Tháng 3/2020 đánh dấu một giai đoạn đầy thách thức khi dịch bệnh Covid-19 bắt đầu bùng phát mạnh mẽ tại Việt Nam. Để ngăn chặn đà lây lan của virus, Chính phủ và chính quyền các địa phương đã phải đưa ra những quyết định chưa từng có tiền lệ, trong đó có việc yêu cầu tạm dừng hoạt động các cơ sở kinh doanh dịch vụ không thiết yếu. Tuy nhiên, thực tế ghi nhận vẫn còn một số cơ sở "phớt lờ" các chỉ đạo này, dẫn đến những hệ lụy về an toàn cộng đồng và các án phạt hành chính nghiêm khắc.

Bối cảnh lịch sử: Những lệnh đóng cửa khẩn cấp trong tháng 3/2020

Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội là hai địa phương đi đầu trong việc áp dụng các biện pháp mạnh tay. Tại TP.HCM, ngày 14/3/2020, Công văn 905/UBND-VX đã yêu cầu tạm ngừng hoạt động các rạp chiếu phim, quán bar, karaoke, vũ trường... Tiếp đó, ngày 24/3/2020, Công văn 1049/UBND-TH mở rộng phạm vi đến các nhà hàng, cơ sở ăn uống có công suất phục vụ từ 30 người trở lên.

Tại Hà Nội, Công văn hỏa tốc 1001/UBND-KGVX ban hành ngày 24/3/2020 cũng nêu rõ việc tạm đóng cửa các cơ sở kinh doanh dịch vụ không cần thiết. Những biện pháp này được đưa ra dựa trên tinh thần "chống dịch như chống giặc", ưu tiên bảo vệ sức khỏe và tính mạng của nhân dân lên trên hết.

Căn cứ pháp lý cho việc tạm đình chỉ hoạt động kinh doanh

Việc chính quyền yêu cầu các cơ sở kinh doanh đóng cửa không phải là quyết định cảm tính mà dựa trên các quy định chặt chẽ của pháp luật về phòng chống dịch bệnh. Cụ thể:

• Theo Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm 2007, việc tạm đình chỉ hoạt động của cơ sở dịch vụ ăn uống công cộng có nguy cơ làm lây truyền bệnh dịch là một biện pháp chống dịch hợp pháp.
• Nghị định 101/2010/NĐ-CP quy định chi tiết về việc áp dụng biện pháp hạn chế tập trung đông người hoặc tạm đình chỉ các hoạt động kinh doanh, dịch vụ tại nơi công cộng khi dịch bệnh thuộc nhóm A (như Covid-19) có nguy cơ lây truyền cao qua đường hô hấp.

Mức xử phạt đối với hành vi không đóng cửa theo yêu cầu

Hành vi cố tình mở cửa kinh doanh khi đã có quyết định tạm đình chỉ của cơ quan có thẩm quyền sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định 176/2013/NĐ-CP (văn bản có hiệu lực tại thời điểm tháng 3/2020).

Cụ thể, tại khoản 4 Điều 11 Nghị định 176/2013/NĐ-CP quy định:

"Phạt tiền từ 05 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau đây:

a) Không thực hiện quyết định áp dụng biện pháp tạm đình chỉ hoạt động của cơ sở dịch vụ ăn uống công cộng có nguy cơ làm lây truyền bệnh dịch tại vùng có dịch;

c) Không thực hiện quyết định áp dụng biện pháp hạn chế tập trung đông người hoặc tạm đình chỉ hoạt động kinh doanh, dịch vụ tại nơi công cộng."

Như vậy, các chủ nhà hàng, quán bar, karaoke nếu không chấp hành lệnh đóng cửa có thể đối mặt với mức phạt tiền lên đến 10 triệu đồng. Đây là mức phạt mang tính răn đe, nhắc nhở các cá nhân, tổ chức về trách nhiệm đối với sức khỏe cộng đồng trong thời điểm dịch bệnh nguy cấp.

Lời kết

Việc tạm dừng kinh doanh gây ra những thiệt hại không nhỏ về kinh tế cho các doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Tuy nhiên, trong bối cảnh đại dịch toàn cầu, sự đồng lòng và ý thức tự giác chấp hành pháp luật là yếu tố then chốt để sớm đẩy lùi dịch bệnh. Chấp hành lệnh đóng cửa không chỉ là tránh bị xử phạt, mà còn là hành động bảo vệ chính mình, gia đình và toàn xã hội.