Trong bối cảnh thị trường mua sắm trực tuyến bùng nổ, khái niệm "hàng xách tay" đã trở nên quá quen thuộc với người tiêu dùng Việt Nam. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc mua hộ đồ dùng cá nhân và hành vi kinh doanh hàng nhập lậu thường rất mong manh. Đặc biệt, từ ngày 15/10/2020, khi Nghị định 98/2020/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, các quy định về xử phạt hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu đã được siết chặt hơn bao giờ hết.

1. Hàng xách tay dưới góc nhìn pháp lý: Khi nào bị coi là hàng lậu?

Thực tế, trong các văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam không tồn tại thuật ngữ "hàng xách tay". Đây là cách gọi dân dã để chỉ những mặt hàng được cá nhân mua trực tiếp từ nước ngoài và mang về Việt Nam qua đường hành lý cá nhân (thường là đường hàng không). Những người thực hiện việc này thường là du học sinh, tiếp viên hàng không hoặc người đi du lịch.

Dựa trên quy định tại khoản 6 Điều 3 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, hàng hóa nhập lậu được xác định bao gồm các trường hợp sau:

- Hàng hóa nhập khẩu thuộc danh mục cấm nhập khẩu hoặc tạm ngừng nhập khẩu;
- Hàng hóa nhập khẩu không có giấy phép hoặc không đáp ứng điều kiện quy định;
- Hàng hóa nhập khẩu không đi qua cửa khẩu quy định, không làm thủ tục hải quan hoặc gian lận về số lượng, chủng loại;
- Hàng hóa nhập khẩu lưu thông trên thị trường không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp kèm theo;
- Hàng hóa phải dán tem nhập khẩu nhưng không có tem hoặc sử dụng tem giả.

Như vậy, nếu hàng xách tay được mang về với mục đích kinh doanh nhưng không thực hiện khai báo hải quan, không nộp thuế và không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp thì hoàn toàn bị coi là hàng hóa nhập lậu.

2. Mức xử phạt kinh doanh hàng xách tay nhập lậu năm 2020

Theo quy định tại Điều 15 Nghị định 98/2020/NĐ-CP, mức phạt tiền đối với hành vi kinh doanh hàng hóa nhập lậu được tính dựa trên giá trị của tang vật vi phạm:

• Giá trị dưới 3 triệu đồng: Phạt từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.
• Giá trị từ 10 đến dưới 20 triệu đồng: Phạt từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng.
• Giá trị từ 50 đến dưới 70 triệu đồng: Phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng.
• Giá trị trên 100 triệu đồng: Phạt từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Lưu ý đặc biệt: Mức phạt sẽ tăng gấp đôi (tối đa 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức) nếu người vi phạm trực tiếp nhập lậu hàng hóa hoặc hàng hóa thuộc danh mục cấm, hoặc là các mặt hàng đặc thù như thực phẩm, mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh, trang thiết bị y tế.

3. Rủi ro truy cứu trách nhiệm hình sự

Không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, nếu hành vi buôn lậu có quy mô lớn hoặc tái phạm, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 188 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) về Tội buôn lậu. Khung hình phạt cao nhất cho tội danh này có thể lên đến 20 năm tù giam, kèm theo các hình phạt bổ sung về tài chính rất nặng nề.

4. Định mức hành lý miễn thuế: Hiểu sao cho đúng?

Để tránh bị coi là hàng lậu, người nhập cảnh cần nắm rõ định mức miễn thuế quy định tại Điều 6 Nghị định 134/2016/NĐ-CP. Cụ thể, vật phẩm khác ngoài rượu, thuốc lá có tổng trị giá hải quan không quá 10 triệu đồng Việt Nam sẽ được miễn thuế nhập khẩu. Nếu vượt quá định mức này, người mang hàng phải thực hiện khai báo và nộp thuế theo quy định.

Đối với các tiếp viên hàng không hoặc nhân viên phục vụ trên các chuyến bay quốc tế, định mức miễn thuế này chỉ được áp dụng 90 ngày một lần, nhằm hạn chế việc lợi dụng nghề nghiệp để vận chuyển hàng hóa kinh doanh trái phép.

Kết luận và lời khuyên

Việc kinh doanh hàng xách tay không có hóa đơn chứng từ không chỉ khiến người bán đối mặt với rủi ro pháp lý mà còn khiến người mua gặp nguy hiểm về chất lượng sản phẩm. Trong năm 2020, với sự quyết liệt của các cơ quan quản lý thị trường, việc kinh doanh "hàng lậu" núp bóng "hàng xách tay" sẽ bị kiểm soát chặt chẽ. Người tiêu dùng nên ưu tiên lựa chọn các đơn vị nhập khẩu chính ngạch để đảm bảo quyền lợi và sức khỏe của bản thân.