Trong kỷ nguyên bùng nổ của công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số quốc gia đã trở thành động lực then chốt quyết định tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Việc phân định rõ vai trò, thẩm quyền và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước đóng vai trò hết sức quan trọng nhằm xây dựng một thể chế số đồng bộ, hiện đại và vận hành thông suốt.

Theo quy định mới nhất tại Nghị định 225/2026/NĐ-CP của Chính phủ, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao phó trọng trách chủ trì quản lý nhà nước về chuyển đổi số, thực hiện vai trò điều phối quốc gia, dẫn dắt các trụ cột Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

1. Bộ Khoa học và Công nghệ có nhiệm vụ gì về chuyển đổi số quốc gia?

Căn cứ theo quy định tại khoản 16 Điều 2 Nghị định 225/2026/NĐ-CP, Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện vai trò điều phối chung, đồng thời quản lý, hướng dẫn, kiểm tra và đôn đốc việc triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số ở quy mô toàn quốc. Các nhiệm vụ trọng tâm bao gồm:

• Quản lý và điều phối chiến lược: Tổ chức triển khai, đôn đốc thực hiện các chương trình, đề án chuyển đổi số quốc gia, xây dựng Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số đã được phê duyệt.
• Xây dựng Khung kiến trúc và Tiêu chuẩn kỹ thuật: Ban hành, cập nhật Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số; thiết lập hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia làm cơ sở kết nối, tích hợp hệ thống số.
• Quản lý hệ thống và nền tảng dùng chung: Kiểm tra, giám sát việc tuân thủ nguyên tắc kiến trúc số; tham mưu ban hành danh mục và giám sát vận hành các nền tảng số dùng chung quốc gia.
• Đo lường và đánh giá chỉ số chuyển đổi số: Xây dựng bộ chỉ số thống nhất; quản lý nền tảng đo lường, giám sát, đánh giá định kỳ mức độ chuyển đổi số của các bộ, ngành và địa phương.
• Phát triển nhân lực số: Ban hành Khung năng lực số quốc gia; hướng dẫn, tổ chức đào tạo, phổ cập kiến thức và thu hút nguồn lực xã hội hóa tham gia tiến trình chuyển đổi số.
• Phát triển đô thị thông minh và hạ tầng tích hợp: Xây dựng Khung kiến trúc Chính phủ số, Khung kiến trúc ICT cho đô thị thông minh, mô hình Trung tâm giám sát điều hành thông minh (IOC) cấp tỉnh, ứng dụng bản sao số (Digital Twin).
• Vận hành nền tảng chia sẻ dữ liệu quốc gia: Quản lý phòng thử nghiệm hệ thống thông tin, vận hành Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia (NDXP) phục vụ kết nối dữ liệu liên thông giữa các cơ quan nhà nước.

2. Nhiệm vụ thúc đẩy kinh tế số và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số

Không chỉ giới hạn trong khu vực công, trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ còn mở rộng mạnh mẽ sang khu vực kinh tế tư nhân nhằm tạo ra động lực tăng trưởng mới dựa trên nền tảng công nghệ số và dữ liệu số.

Tại các điểm l, m và n khoản 16 Điều 2 Nghị định 225/2026/NĐ-CP, các nhóm nhiệm vụ cụ thể được quy định bao gồm:

• Chủ trì, điều phối, theo dõi và đánh giá định kỳ tình hình triển khai nhiệm vụ phát triển kinh tế số theo từng ngành, lĩnh vực và địa phương.
• Thiết lập các chương trình hành động, dự án hỗ trợ chuyển đổi số thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp, hợp tác xã và các hộ kinh doanh cá thể.
• Công bố bộ công cụ đánh giá, ban hành tài liệu hướng dẫn chuyên môn và danh mục giải pháp nền tảng số phù hợp cho doanh nghiệp áp dụng.
• Thúc đẩy sự ra đời của các mô hình kinh doanh mới dựa trên công nghệ tiến bộ, khai thác dữ liệu số và tinh thần đổi mới sáng tạo theo khung khổ pháp lý.

3. Trách nhiệm trong việc xây dựng và phát triển xã hội số

Phát triển xã hội số là trụ cột giúp đưa tiện ích công nghệ đến tận tay người dân, nâng cao chất lượng cuộc sống và đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau trong thời đại số.

Theo điểm o và p khoản 16 Điều 2 Nghị định 225/2026/NĐ-CP, Bộ Khoa học và Công nghệ đảm nhận các nội dung chính:

• Chủ trì điều phối, theo dõi, đánh giá kết quả triển khai các đề án, chương trình phát triển xã hội số trên quy mô toàn quốc.
• Nghiên cứu, ban hành hệ thống tiêu chí đo lường chính xác tiến trình phát triển xã hội số.
• Định kỳ hằng năm tiến hành thu thập, điều tra dữ liệu và công bố công khai chỉ số đo lường xã hội số cấp quốc gia và cấp tỉnh.
• Thực hiện giải pháp tuyên truyền, hướng dẫn, hỗ trợ người dân kỹ năng số cơ bản; phối hợp cùng các bộ, ngành thu hẹp khoảng cách số giữa các vùng miền.
• Song song đó, căn cứ Điều 2 Nghị định 225/2026/NĐ-CP, Bộ còn chịu trách nhiệm tổ chức cơ chế trọng dụng nhân tài, đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

4. Bộ Khoa học và Công nghệ có phải cơ quan quản lý nhà nước về chuyển đổi số?

Khẳng định là CÓ. Tại Điều 1 Nghị định 225/2026/NĐ-CP quy định rõ Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan của Chính phủ thực hiện chức năng quản lý nhà nước đối với các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Trực thuộc cơ cấu tổ chức của Bộ có Cục Chuyển đổi số quốc gia - cơ quan hành chính chuyên trách tham mưu, giúp Bộ trưởng thực hiện quản lý nhà nước và tổ chức thi hành pháp luật về chuyển đổi số. Đồng thời, Bộ còn thực hiện công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước, thẩm định định mức kinh tế - kỹ thuật cho các hoạt động chuyển đổi số trên phạm vi toàn quốc.

Văn bản pháp lý Nghị định 225/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026, thay thế hoàn toàn Nghị định 55/2025/NĐ-CP trước đây, hoàn thiện hành lang pháp lý cho công cuộc số hóa toàn diện của đất nước.