Trước thềm năm học mới, tình trạng lạm thu, biến tướng các khoản đóng góp "xã hội hóa" thành gánh nặng bắt buộc hay ép buộc học sinh học thêm, tham gia liên kết đào tạo luôn là vấn đề nhức nhối gây bức xúc trong dư luận xã hội. Nhằm chấn chỉnh triệt để thực trạng này, ngày 07/8/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chính thức ban hành Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026 hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông cho năm học mới, trong đó đặt ra hàng loạt chỉ đạo đanh thép về quản lý tài chính và các hoạt động giáo dục.

Thực hiện đúng quy định về công khai tài chính và tài trợ giáo dục

Mỗi dịp đầu năm học, phụ huynh học sinh tại không ít địa phương lại lâm vào cảnh "méo mặt" bởi vô số khoản thu tự phát. Để chặn đứng hiện tượng này, căn cứ theo khoản 2 Mục V Phần B Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các cơ sở giáo dục phổ thông trên toàn quốc phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc:

• Công khai và minh bạch: Tất cả các khoản thu, chi, vận động tài trợ và huy động nguồn lực xã hội phải được công bố công khai đến từng phụ huynh và học sinh.
• Đúng thẩm quyền và mục đích: Mọi hoạt động phối hợp, liên kết dạy học hay thu chi tài chính đều phải được phê duyệt đúng quy định pháp luật, tuyệt đối không được tự ý đặt ra các khoản thu ngoài danh mục.
• Nguyên tắc tự nguyện tuyệt đối: Việc đóng góp tài trợ hay tham gia các hoạt động phối hợp liên kết là hoàn toàn tự nguyện, không được biến tướng thành nghĩa vụ bắt buộc đối với học sinh hay phụ huynh.

Bộ Giáo dục và Đào tạo chỉ đạo các cơ quan quản lý giáo dục địa phương phải kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý nghiêm các hành vi lạm thu, ép buộc đóng góp, ép buộc học thêm hoặc lợi dụng danh nghĩa nhà trường, Ban đại diện cha mẹ học sinh để thu các khoản tiền trái quy định.

Tuyệt đối không lấy danh nghĩa "tự nguyện" để ép buộc học sinh đóng tiền

Một trong những điểm mới đáng chú ý và mang tính răn đe cao tại chỉ đạo lần này chính là yêu cầu xử lý triệt để tình trạng "núp bóng" tự nguyện. Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh nghiêm cấm các nhà trường lợi dụng hoạt động phối hợp, liên kết đào tạo hoặc danh nghĩa "tự nguyện" để ép buộc học sinh tham gia và thu tiền trái quy định.

Thực tế thời gian qua xuất hiện không ít trường hợp các lớp học liên kết tiếng Anh, kỹ năng sống hay các câu lạc bộ trải nghiệm được đưa vào thời khóa biểu chính khóa dưới hình thức "tự nguyện đăng ký". Tuy nhiên, phụ huynh lại rơi vào thế "tự nguyện trong gượng ép" vì lo ngại con em mình bị cô lập hoặc không theo kịp bạn bè. Công văn 5208/BGDĐT-GDPT ra đời chính là hành lang pháp lý quan trọng để chấm dứt tình trạng biến tướng nguy hiểm này.

Cắt giảm các hoạt động làm phát sinh chi phí không cần thiết

Nguyên tắc tối ưu hóa chi phí và giảm áp lực cho học sinh cùng phụ huynh được thể hiện xuyên suốt trong nhiều nội dung chỉ đạo của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Cụ thể, theo quy định tại khoản 2 Mục I Phần B Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026, các hoạt động giáo dục phối hợp giữa nhà trường với cơ sở văn hóa, thể thao, đơn vị quản lý di sản, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và cộng đồng phải đạt được các tiêu chí khắt khe:

• Có mục tiêu giáo dục rõ ràng, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh;
• Thiết thực, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi;
• Tránh tổ chức hình thức, phô trương;
• Không được làm phát sinh thêm bất kỳ chi phí không cần thiết nào hoặc tạo áp lực gánh nặng cho học sinh và cha mẹ học sinh.

Đặc biệt, nhằm chấn chỉnh tình trạng chạy theo thành tích ở các cuộc thi khoa học kỹ thuật, tại điểm c khoản 4 Mục I Công văn 5208/BGDĐT-GDPT năm 2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các trường không tổ chức giáo dục STEM, nghiên cứu khoa học, kỹ thuật theo kiểu phong trào, nặng tính sản phẩm trình diễn, thiếu chiều sâu chuyên môn hoặc làm phát sinh chi phí đắt đỏ không cần thiết cho phụ huynh.

Với những chỉ đạo rất cụ thể và quyết liệt tại Công văn 5208/BGDĐT-GDPT, năm học mới hứa hẹn sẽ mang lại một môi trường giáo dục lành mạnh, minh bạch, lấy người học làm trung tâm và loại bỏ hoàn toàn gánh nặng lạm thu out-of-control cho phụ huynh.