Hoạt động tác nghiệp của người làm báo không chỉ đơn thuần là việc tác nghiệp nghề nghiệp cá nhân mà còn đại diện cho quyền tiếp cận thông tin chính đáng của công chúng và quyền tự do báo chí được hiến định. Tuy nhiên, trong thực tiễn, không ít trường hợp các cá nhân, tổ chức khi bị phản ánh tiêu cực đã có hành vi cản trở, xúc phạm nhân phẩm, thậm chí đe dọa, uy hiếp đến tính mạng, sức khỏe của nhà báo, phóng viên. Nhằm răn đe và bảo vệ quyền tác nghiệp hợp pháp của cơ quan báo chí, pháp luật hiện hành đã thiết lập khung xử phạt vô cùng nghiêm khắc đối với các hành vi cản trở hoạt động báo chí trái pháp luật.

Xúc phạm uy tín, danh dự, đe dọa nhà báo bị xử phạt bao nhiêu tiền?

Theo quy định tại Điều 13 Nghị định 367/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực báo chí, chế tài xử phạt đối với hành vi cản trở trái pháp luật hoạt động nghề nghiệp của nhà báo, phóng viên được phân hóa rất cụ thể dựa trên tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi vi phạm:

• Hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm: Cá nhân, tổ chức có hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên khi đang hoạt động nghề nghiệp; hoặc hủy hoại, làm hư hỏng phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí của nhà báo, phóng viên nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng theo quy định tại khoản 3 Điều 13 Nghị định 367/2026/NĐ-CP.
• Hành vi đe dọa, uy hiếp tính mạng: Trường hợp có lời nói, hành động đe dọa, uy hiếp tính mạng của nhà báo, phóng viên mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì mức phạt tiền áp dụng lên đến từ 70.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng căn cứ tại khoản 4 Điều 13 Nghị định 367/2026/NĐ-CP.

Cần lưu ý rằng, theo nguyên tắc áp dụng mức phạt tiền quy định tại khoản 2 Điều 5 Nghị định 367/2026/NĐ-CP, mức phạt tiền nêu trên là mức phạt tiền áp dụng đối với tổ chức. Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với cá nhân bằng 1/2 mức phạt tiền đối với tổ chức. Do đó, nếu người thực hiện hành vi vi phạm là cá nhân thì mức phạt tương ứng sẽ là:

• Phạt tiền từ 25.000.000 đồng đến 35.000.000 đồng đối với cá nhân có hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm nhà báo, phóng viên đang hoạt động nghề nghiệp.
• Phạt tiền từ 35.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với cá nhân có lời nói, hành vi đe dọa, uy hiếp tính mạng phóng viên, nhà báo.

Biện pháp khắc phục hậu quả bắt buộc đối với người vi phạm

Bên cạnh hình thức phạt tiền rất nặng nề, đối tượng có hành vi vi phạm còn phải gánh chịu các chế tài mang tính bắt buộc nhằm khôi phục lại trật tự và danh dự cho người làm báo. Cụ thể, theo quy định tại khoản 5 Điều 13 Nghị định 367/2026/NĐ-CP, người vi phạm bắt buộc phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả sau:

• Buộc xin lỗi công khai: Buộc xin lỗi công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng đối với hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên khi đang hoạt động nghề nghiệp; hoặc hành vi có lời nói, hành động đe dọa, uy hiếp tính mạng của nhà báo, phóng viên; cũng như hành vi thu giữ trái phép phương tiện tác nghiệp, tài liệu hoạt động báo chí.
• Buộc trả lại hoặc bồi thường: Buộc trả lại phương tiện, tài liệu hoạt động báo chí thu giữ trái phép; đồng thời buộc bồi thường thiệt hại theo quy định dân sự nếu hành vi vi phạm gây hư hỏng, tiêu hủy thiết bị ghi âm, ghi hình, tài liệu tác nghiệp của nhà báo.

Quy định buộc xin lỗi công khai trên truyền thông là biện pháp răn đe xã hội sâu sắc, không chỉ giúp trả lại sự trong sạch, danh dự nghề nghiệp cho nhà báo mà còn cảnh tỉnh các chủ thể khác trong xã hội về thái độ tôn trọng quyền tác nghiệp báo chí.

Quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi này

Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính là khoảng thời gian mà người có thẩm quyền được phép ban hành quyết định xử phạt vi phạm. Căn cứ theo khoản 1 Điều 4 Nghị định 367/2026/NĐ-CP, thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hoạt động báo chí là 02 năm.

Về thời điểm tính thời hiệu, đối với hành vi cản trở, xúc phạm hay đe dọa nhà báo – thường là hành vi vi phạm hành chính đã kết thúc tại thời điểm xảy ra vụ việc, thì thời hiệu xử phạt được tính từ thời điểm chấm dứt hành vi vi phạm. Trong trường hợp hành vi vi phạm đang được thực hiện (ví dụ đe dọa liên tục kéo dài nhiều ngày qua tin nhắn, cuộc gọi) thì thời hiệu được tính từ thời điểm người có thẩm quyền thi hành công vụ phát hiện hành vi vi phạm theo nguyên tắc chung của pháp luật xử lý vi phạm hành chính.

Ranh giới mong manh giữa xử phạt hành chính và truy cứu trách nhiệm hình sự

Điều mà nhiều người thường lầm tưởng là các hành vi hung hăng, chửi bới hay dọa giết phóng viên chỉ dừng lại ở mức nộp tiền phạt vi phạm hành chính. Tuy nhiên, căn cứ theo tinh thần của Luật Báo chí 2025 và Bộ luật Hình sự hiện hành, nếu hành vi vượt quá giới hạn hành chính, người thực hiện có thể bị khởi tố điều tra và truy cứu trách nhiệm hình sự:

• Tội đe dọa giết người: Nếu hành vi đe dọa làm cho nhà báo, phóng viên có căn cứ thực sự lo sợ rằng hành vi giết người sẽ được thực hiện (như mang theo hung khí nguy hiểm, chỉ mặt đe dọa trực diện, thuê côn đồ vây ráp), người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội đe dọa giết người với mức phạt tù nghiêm khắc.
• Tội làm nhục người khác hoặc vu khống: Nếu hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm được thực hiện có tổ chức, sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông lan truyền thông tin bịa đặt, bôi nhọ nghiêm trọng phẩm giá người làm báo thì có thể cấu thành tội danh hình sự tương ứng.
• Tội cố ý gây thương tích hoặc hủy hoại tài sản: Nếu có hành vi tấn công thể xác gây thương tích hoặc đập phá máy ảnh, máy quay phim có giá trị từ 2 triệu đồng trở lên, đối tượng sẽ bị khởi tố về tội cố ý gây thương tích hoặc tội hủy hoại tài sản.

Vì vậy, mọi hành vi ứng xử thiếu kiềm chế, dùng bạo lực hoặc ngôn từ đe dọa nhắm vào nhà báo đang thi hành nhiệm vụ không chỉ đối diện án phạt tiền hàng chục đến hàng trăm triệu đồng mà còn có nguy cơ vướng vào vòng lao lý hình sự.