Thẻ nhà báo là văn bản pháp lý quan trọng xác định tư cách hành nghề hợp pháp của đội ngũ những người làm báo tại Việt Nam. Bước sang giai đoạn chuẩn hóa hành chính kỹ thuật số, thủ tục đề nghị cấp thẻ nhà báo đã có nhiều cải cách đột phá nhằm giảm thiểu phiền hà, hiện đại hóa quy trình tiếp nhận và xử lý hồ sơ. Nhằm giúp các cơ quan báo chí, đơn vị công tác cũng như cá nhân phóng viên, biên tập viên nắm rõ quy định mới, bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết toàn bộ thành phần hồ sơ, quy trình thực hiện và những điểm cải tiến nổi bật nhất.

1. Hồ sơ đề nghị cấp thẻ nhà báo gồm những giấy tờ gì?

Căn cứ quy định tại Điều 5 Thông tư 19/2026/TT-BVHTTDL do Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành, bộ hồ sơ chuẩn bị đề nghị cấp thẻ nhà báo đối với nhân sự đủ điều kiện bao gồm 04 loại tài liệu chính sau:

• Bản khai đăng ký cấp thẻ nhà báo: Do chính người đề nghị cấp thẻ tự kê khai chính xác, trung thực theo Mẫu số 01 kèm theo quy định.
• Bản sao điện tử bằng tốt nghiệp đại học trở lên: Trường hợp cá nhân công tác ở vị trí quay phim thuộc các cơ quan báo chí truyền hình hoặc là người dân tộc thiểu số trực tiếp sản xuất các nội dung, sản phẩm báo chí bằng tiếng dân tộc thiểu số thì được phép sử dụng bản sao điện tử bằng tốt nghiệp cao đẳng trở lên.
• Tài liệu chứng minh thời gian công tác: Bản sao điện tử quyết định tuyển dụng, tiếp nhận, bổ nhiệm hoặc hợp đồng lao động có hiệu lực, kèm theo các văn bản do cơ quan có thẩm quyền xác nhận để chứng minh quá trình công tác liên tục từ đủ 02 năm (24 tháng) trở lên tại cơ quan báo chí, đơn vị đề nghị.
• Bản tổng hợp danh sách đề nghị cấp thẻ nhà báo: Do cơ quan báo chí chủ quản lập và xác nhận theo mẫu thống nhất.

Cắt giảm thủ tục hành chính liên thông dữ liệu: Đáng chú ý, đối với trường hợp cơ quan nhà nước có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính đã khai thác thành công thông tin bằng cấp, nhân sự của cá nhân từ Cơ sở dữ liệu quốc gia hoặc Cơ sở dữ liệu chuyên ngành liên thông, cá nhân người đề nghị hoàn toàn không phải nộp thành phần bản sao bằng tốt nghiệp nêu trên.

So với quy định cũ tại Thông tư 31/2021/TT-BTTTT trước đây ban hành theo tinh thần Luật Báo chí 2016, điểm cải tiến kỹ thuật lớn nhất chính là việc bãi bỏ hoàn toàn yêu cầu nộp "Danh sách tác phẩm báo chí đã đăng, phát". Việc đơn giản hóa này giải phóng đáng kể áp lực chuẩn bị hồ sơ cho phóng viên và các cơ quan thông tấn báo chí.

Quy trình số hóa thủ tục nộp hồ sơ cấp thẻ nhà báo trực tuyến (ảnh minh họa)

2. Trình tự thực hiện thủ tục cấp thẻ nhà báo và thời hạn giải quyết cụ thể

Theo Điều 4 Thông tư 19/2026/TT-BVHTTDL và Điều 5 Thông tư 19/2026/TT-BVHTTDL, phương thức tiếp nhận và quy trình xử lý hồ sơ cấp thẻ nhà báo được chuẩn hóa đồng bộ trên không gian số như sau:

Hình thức nộp hồ sơ

Hồ sơ đề nghị cấp thẻ nhà báo bắt buộc phải được nộp dưới dạng dữ liệu điện tử thông qua Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID). Tất cả tài liệu đều lập bằng tiếng Việt, số hóa chuẩn định dạng, phải có chữ ký số hợp lệ của cá nhân và chữ ký số/con dấu xác nhận chính thức từ cơ quan, tổ chức báo chí chủ quản.

