Chỉ sau một bữa ăn thịnh soạn, hàng chục thực khách bỗng dưng phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Đây không chỉ là nỗi ám ảnh của người tiêu dùng mà còn là "cơn ác mộng" pháp lý đối với các chủ cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống. Vậy khi bán đồ ăn gây ngộ độc thực phẩm, chủ quán sẽ phải đối mặt với những hình phạt nào? Liệu có phải chỉ bồi thường tiền là xong chuyện?

Ngộ độc thực phẩm dưới góc nhìn pháp lý

Để xác định trách nhiệm, trước hết cần hiểu rõ thế nào là ngộ độc thực phẩm theo quy định của pháp luật Việt Nam. Tại khoản 1 Điều 3 Quy chế điều tra ngộ độc thực phẩm ban hành kèm theo Quyết định 39/2006/QĐ-BYT, khái niệm này được định nghĩa như sau:

“Ngộ độc thực phẩm” là hội chứng cấp tính xảy ra do ăn, uống phải thức ăn có chất độc, biểu hiện bằng những triệu chứng dạ dày - ruột, thần kinh hoặc những triệu chứng khác tuỳ theo tác nhân gây ngộ độc.

Đồng thời, khoản 1 Điều 3 Quy định về lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm khi xảy ra ngộ độc thực phẩm ban hành kèm theo Quyết định 5327/2003/QĐ-BYT cũng nhấn mạnh tình trạng này xảy ra do thực phẩm bị ô nhiễm vi sinh vật hoặc chứa chất độc hại.

Ai là người phải "giơ đầu chịu báng" khi thực khách nhập viện?

Khi xảy ra sự cố, việc xác định ai là người chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại là vấn đề nan giải. Theo quy định tại khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015, người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.

• Lỗi do nhà sản xuất: Nếu ngộ độc do nguồn gốc thực phẩm (ví dụ: rau chứa dư lượng thuốc trừ sâu vượt mức), đơn vị cung cấp nguyên liệu sẽ phải chịu trách nhiệm chính.
• Lỗi do người bán hàng/chế biến: Nếu ngộ độc phát sinh từ quá trình chế biến không đảm bảo vệ sinh hoặc bảo quản sai cách, chủ nhà hàng và đầu bếp sẽ là người trực tiếp bồi thường.

Mức phạt hành chính "khủng" cho hành vi bán thực phẩm bẩn

Không chỉ dừng lại ở việc bồi thường cho nạn nhân, người bán đồ ăn gây ngộ độc còn phải đối mặt với án phạt hành chính rất nặng. Căn cứ khoản 8 Điều 22 Nghị định 115/2018/NĐ-CP (được sửa đổi bởi điểm e khoản 12 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP):

Phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với hành vi nhập khẩu, sản xuất, chế biến, cung cấp, bán thực phẩm gây ngộ độc thực phẩm ảnh hưởng đến sức khỏe của từ 05 người trở lên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự.

Lưu ý rằng, nếu vi phạm là tổ chức, mức phạt tiền sẽ gấp đôi, lên tới 200 triệu đồng. Ngoài ra, cơ sở còn bị đình chỉ hoạt động từ 03 - 05 tháng và buộc phải tiêu hủy toàn bộ thực phẩm vi phạm.

Khi nào người bán đồ ăn phải đối mặt với án tù?

Trong trường hợp hậu quả xảy ra nghiêm trọng, hành vi bán đồ ăn gây ngộ độc sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về "Tội vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm". Theo khoản 2 Điều 317 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bởi khoản 119 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017), khung hình phạt từ 03 năm đến 07 năm tù sẽ được áp dụng nếu:

• Làm chết người;
• Gây ngộ độc cho từ 21 đến 100 người;
• Gây tổn hại sức khỏe cho người khác với tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% trở lên.

Thậm chí, nếu làm chết 03 người trở lên hoặc gây ngộ độc cho trên 200 người, hình phạt cao nhất có thể lên đến 20 năm tù. Đây là lời cảnh tỉnh đanh thép cho những ai coi thường tính mạng con người vì lợi nhuận trước mắt.

Lời khuyên pháp lý: Để tránh những rủi ro pháp lý đáng tiếc, các cơ sở kinh doanh cần tuyệt đối tuân thủ quy trình nhập hàng có nguồn gốc rõ ràng, lưu mẫu thực phẩm đúng quy định và đảm bảo vệ sinh trong mọi khâu chế biến. Đừng để một phút lơ là dẫn đến bản án tù tội và sự sụp đổ của cả một sự nghiệp.