Trong bộ máy Nhà nước Việt Nam, việc xác định chính xác vị trí pháp lý của lực lượng vũ trang là vô cùng quan trọng để áp dụng các chế độ chính sách, tiền lương và kỷ luật phù hợp. Đặc biệt, kể từ ngày 01/07/2020, khi Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức sửa đổi 2019 chính thức có hiệu lực, khái niệm về công chức đã có những điều chỉnh đáng kể. Vậy, Công an và Bộ đội thực chất là cán bộ hay công chức?

Khái niệm Cán bộ và Công chức theo quy định hiện hành (2020)

Để trả lời câu hỏi này, trước hết chúng ta cần đối chiếu với các định nghĩa cơ bản tại Luật cán bộ, công chức 2008. Theo đó, cán bộ được xác định là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội từ Trung ương đến cấp huyện.

Trong khi đó, khái niệm công chức đã được làm mới tại khoản 1 Điều 1 Luật sửa đổi 2019. Công chức là người được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm, hưởng lương từ ngân sách Nhà nước và làm việc trong các cơ quan Nhà nước, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân (mà không phải sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng) hoặc đơn vị thuộc Công an nhân dân (mà không phải sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp, công nhân công an).

Sĩ quan Quân đội nhân dân là cán bộ hay công chức?

Đối với lực lượng Quân đội, căn cứ vào Điều 1 Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam, quy định rõ:

Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam là cán bộ của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, hoạt động trong lĩnh vực quân sự, được Nhà nước phong quân hàm cấp úy, cấp tá, cấp tướng.

Như vậy, tất cả những người được phong quân hàm từ cấp Úy trở lên trong Quân đội đều được định danh là Cán bộ. Họ không phải là công chức theo nghĩa hẹp của Luật Cán bộ, công chức, mặc dù họ vẫn là những người hưởng lương từ ngân sách và thực thi công vụ Nhà nước.

Lực lượng Công an nhân dân: Ai là công chức?

Tương tự như Quân đội, lực lượng Công an cũng có sự phân chia rõ rệt. Theo Điều 2 Luật Công an nhân dân 2018, sĩ quan và hạ sĩ quan nghiệp vụ là những người hoạt động trong lĩnh vực nghiệp vụ, được phong cấp bậc hàm. Những đối tượng này, cùng với công nhân công an, không được coi là công chức theo quy định của Luật Cán bộ, công chức sửa đổi 2019.

Tuy nhiên, trong ngành Công an vẫn có những vị trí là công chức. Đó là những người đáp ứng đủ các điều kiện:

• Được tuyển dụng, bổ nhiệm vào vị trí việc làm trong các đơn vị thuộc Công an nhân dân.
• Không thuộc diện phong cấp bậc hàm sĩ quan, hạ sĩ quan hay chiến sĩ.
• Nằm trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách Nhà nước.

Trường hợp đặc biệt: Trưởng Công an xã

Một điểm đáng lưu ý trong bối cảnh năm 2020 là vị trí Trưởng Công an xã. Theo lộ trình chính quy hóa lực lượng Công an xã, tại những địa phương chưa tổ chức Công an chính quy, Trưởng Công an xã vẫn được xác định là Công chức cấp xã. Đây là một mắt xích quan trọng trong hệ thống chính quyền cơ sở, đảm bảo an ninh trật tự tại địa phương.

Kết luận và lời khuyên pháp lý

Tóm lại, việc gọi chung Công an, Bộ đội là "công chức" trong giao tiếp thông thường là chưa chính xác về mặt pháp lý. Đa số lực lượng nòng cốt (sĩ quan) được xác định là cán bộ hoặc đối tượng thuộc luật chuyên ngành (Luật Sĩ quan, Luật Công an nhân dân). Việc phân biệt này giúp người dân và chính những người trong lực lượng hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các quy định về kỷ luật đặc thù mà mình đang áp dụng.

Nếu bạn đang có ý định thi tuyển vào các lực lượng này hoặc cần giải quyết các thủ tục hành chính liên quan, việc nắm vững các khái niệm trên sẽ giúp quá trình thực hiện diễn ra thuận lợi và chính xác hơn.