Thời hạn tiếp nhận và thẩm định hồ sơ

1. Giai đoạn kiểm tra tính hợp lệ (05 ngày làm việc): Kể từ thời điểm tiếp nhận hồ sơ trên hệ thống dịch vụ công, Cục Báo chí hoặc Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử chịu trách nhiệm kiểm tra chi tiết. Trong vòng 05 ngày làm việc, cơ quan chuyên môn sẽ ra thông báo tiếp nhận chính thức nếu hồ sơ hợp lệ, hoặc ban hành văn bản hướng dẫn yêu cầu bổ sung, chỉnh sửa nếu hồ sơ chưa đạt yêu cầu.
2. Giai đoạn thẩm định và cấp thẻ (40 ngày): Kể từ ngày hồ sơ được tiếp nhận chính thức, trong thời hạn tối đa 40 ngày, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch có trách nhiệm xem xét, thẩm định và ra quyết định cấp thẻ nhà báo. Trong trường hợp từ chối cấp, cơ quan nhà nước phải ban hành văn bản trả lời công khai và nêu rõ lý do cụ thể.

Sự thay đổi cơ chế tính thời hạn này thể hiện tư duy quản lý hiện đại. Nếu như trước đây tại Thông tư 31/2021/TT-BTTTT, đơn vị phải nộp gộp theo các đợt cố định khắt khe trong năm (như trước ngày 01/11, 21/4...) và đợi xét cấp tập trung vào 02 đợt lớn trong năm (ngày 01/01 và 21/6), thì quy định mới giải quyết linh hoạt theo thời gian thực (real-time). Khi hồ sơ gửi lên hợp lệ ở bất kỳ thời điểm nào, quy trình 40 ngày giải quyết sẽ lập tức được kích hoạt.

3. Trách nhiệm pháp lý của cơ quan báo chí và cá nhân đề nghị

Quy trình cấp thẻ nhà báo thông thoáng đi kèm với chế độ trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt nhằm tránh hiện tượng gian lận, kê khai khống hoặc cấp thẻ không đúng đối tượng. Điều 3 Thông tư 19/2026/TT-BVHTTDL xác định rõ:

• Đối với người đứng đầu cơ quan báo chí, đơn vị đề nghị: Phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính chính xác, hợp pháp của toàn bộ giấy tờ, thông tin xác nhận trong hồ sơ; bảo đảm nhân sự được đề nghị đáp ứng đầy đủ phẩm chất đạo đức, tiêu chuẩn chuyên môn và có hoạt động nghiệp vụ báo chí thực tế đúng với kê khai.
• Đối với cá nhân người đề nghị cấp thẻ: Chịu trách nhiệm trực tiếp trước pháp luật đối với tính trung thực của các văn bản, thông tin, văn bằng do chính mình kê khai trong bản đăng ký. Các trường hợp cố tình làm giả hồ sơ hay kê khai gian dối sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật và thu hồi thẻ nếu đã được cấp.

Các nội dung hướng dẫn tại Thông tư 19/2026/TT-BVHTTDL chính thức thay thế toàn bộ Thông tư 31/2021/TT-BTTTT, đồng bộ hóa cùng các quy định mới của Luật Báo chí 2025. Việc chủ động nắm vững thủ tục nộp hồ sơ trực tuyến sẽ giúp các cơ quan báo chí thực hiện đúng quy định, tiết kiệm thời gian và đảm bảo quyền lợi hành nghề chính đáng cho đội ngũ nhà báo, phóng viên trên toàn quốc.