Hệ thống giáo dục nghề nghiệp đang đứng trước bước ngoặt chuyển đổi quy mô lớn nhằm chuẩn hóa chất lượng đào tạo và bảo đảm tính tương thích với thị trường lao động hiện đại. Một trong những dấu mốc quan trọng nhất chính là sự ra đời của Thông tư 79/2026/TT-BGDĐT do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, đặt dấu ấn mới cho khung pháp lý đào tạo nghề trên cả nước.

Văn bản này không chỉ đặt ra hệ thống tiêu chuẩn mới mà còn thiết lập một khung thời gian chuyển tiếp nghiêm ngặt, đòi hỏi ban giám hiệu các trường cao đẳng, trung cấp và trung học nghề phải bắt tay hành động khẩn trương ngay từ ngày quy định có hiệu lực thi hành.

Mốc thời gian 60 ngày đếm ngược: Áp lực rà soát và điều chỉnh quy chế nội bộ

Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Thông tư 79/2026/TT-BGDĐT, trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày Thông tư chính thức có hiệu lực (ngày 10/11/2026), các cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp có trách nhiệm rà soát, sửa đổi, bổ sung và ban hành Quy chế đào tạo giáo dục nghề nghiệp cùng các quy định nội bộ của cơ sở bảo đảm phù hợp với quy định mới.

Điều này đồng nghĩa với việc các cơ sở đào tạo chỉ có khoảng hai tháng để hoàn thiện toàn bộ hệ thống văn bản quản trị học thuật bên trong nhà trường. Đây là khoảng thời gian không hề dài đối với một khối lượng công việc đồ sộ, từ việc rà soát chỉ tiêu tín chỉ, quy trình kiểm tra đánh giá, công nhận kết quả học tập cho tới quy trình xét tốt nghiệp và cấp văn bằng chứng chỉ nghề.

Trách nhiệm cá nhân của người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp

Vấn đề thực thi không còn là trách nhiệm chung chung mà đã được cá thể hóa rõ ràng. Căn cứ theo khoản 1 Điều 3 Thông tư 79/2026/TT-BGDĐT, trách nhiệm tổ chức thi hành được quy định trực tiếp đối với:

• Chánh Văn phòng, Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên cùng các đơn vị trực thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo;
• Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong công tác quản lý địa bàn;
• Hiệu trưởng trường cao đẳng, Hiệu trưởng trường trung cấp, Hiệu trưởng trường trung học nghề;
• Người đứng đầu các trung tâm giáo dục nghề nghiệp và các cơ sở khác có tham gia hoạt động đào tạo nghề.

Quy chế kèm theo Thông tư 79/2026/TT-BGDĐT cũng làm rõ tại Điều 47 rằng người đứng đầu cơ sở đào tạo có thẩm quyền căn cứ vào quy chế khung của Bộ và các quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp 2025 để ban hành Quy chế đào tạo cụ thể cho đơn vị mình. Quy chế này phải bao quát đầy đủ cả hình thức đào tạo chính quy lẫn đào tạo thường xuyên, không được bỏ sót bất kỳ phương thức đào tạo nào đang vận hành.

Thay thế hàng loạt quy định cũ: Đồng bộ hóa chuẩn mực đào tạo nghề

Một trong những lý do khiến việc sửa đổi quy chế nội bộ trở nên cấp bách là bởi khoản 2 Điều 2 Thông tư 79/2026/TT-BGDĐT đã chính thức bãi bỏ và thay thế toàn diện hàng loạt thông tư trước đây điều chỉnh hoạt động đào tạo nghề, bao gồm:

• Quy định đào tạo trình độ sơ cấp trước đây (thay thế Thông tư 42/2015/TT-BLĐTBXH);
• Quy định về đào tạo thường xuyên (thay thế Thông tư 43/2015/TT-BLĐTBXH);
• Quy định về đào tạo từ xa, tự học có hướng dẫn ở các trình độ cao đẳng, trung cấp, sơ cấp (thay thế Thông tư 33/2018/TT-BLĐTBXH);
• Quy định về hệ thống hồ sơ, sổ sách đào tạo (thay thế Thông tư 23/2018/TT-BLĐTBXH);
• Quy định tổ chức đào tạo theo niên chế hoặc phương thức tích lũy mô-đun, tín chỉ (thay thế Thông tư 04/2022/TT-BLĐTBXH).

