Trong kỷ nguyên số hóa, dịch vụ ngân hàng trực tuyến (Online Banking) đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống. Tuy nhiên, đi kèm với sự tiện lợi là những rủi ro tiềm ẩn về lừa đảo và chiếm đoạt tài sản. Vậy pháp luật quy định thế nào về trách nhiệm của các tổ chức tín dụng trong việc bảo vệ người dùng? Liệu ngân hàng có bắt buộc phải hướng dẫn khách hàng các biện pháp bảo mật hay không?

Trách nhiệm "bất di bất dịch" của ngân hàng trong kỷ nguyên số

Theo quy định tại Điều 18 Thông tư 50/2024/TT-NHNN, các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán bắt buộc phải xây dựng quy trình, tài liệu hướng dẫn cài đặt và sử dụng các phần mềm, ứng dụng Online Banking cho khách hàng.

Việc hướng dẫn này không chỉ dừng lại ở thao tác kỹ thuật mà còn phải tập trung sâu vào các biện pháp bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin. Đây được xem là lá chắn đầu tiên giúp người dân tự bảo vệ mình trước các thủ đoạn tinh vi của tội phạm mạng.

13 nội dung bảo mật "vàng" ngân hàng phải hướng dẫn khách hàng

Cụ thể, nội dung hướng dẫn khách hàng thực hiện các biện pháp bảo mật theo Thông tư 50/2024/TT-NHNN bao gồm:

• Bảo vệ tuyệt mật: Mã khóa bí mật, mã PIN, OTP và tuyệt đối không chia sẻ thiết bị lưu trữ các thông tin này.
• Nguyên tắc thiết lập: Cách đặt mã khóa, mã PIN an toàn và thay đổi định kỳ.
• Cảnh giác môi trường công cộng: Không nên sử dụng máy tính hoặc mạng WIFI công cộng để giao dịch.
• Quản lý trình duyệt: Không lưu lại tên đăng nhập và mật khẩu trên các trình duyệt web.
• Thói quen an toàn: Luôn thoát khỏi ứng dụng khi không sử dụng.
• Nhận diện lừa đảo: Cách xử lý khi gặp trang web giả mạo hoặc tin nhắn lừa đảo.
• Cập nhật phần mềm: Cài đặt đầy đủ các bản vá lỗi bảo mật và phần mềm phòng chống mã độc.
• Lựa chọn xác thực: Sử dụng các hình thức xác nhận giao dịch phù hợp với hạn mức và nhu cầu.
• Cảnh báo rủi ro: Ngân hàng phải nêu rõ các nguy cơ có thể xảy ra khi dùng dịch vụ.
• Thiết bị an toàn: Không dùng thiết bị đã bị phá khóa (jailbreak/root) để giao dịch.
• Nguồn gốc phần mềm: Chỉ cài đặt ứng dụng từ kho chính thống, không dùng phần mềm lạ.
• Thông báo kịp thời: Báo ngay cho ngân hàng khi thấy giao dịch bất thường.
• Xử lý sự cố: Thông báo ngay khi mất thiết bị tạo OTP hoặc nghi ngờ bị tin tặc tấn công.

"Đơn vị phải giải thích cho khách hàng về những trường hợp cụ thể đơn vị sẽ liên lạc với khách hàng, cách thức, phương tiện liên lạc trong quá trình khách hàng sử dụng dịch vụ Online Banking." - Trích khoản 3 Điều 18 Thông tư 50/2024/TT-NHNN.

Chế độ báo cáo nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn hệ thống

Để Ngân hàng Nhà nước có thể giám sát chặt chẽ, Điều 20 Thông tư 50/2024/TT-NHNN quy định các đơn vị cung cấp dịch vụ phải thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và đột xuất.

Cụ thể, tối thiểu 10 ngày làm việc trước khi cung cấp chính thức dịch vụ Online Banking, đơn vị phải gửi báo cáo về Ngân hàng Nhà nước (Cục Công nghệ thông tin) các nội dung như: Địa chỉ cung cấp dịch vụ, ngày cung cấp chính thức, các giải pháp kiểm tra khách hàng và các bản sao chứng nhận bảo đảm an toàn bảo mật.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này không chỉ là nghĩa vụ pháp lý của doanh nghiệp mà còn là cam kết bảo vệ tài sản và niềm tin của khách hàng trong môi trường số đầy biến động.