháp lý

Flycam hay Drone, theo thuật ngữ chuyên môn trong các văn bản pháp luật Việt Nam, được gọi là tàu bay không người lái. Đây là thiết bị bay mà việc điều khiển, duy trì hoạt động của chuyến bay không cần có phi công trực tiếp trên thiết bị đó.

Tại Việt Nam, hoạt động của các thiết bị này được điều chỉnh trực tiếp bởi Nghị định 36/2008/NĐ-CP. Theo đó, mọi hoạt động bay của tàu bay không người lái đều phải được cấp phép trước khi thực hiện.

2. Quy trình và thủ tục xin cấp phép bay chi tiết

Để đảm bảo an ninh quốc phòng và an toàn hàng không, tổ chức hoặc cá nhân muốn vận hành Flycam phải thực hiện thủ tục xin phép theo quy định tại Nghị định 79/2011/NĐ-CP.

2.1 Hồ sơ đề nghị cấp phép bay

Người sử dụng cần chuẩn bị 01 bộ hồ sơ bao gồm:

• Đơn đề nghị cấp phép bay: Phải được soạn thảo bằng cả tiếng Việt và tiếng Anh theo mẫu quy định.
• Tài liệu kỹ thuật của thiết bị: Bao gồm ảnh chụp, bản thuyết minh các thông số kỹ thuật của Flycam/Drone.
• Giấy phép hoặc giấy ủy quyền: Văn bản cho phép tàu bay cất cánh, hạ cánh tại khu vực dự kiến.
• Các giấy tờ khác: Tùy theo mục đích bay (quay phim, nghiên cứu khoa học...) mà cơ quan chức năng có thể yêu cầu bổ sung các văn bản liên quan.

2.2 Cơ quan có thẩm quyền và phương thức nộp hồ sơ

Cơ quan duy nhất có thẩm quyền cấp phép bay cho các thiết bị siêu nhẹ tại Việt Nam là Cục Tác chiến - Bộ Tổng tham mưu (Bộ Quốc phòng).

Địa chỉ tiếp nhận hồ sơ: Số 1 Nguyễn Tri Phương, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội. Người dân có thể lựa chọn nộp trực tiếp hoặc gửi qua đường bưu điện.

2.3 Thời hạn giải quyết

Theo quy định, trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Cục Tác chiến sẽ xem xét và cấp phép bay. Trong trường hợp từ chối, cơ quan này sẽ có văn bản trả lời nêu rõ lý do (thường liên quan đến an ninh quốc phòng hoặc khu vực cấm bay).

3. Những khu vực tuyệt đối cấm bay

Người chơi Flycam cần đặc biệt lưu ý tránh xa các khu vực nhạy cảm sau đây để không vi phạm pháp luật:

• Khu vực có các công trình quốc phòng, khu quân sự, căn cứ quân sự.
• Khu vực trụ sở làm việc của các cơ quan Đảng, Nhà nước, Chính phủ và các Bộ ngành Trung ương.
• Khu vực cảng hàng không, sân bay và các hành lang an toàn bay.
• Khu vực biên giới, các khu vực đang có hoạt động diễn tập quân sự hoặc sự kiện chính trị quan trọng.

4. Mức xử phạt đối với hành vi bay Flycam không phép

Tại thời điểm năm 2019, các hành vi vi phạm về quản lý tàu bay không người lái sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định tại Nghị định 167/2013/NĐ-CP.

"Phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với hành vi: Bay không đúng thời gian, địa điểm, khu vực, tọa độ, giới hạn cho phép."

Đặc biệt, đối với các hành vi gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh trật tự, mức phạt có thể cao hơn và đi kèm hình thức xử phạt bổ sung là tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm. Điều này đồng nghĩa với việc chiếc Flycam đắt tiền của bạn có thể bị thu giữ vĩnh viễn nếu bay trái phép trong khu vực cấm.

Lời khuyên cho người sử dụng

Để có những thước phim đẹp mà vẫn đảm bảo an toàn pháp lý, người dùng nên chủ động tìm hiểu kỹ bản đồ vùng trời và thực hiện xin phép bay đúng quy định. Việc tuân thủ pháp luật không chỉ bảo vệ tài sản cá nhân mà còn góp phần giữ gìn an ninh quốc gia và an toàn hàng không chung.