Trong xu thế hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc sử dụng chính xác, thống nhất danh xưng tiếng Anh của các cơ quan, tổ chức và chức danh lãnh đạo trong giao dịch đối ngoại đóng vai trò vô cùng quan trọng. Nhằm khắc phục những bất cập, sự thiếu đồng bộ trong việc biên dịch văn bản công vụ thời gian qua, Bộ Ngoại giao đã chính thức ban hành Thông tư 05/2026/TT-BNG hướng dẫn dịch Quốc hiệu, tên các cơ quan, đơn vị và chức danh lãnh đạo, cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị sang tiếng Anh. Quy định mới này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/8/2026.

Bước ngoặt mở rộng phạm vi áp dụng cho toàn bộ hệ thống chính trị

Trước đây, việc chuyển ngữ các tên gọi hành chính chủ yếu tuân thủ theo Thông tư 03/2009/TT-BNG do Bộ trưởng Bộ Ngoại giao ban hành. Tuy nhiên, phạm vi điều chỉnh của văn bản cũ chỉ dừng lại ở khối các cơ quan hành chính nhà nước. Điều này dẫn đến thực trạng nhiều cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội hay các cơ quan tư pháp gặp khó khăn khi chủ động dịch tên gọi, danh xưng chức danh trong công tác đối ngoại, dễ dẫn đến tình trạng dịch tự phát, thiếu chuẩn xác và không nhất quán.

Khắc phục triệt để hạn chế đó, điểm cải tiến nổi bật nhất tại Thông tư 05/2026/TT-BNG là mở rộng phạm vi bao quát ra toàn bộ hệ thống chính trị. Cụ thể, căn cứ theo khoản 1 Điều 2 Thông tư 05/2026/TT-BNG, toàn bộ danh mục dịch chuẩn sẽ được thể hiện chi tiết tại Phụ lục ban hành kèm theo, bao quát đầy đủ 10 nhóm nội dung lớn:

• Quốc hiệu: Thống nhất chuẩn dịch chính thức của Quốc hiệu Việt Nam trong các văn kiện, giao dịch quốc tế.
• Đảng Cộng sản Việt Nam: Chuẩn hóa tên gọi tiếng Anh của Đảng và các cơ quan tham mưu, giúp việc thuộc Trung ương Đảng.
• Quốc hội: Quy định tên tiếng Anh của Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội và cơ quan do Quốc hội thành lập.
• Chủ tịch nước: Danh xưng tiếng Anh của Chủ tịch nước và Văn phòng Chủ tịch nước.
• Chính phủ: Tên gọi chính thức của Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ.
• Cơ quan tư pháp, kiểm sát: Chuẩn hóa cách dịch của Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân các cấp.
• Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội: Bao gồm Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh...
• Hội quần chúng: Các tổ chức do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ ở cấp Trung ương.
• Chính quyền địa phương: Cách dịch thống nhất đối với HĐND, UBND từ cấp tỉnh đến cấp xã.
• Chức danh cán bộ, công chức: Quy định chuẩn mực cho từng chức danh lãnh đạo, quản lý và chuyên môn trong toàn bộ hệ thống.

Chi tiết quy định dịch chức danh từ Trung ương đến địa phương

Không dừng lại ở cấp độ tên gọi tổ chức, Thông tư 05/2026/TT-BNG đi sâu hướng dẫn chi tiết cách dịch danh xưng của cán bộ, công chức, giúp định danh chính xác vị trí công tác khi tham gia các hoạt động hợp tác quốc tế, công tác ngoại giao hay ban hành văn bản đối ngoại.

1. Đối với cấp Trung ương

Phụ lục kèm theo quy định chuẩn xác vị trí dịch của các chức danh lãnh đạo chủ chốt như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội. Bên cạnh đó là hệ thống chức danh quản lý bộ ngành như Bộ trưởng, Thứ trưởng, Cục trưởng, Vụ trưởng, Trưởng phòng, Chuyên viên thuộc các cơ quan Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan tư pháp và các đoàn thể chính trị - xã hội.

2. Đối với cấp địa phương

Tại các địa phương, Thông tư đưa ra bộ quy chuẩn dịch tiếng Anh thống nhất cho Ủy ban nhân dân, Hội đồng nhân dân, các Sở, Thanh tra tỉnh, Văn phòng UBND/HĐND... Đồng thời, cách gọi tên chức danh của cá nhân cũng được chuẩn hóa triệt để từ Bí thư Cấp ủy, Chủ tịch HĐND, Chủ tịch UBND, Phó Chủ tịch UBND, Giám đốc Sở, Chánh Thanh tra cho tới các chức danh cấp phòng và Chuyên viên.

Thống nhất danh xưng viết tắt tiếng Anh của các Bộ, cơ quan ngang Bộ

Thực tế trước đây cho thấy, tên viết tắt bằng tiếng Anh của một số Bộ, ngành đôi khi chưa thống nhất giữa các văn bản giao dịch quốc tế. Theo quy định tại khoản 2 Điều 2 Thông tư 05/2026/TT-BNG, tên viết tắt bằng chữ cái tiếng Anh của các Bộ và cơ quan ngang Bộ được ghi nhận chính thức dựa trên cơ sở thực tế các cơ quan đã và đang sử dụng trong các văn bản giao dịch đối ngoại.

Một số tên viết tắt tiêu biểu được quy định thống nhất tại Phụ lục bao gồm:

Quy định mở đối với trường hợp chưa có trong Phụ lục và hiệu lực thi hành

Nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong thực tiễn, Thông tư 05/2026/TT-BNG cũng nêu rõ: Đối với tên của các cơ quan, đơn vị, tổ chức hoặc các chức danh lãnh đạo, cán bộ, công chức đặc thụ chưa được liệt kê chi tiết trong Phụ lục, các cơ quan, đơn vị được phép chủ động dịch sang tiếng Anh. Tuy nhiên, đơn vị ban hành phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về tính chính xác, phù hợp của bản dịch theo đúng nguyên tắc ngôn ngữ công vụ.

Kể từ ngày 15/8/2026, Thông tư 05/2026/TT-BNG chính thức có hiệu lực và thay thế hoàn toàn Thông tư 03/2009/TT-BNG ngày 09/7/2009 của Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. Các cơ quan, đơn vị trong toàn hệ thống chính trị cần chủ động rà soát, cập nhật các danh mục danh xưng tiếng Anh trên cổng thông tin điện tử, danh thiếp công vụ, tài liệu đối ngoại để bảo đảm sự đồng bộ, chuyên nghiệp khi quy định mới chính thức đi vào cuộc sống.