Trước những phản hồi gay gắt từ cộng đồng doanh nghiệp về quy định khống chế chi phí lãi vay, ngày 29/11/2019, Chính phủ đã có những động thái quyết liệt nhằm điều chỉnh khung pháp lý về quản lý thuế đối với các doanh nghiệp có giao dịch liên kết.

Cuộc họp "nóng" tại trụ sở Chính phủ và quyết sách gỡ khó cho doanh nghiệp

Ngày 29/11/2019, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã chủ trì cuộc họp quan trọng về việc sửa đổi, bổ sung Nghị định 20/2017/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 20). Đây là văn bản pháp lý then chốt điều chỉnh hoạt động quản lý thuế đối với doanh nghiệp có giao dịch liên kết, được ban hành ngày 24/02/2017.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng khẳng định việc ban hành Nghị định 20 trong thời gian qua là hoàn toàn phù hợp với chủ trương của Đảng, Nhà nước và tiệm cận với các thông lệ quốc tế (đặc biệt là chương trình BEPS của OECD). Văn bản này đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong việc ngăn chặn tình trạng chuyển giá, chống thất thu ngân sách nhà nước. Tuy nhiên, sau hơn 2 năm triển khai, thực tế cho thấy một số quy định đã bộc lộ những bất cập, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh của các tập đoàn, tổng công ty trong nước.

Nghị định 20 - Thành tựu chống chuyển giá và những "điểm nghẽn" phát sinh

Mặc dù đóng vai trò quan trọng trong việc minh bạch hóa dòng vốn, nhưng Nghị định 20 lại vô tình tạo ra rào cản đối với các doanh nghiệp hoạt động theo mô hình công ty mẹ - con. Đặc biệt là các doanh nghiệp trong nước có nhu cầu vay vốn lớn để đầu tư phát triển nhưng lại bị khống chế chi phí lãi vay một cách cứng nhắc.

Phó Thủ tướng chỉ đạo cần phải sửa đổi ngay những nội dung không còn phù hợp để đảm bảo môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch. Việc sửa đổi không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn tức thời mà còn phải đảm bảo tính bền vững của hệ thống thuế.

Trọng tâm sửa đổi: Khoản 3 Điều 8 và bài toán trần lãi vay

Nội dung được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm nhất chính là quy định tại khoản 3 Điều 8 Nghị định 20/2017/NĐ-CP. Nguyên văn quy định hiện hành như sau:

3. Tổng chi phí lãi vay phát sinh trong kỳ của người nộp thuế được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp không vượt quá 20% của tổng lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh cộng với chi phí lãi vay, chi phí khấu hao trong kỳ của người nộp thuế.

Theo kết luận của Phó Thủ tướng, các nội dung cần tập trung sửa đổi bao gồm:

• Tỷ lệ khống chế chi phí lãi vay: Xem xét nâng mức trần từ 20% lên một tỷ lệ phù hợp hơn (dự kiến là 30%) để sát với thực tế hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam.
• Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng: Làm rõ các trường hợp loại trừ, đặc biệt là đối với các khoản vay phục vụ các dự án hạ tầng dài hạn hoặc các lĩnh vực đặc thù.
• Phương pháp tính toán: Đảm bảo cách tính EBITDA (lợi nhuận trước thuế, lãi vay và khấu hao) được thực hiện một cách khoa học, dễ hiểu và dễ áp dụng.

Gắn kết chặt chẽ với Luật Quản lý thuế 2019

Bên cạnh việc sửa đổi Nghị định 20, Chính phủ cũng yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương hoàn thiện Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế 2019 (Luật số 38/2019/QH14). Luật này đã được Quốc hội thông qua ngày 13/06/2019 và có nhiều điểm mới về quản lý thuế đối với giao dịch liên kết.

Việc trình Chính phủ các văn bản hướng dẫn cần phải đảm bảo tiến độ đã được giao từ ngày 26/7/2019, nhằm tạo ra một hành lang pháp lý đồng bộ khi Luật Quản lý thuế mới chính thức có hiệu lực. Thông báo kết luận của Phó Thủ tướng được ban hành ngày 29/11/2019 được xem là "phát súng" hiệu lệnh cho một đợt cải cách quy định về thuế giao dịch liên kết đầy hứa hẹn.

Với những chỉ đạo sát sao này, cộng đồng doanh nghiệp đang kỳ vọng vào một Nghị định sửa đổi sẽ sớm được ban hành, giúp giải phóng nguồn lực và tạo đà cho sự phát triển của các tập đoàn kinh tế trong năm 2020 và những năm tiếp theo.