Việc gom các quy định phân tán trước đây về một đầu mối duy nhất giúp chấm dứt tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong quản lý đào tạo, tạo ra một hành lang pháp lý minh bạch và thống nhất giữa các cấp học trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Nghĩa vụ công khai chậm nhất 45 ngày trước khi đào tạo: Siết chặt kỷ cương tuyển sinh

Song song với yêu cầu ban hành quy chế mới, tính minh bạch trong hoạt động đào tạo được đặt lên hàng đầu thông qua quy tắc công khai thông tin. Căn cứ khoản 3 Điều 46 Quy chế đào tạo ban hành kèm Thông tư 79/2026/TT-BGDĐT, cơ sở đào tạo có nghĩa vụ công khai trên cổng thông tin điện tử của mình chậm nhất 45 ngày trước khi chính thức tổ chức khóa đào tạo với các nội dung trọng tâm:

• Toàn văn Quy chế đào tạo của cơ sở giáo dục và các quy định quản lý chuyên môn có liên quan;
• Quyết định ban hành chương trình đào tạo chi tiết của từng ngành nghề tuyển sinh;
• Giấy phép hoạt động giáo dục nghề nghiệp đối với ngành, nghề dự kiến tổ chức giảng dạy kèm theo minh chứng về các điều kiện bảo đảm chất lượng (đội ngũ giảng viên, xưởng thực hành, thiết bị chuyên ngành).

Yêu cầu công bố trước 45 ngày là một "hàng rào kỹ thuật" chặt chẽ nhằm bảo vệ người học, ngăn chặn kịp thời tình trạng mở ngành đào tạo khi chưa đủ cơ sở vật chất hoặc mập mờ về điều kiện tốt nghiệp, bảo đảm học sinh, sinh viên và phụ huynh nắm rõ toàn bộ lộ trình học tập ngay từ trước khi nộp hồ sơ đăng ký.

Bắt buộc phổ biến quy chế cho người học ngay khi bắt đầu khóa học

Không chỉ dừng lại ở việc đăng tải công khai trên website, quy định mới còn buộc nhà trường phải chủ động hướng dẫn, phổ biến cặn kẽ nội dung quy chế đào tạo cho người học ngay trong những ngày đầu tiên nhập học. Người học cần được giải thích rõ về:

• Cách thức tích lũy tín chỉ hoặc hoàn thành mô-đun bài học;
• Quyền đăng ký học vượt, học cải thiện điểm hoặc học cùng lúc hai chương trình;
• Điều kiện xét thôi học, bảo lưu kết quả hoặc xử lý kỷ luật khi vi phạm quy chế thi cử;
• Chuẩn đầu ra và các tiêu chí bắt buộc để được công nhận tốt nghiệp và cấp bằng.

Sự minh bạch này tạo nên cơ chế giám sát hai chiều giữa nhà trường và sinh viên, giảm thiểu tối đa các tranh chấp học thuật và khiếu nại phát sinh trong quá trình học tập.

Các bước trường nghề cần làm ngay để kịp tiến độ 60 ngày

Để đảm bảo không rơi vào tình thế bị động hay vi phạm thời hạn quy định, lãnh đạo các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nên chủ động triển khai ngay kế hoạch hành động theo 4 nhóm giải pháp sau:

1. Thành lập Tổ công tác rà soát quy chế: Giao trách nhiệm cho Phòng Đào tạo phối hợp với các khoa chuyên môn đối chiếu từng điều khoản hiện hành với Quy chế mới ban hành kèm Thông tư 79/2026/TT-BGDĐT.
2. Cập nhật chương trình đào tạo và biểu mẫu: Loại bỏ các biểu mẫu sổ sách đã hết hiệu lực, thay thế bằng hệ thống biểu mẫu mới bảo đảm tính chuẩn xác và số hóa hồ sơ quản lý học viên.
3. Lấy ý kiến nội bộ và ban hành chính thức: Tổ chức hội thảo lấy ý kiến giảng viên, cán bộ quản lý và hội đồng trường trước khi người đứng đầu ký quyết định ban hành quy chế sửa đổi.
4. Công bố thông tin đúng hạn: Đưa toàn bộ quy chế mới lên website trường và xây dựng cẩm nang sinh viên phát hành vào đầu khóa học kế tiếp.

Việc chủ động hoàn tất việc rà soát và ban hành Quy chế đào tạo trong vòng 60 ngày không đơn thuần là tuân thủ một thủ tục hành chính, mà còn là thước đo khẳng định uy tín, chất lượng và năng lực quản trị của mỗi cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong giai đoạn phát triển mới.