Trước làn sóng chuyển dịch năng lượng và yêu cầu hiện đại hóa hạ tầng lưới điện quốc gia, nhu cầu làm chủ công nghệ sản xuất thiết bị điện tại Việt Nam đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nhằm tạo động lực đột phá cho ngành công nghiệp phụ trợ và chế tạo năng lượng, Chính phủ đã ban hành Nghị định 344/2026/NĐ-CP ngày 04/9/2026, cụ thể hóa các mục tiêu quan trọng của Luật Điện lực 2024, với điểm nhấn nổi bật là chính sách hỗ trợ tối đa 70% chi phí phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Hỗ trợ tới 70% kinh phí đào tạo nhân lực: Những hoạt động nào được giải ngân?

Phát triển công nghệ cao không thể tách rời bài toán con người. Thực tế nhiều năm qua cho thấy, một trong những điểm nghẽn lớn nhất của các doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện trong nước chính là sự thiếu hụt đội ngũ chuyên gia, kỹ sư trưởng có khả năng nghiên cứu, thiết kế và chế tạo các thiết bị điện áp siêu cao thế hoặc thiết bị lưới điện thông minh.

Để tháo gỡ khó khăn này, theo quy định tại Điều 12 Nghị định 344/2026/NĐ-CP (có hiệu lực thi hành từ ngày 20/10/2026), Nhà nước áp dụng chính sách hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện với mức hỗ trợ không vượt quá 70% tổng kinh phí thực hiện dự án phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các hoạt động phát triển nhân lực được xem xét hỗ trợ bao gồm:

• Đào tạo chuyên sâu và nâng cao trình độ: Doanh nghiệp cử nhân sự tham gia các chương trình đào tạo, tập huấn kỹ thuật hiện đại trong nước và quốc tế để tiếp thu công nghệ chế tạo tiên tiến;
• Nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ: Hỗ trợ nhân sự tham gia trực tiếp vào các đề tài, dự án chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực điện lực;
• Chế tạo và thử nghiệm sản phẩm mới: Phát triển năng lực thực hành cho đội ngũ kỹ sư phục vụ sản xuất thử nghiệm, tối ưu hóa quy trình thiết bị điện trọng yếu.

Điều kiện và đối tượng thụ hưởng: Doanh nghiệp nào đủ tiêu chuẩn?

Chính sách ưu đãi mang tính định hướng cao, do đó nguồn lực ngân sách chỉ tập trung vào các mắt xích chiến lược. Theo quy định, đối tượng được hưởng gói hỗ trợ nhân lực là các tổ chức, doanh nghiệp sản xuất sản phẩm, thiết bị điện thuộc Danh mục hạng mục, thiết bị và dịch vụ quan trọng trong lĩnh vực điện lực.

Việc rà soát, xác định danh mục này căn cứ vào các tiêu chí kỹ thuật và an ninh năng lượng chặt chẽ:

1. Tầm ảnh hưởng đối với an ninh năng lượng: Các thiết bị có vai trò quyết định đến sự an toàn của hệ thống truyền tải, phân phối điện lưới quốc gia;
2. Khả năng cung cấp điện liên tục, ổn định: Sản phẩm có độ tin cậy vận hành cao, giảm thiểu nguy cơ gián đoạn hoặc sự cố lưới điện diện rộng;
3. Tỷ lệ nội địa hóa và tiềm năng thay thế hàng nhập khẩu: Khuyến khích các nhà sản xuất có định hướng làm chủ công nghệ lõi, tiến tới nội địa hóa các thiết bị trước đây phải phụ thuộc hoàn toàn vào nguồn nhập khẩu từ nước ngoài.

Hệ sinh thái chính sách toàn diện: Đòn bẩy nâng tầm ngành điện lực

Không chỉ dừng lại ở bài toán đào tạo nguồn nhân lực, Nghị định 344/2026/NĐ-CP còn kiến tạo một hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện nhằm đồng hành cùng doanh nghiệp xuyên suốt chuỗi giá trị sản xuất:

• Hỗ trợ nghiên cứu khoa học và đổi mới công nghệ: Tạo điều kiện cho doanh nghiệp hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học để thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học kỹ thuật điện;
• Hỗ trợ thử nghiệm, kiểm định và chứng nhận: Giảm gánh nặng chi phí khi doanh nghiệp thực hiện đánh giá độc lập, thử nghiệm điển hình (type test) và cấp chứng chỉ sản phẩm đạt tiêu chuẩn quốc tế;
• Cơ chế tài chính và tín dụng ưu đãi: Hỗ trợ tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi, quỹ phát triển khoa học công nghệ để đầu tư dây chuyền sản xuất hiện đại.

Lời khuyên pháp lý cho doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ đón đầu

Để tận dụng tối đa chính sách hỗ trợ tài chính từ ngày 20/10/2026 khi nghị định chính thức có hiệu lực, các doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện cần chủ động rà soát chiến lược phát triển:

Thứ nhất, đối chiếu danh mục sản phẩm hiện có của doanh nghiệp với danh mục thiết bị điện quan trọng được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố.

Thứ hai, xây dựng kế hoạch đào tạo nhân lực bài bản gắn liền với dự án R&D cụ thể, có dự toán chi phí minh bạch, chuẩn bị đầy đủ hợp đồng đào tạo hoặc thỏa thuận chuyển giao công nghệ làm căn cứ giải ngân hỗ trợ.

Thứ ba, theo dõi chặt chẽ các thông tư hướng dẫn triển khai từ Bộ Công Thương và Bộ Tài chính để chuẩn bị hồ sơ đề nghị hỗ trợ đúng trình tự, thủ tục hành chính, đảm bảo quyền lợi tối ưu theo quy định pháp luật.