Tình trạng lãng phí và sử dụng sai mục đích tài sản công, đặc biệt là nhà và đất thuộc sở hữu nhà nước, đang trở thành vấn đề nóng hổi được dư luận quan tâm trong những năm đầu thập niên 2010. Để giải quyết triệt để vấn đề này, ngày 22/03/2011, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 39/2011/TT-BTC.

Văn bản mới này thực hiện sửa đổi, bổ sung một số nội dung quan trọng tại Thông tư 83/2007/TT-BTC và Thông tư 175/2009/TT-BTC, tạo ra hành lang pháp lý mạnh mẽ hơn trong việc sắp xếp lại và xử lý nhà, đất công.

Chấm dứt tình trạng "xẻ thịt" nhà công để kinh doanh trái phép

Theo quy định mới, kể từ ngày 10/05/2011, tất cả các cơ quan, đơn vị, tổ chức đang quản lý và sử dụng nhà đất thuộc sở hữu nhà nước phải nghiêm túc thực hiện việc kê khai, lập phương án sắp xếp lại. Các phương án này phải được trình cấp có thẩm quyền phê duyệt dựa trên nhu cầu thực tế và quy hoạch sử dụng đất tại địa phương.

Đáng chú ý, Thông tư 39/2011/TT-BTC nhấn mạnh việc thu hồi đối với các trường hợp sử dụng sai mục đích. Cụ thể, những diện tích nhà, đất đang cho thuê, liên doanh, liên kết không đúng quy định mà chưa chấm dứt hợp đồng sẽ bị cơ quan nhà nước có thẩm quyền ra quyết định thu hồi ngay lập tức.

Quy trách nhiệm cá nhân và xử lý tài chính nghiêm minh

Một trong những điểm mới mang tính răn đe cao là việc quy định trách nhiệm của người đứng đầu. Thủ trưởng cơ quan, đơn vị để xảy ra tình trạng sử dụng tài sản sai quy định phải chịu trách nhiệm hành chính trước pháp luật. Trong trường hợp gây thiệt hại về kinh tế, cá nhân đó phải bồi thường và chịu các hình thức kỷ luật nghiêm khắc.

Về mặt tài chính, toàn bộ số tiền thu được từ các hoạt động cho thuê, liên doanh, liên kết trái quy định từ trước đến nay phải được nộp đầy đủ vào ngân sách nhà nước, không được giữ lại làm quỹ riêng của đơn vị.

Xử lý các trường hợp đặc thù và đất ở cũ

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự chủ tài chính, nếu đang sử dụng trụ sở hoặc tài sản gắn liền với đất để kinh doanh mà không được cấp có thẩm quyền phê duyệt phương án, bắt buộc phải chấm dứt hoạt động này trước thời hạn quy định.

Bên cạnh đó, Thông tư cũng mở ra hướng giải quyết cho các khu đất đã bố trí làm nhà ở từ trước ngày 01/11/1992. Nếu các khu đất này đáp ứng đủ các điều kiện như:

• Có khuôn viên độc lập hoặc có thể tách biệt;
• Có lối đi riêng, không ảnh hưởng đến trụ sở cơ quan;
• Phù hợp với quy hoạch đất ở của địa phương.

Trong trường hợp này, đơn vị quản lý có thể đề nghị UBND cấp tỉnh tiếp nhận để xử lý theo quy định về đất ở, giúp ổn định đời sống cho cán bộ, nhân viên đã sinh sống lâu năm tại đây.

Việc ban hành Thông tư 39/2011/TT-BTC được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong công tác quản lý tài sản công, đảm bảo mọi nguồn lực quốc gia được sử dụng đúng mục đích, hiệu quả và minh bạch.