Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp vào đầu năm 2021, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn dẫn đến tình trạng nợ lương, chậm trả lương hoặc thậm chí là "quỵt" lương của người lao động. Đặc biệt, đối với những người lao động làm việc tại các nhà hàng, quán ăn mà không ký kết hợp đồng bằng văn bản, nỗi lo lắng này càng trở nên lớn hơn. Tuy nhiên, pháp luật lao động hiện hành, cụ thể là Bộ luật Lao động 2019, đã có những quy định rất rõ ràng để bảo vệ quyền lợi cho nhóm đối tượng này.

Làm việc không hợp đồng giấy có được coi là quan hệ lao động?

Nhiều người lầm tưởng rằng nếu không ký vào một bản hợp đồng có dấu đỏ thì họ không có quyền lợi gì. Đây là một quan niệm sai lầm. Theo quy định tại khoản 1 Điều 13 Bộ luật Lao động 2019:

“1. Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động.

Trường hợp hai bên thỏa thuận bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.”

Như vậy, dù bạn chỉ thỏa thuận miệng với chủ nhà hàng, nhưng nếu có việc làm, có trả lương và chịu sự quản lý của họ, thì pháp luật vẫn công nhận đó là một quan hệ lao động thực thụ. Việc chủ nhà hàng không giao kết hợp đồng bằng văn bản là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng.

Các bước "đòi lương" hiệu quả cho người lao động

Khi bị nợ lương, người lao động cần bình tĩnh và thực hiện theo trình tự pháp lý sau đây để đảm bảo khả năng đòi lại quyền lợi cao nhất:

Bước 1: Thương lượng trực tiếp và thu thập bằng chứng

Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất. Người lao động nên chủ động gặp gỡ người sử dụng lao động để yêu cầu thanh toán tiền lương. Hãy ghi âm cuộc gọi, lưu lại các tin nhắn trao đổi, bảng chấm công hoặc bất kỳ tài liệu nào chứng minh bạn đã làm việc tại đó. Đây sẽ là những bằng chứng thép nếu vụ việc phải đưa ra cơ quan chức năng.

Bước 2: Yêu cầu hòa giải viên lao động can thiệp

Nếu thương lượng không thành, bạn có thể gửi đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động cá nhân đến Hòa giải viên lao động. Theo Điều 188 Bộ luật Lao động 2019, tranh chấp lao động cá nhân phải được giải quyết thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động trước khi yêu cầu Tòa án giải quyết (trừ một số trường hợp đặc biệt).

Bước 3: Khởi kiện ra Tòa án nhân dân

Trong trường hợp hòa giải không thành hoặc hết thời hạn mà không tiến hành hòa giải, người lao động có quyền yêu cầu Tòa án nhân dân giải quyết theo quy định tại Điều 189 Bộ luật Lao động 2019. Lưu ý rằng, tranh chấp về tiền lương là một trong những trường hợp được miễn tạm ứng án phí, giúp giảm bớt gánh nặng cho người lao động.

Mức xử phạt đối với doanh nghiệp vi phạm

Việc không trả lương hoặc trả lương không đúng hạn cho người lao động sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định tại Nghị định 28/2020/NĐ-CP. Cụ thể:

• Hành vi không giao kết hợp đồng lao động: Bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng tùy theo số lượng người lao động vi phạm (theo Điều 8).
• Hành vi trả lương không đúng hạn: Người sử dụng lao động có thể bị phạt tiền lên đến 50.000.000 đồng và buộc phải trả đủ tiền lương cộng với khoản tiền lãi của số tiền lương chậm trả (theo Điều 16).

Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp ích cho bạn trong việc bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Nếu cần hỗ trợ thêm về thủ tục pháp lý, đừng ngần ngại liên hệ với các chuyên gia luật để được tư vấn chi tiết.