Trong công tác quản lý cán bộ, công chức và viên chức, kỷ luật buộc thôi việc được xem là hình thức xử lý nghiêm khắc nhất, chấm dứt hoàn toàn quan hệ lao động giữa cá nhân và đơn vị sự nghiệp công lập. Tuy nhiên, nhằm thể hiện tính nhân văn và tạo điều kiện cho những người từng mắc sai lầm có cơ hội sửa chữa, cống hiến, Chính phủ đã ban hành quy định mới đầy đột phá tại Nghị định 112/2020/NĐ-CP.

Quy định mới về quyền dự tuyển lại của viên chức bị buộc thôi việc

Trước đây, theo quy định tại Luật Viên chức 2010 và Nghị định 27/2012/NĐ-CP, việc viên chức bị buộc thôi việc có được quay lại làm việc trong các cơ quan Nhà nước hay không vẫn còn là một khoảng trống pháp lý gây nhiều tranh cãi. Tuy nhiên, kể từ ngày 20/09/2020, nút thắt này đã được tháo gỡ.

Cụ thể, tại điểm c khoản 1 Điều 40 Nghị định 112/2020/NĐ-CP quy định rõ:

"c) Sau 12 tháng, kể từ ngày quyết định kỷ luật buộc thời việc có hiệu lực, viên chức bị xử lý kỷ luật buộc thôi việc được quyền đăng ký dự tuyển vào các cơ quan, tổ chức, đơn vị của Nhà nước. Trường hợp bị xử lý kỷ luật buộc thôi việc do tham nhũng, tham ô hoặc vi phạm đạo đức công vụ thì không được đăng ký dự tuyển vào vị trí công tác có liên quan đến nhiệm vụ đã đảm nhiệm."

Như vậy, pháp luật hiện hành đã xác định rõ mốc thời gian 12 tháng là "thời gian thử thách" để cá nhân nhìn nhận lại sai phạm trước khi được phép quay trở lại hệ thống chính trị.

Những trường hợp ngoại lệ không được dự tuyển lại vị trí cũ

Mặc dù mở cửa cho việc dự tuyển lại, nhưng để đảm bảo sự nghiêm minh và trong sạch của bộ máy Nhà nước, Nghị định 112/2020/NĐ-CP cũng đặt ra những rào cản nhất định đối với các nhóm hành vi đặc biệt nguy hiểm cho xã hội. Cụ thể, nếu viên chức bị buộc thôi việc do các lý do sau đây sẽ bị hạn chế quyền dự tuyển:

• Tham nhũng, tham ô: Đây là những hành vi xâm phạm trực tiếp đến tài sản và uy tín của Nhà nước.
• Vi phạm đạo đức công vụ: Những hành vi làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với đội ngũ viên chức.

Đối với những trường hợp này, họ tuyệt đối không được đăng ký dự tuyển vào các vị trí công tác có liên quan trực tiếp đến nhiệm vụ mà họ đã đảm nhiệm tại thời điểm xảy ra vi phạm. Điều này nhằm ngăn ngừa nguy cơ tái phạm và bảo vệ lợi ích chung.

Chế độ bảo hiểm và hồ sơ đối với viên chức bị buộc thôi việc

Bên cạnh quyền dự tuyển lại, Điều 40 Nghị định 112/2020/NĐ-CP cũng quy định chi tiết về quyền lợi và trách nhiệm liên quan đến hồ sơ, bảo hiểm của viên chức khi rời khỏi đơn vị:

Thứ nhất, về chế độ bảo hiểm xã hội: Theo điểm a khoản 1 Điều 40, viên chức bị buộc thôi việc không được hưởng trợ cấp thôi việc nhưng vẫn được cơ quan bảo hiểm xã hội xác nhận thời gian đóng bảo hiểm để bảo lưu quyền lợi sau này.

Thứ hai, về hồ sơ lý lịch: Đơn vị sự nghiệp công lập có trách nhiệm lưu giữ và cung cấp bản sao hồ sơ lý lịch, nhận xét quá trình công tác khi viên chức có yêu cầu để phục vụ cho việc tìm kiếm việc làm mới hoặc dự tuyển lại sau này theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 40.

Lời khuyên pháp lý

Việc cho phép viên chức bị buộc thôi việc được thi tuyển lại là một bước tiến mới trong tư duy quản lý nhân sự của Nhà nước, đề cao tinh thần giáo dục và hoàn lương. Tuy nhiên, để có thể quay trở lại làm việc, cá nhân cần đảm bảo đã chấp hành xong các nghĩa vụ liên quan và không thuộc các trường hợp cấm dự tuyển đặc thù. Người dân và viên chức cần nắm vững các quy định tại Nghị định 112/2020/NĐ-CP để bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình.