Quấy rối tình dục tại nơi làm việc là một vấn đề nhức nhối, không chỉ ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của cá nhân mà còn làm vẩn đục môi trường văn hóa doanh nghiệp. Với sự ra đời của Bộ luật Lao động 2019 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2021), các quy định về phòng chống và xử lý hành vi này đã được siết chặt hơn bao giờ hết, tạo hành lang pháp lý vững chắc để bảo vệ người lao động.

Nhận diện chính xác hành vi quấy rối tình dục theo quy định mới

Nhiều người vẫn lầm tưởng rằng quấy rối tình dục chỉ bao gồm các hành vi đụng chạm thân thể. Tuy nhiên, theo khoản 9 Điều 3 Bộ luật Lao động 2019, khái niệm này rộng hơn rất nhiều:

"Quấy rối tình dục tại nơi làm việc là hành vi có tính chất tình dục của bất kỳ người nào đối với người khác tại nơi làm việc mà không được người đó mong muốn hoặc chấp nhận."

Để cụ thể hóa, Điều 84 Nghị định 145/2020/NĐ-CP đã phân loại các hành vi này thành 03 nhóm chính:

• Hành vi mang tính thể chất: Bao gồm các hành động tiếp xúc, đụng chạm, gợi ý tình dục hoặc thậm chí là những cử chỉ không đứng đắn.
• Quấy rối bằng lời nói: Những lời nói trực tiếp, qua điện thoại hoặc phương tiện điện tử có nội dung ngụ ý tình dục, trêu ghẹo thô tục.
• Quấy rối phi lời nói: Sử dụng ngôn ngữ cơ thể, trưng bày các tài liệu, hình ảnh trực quan liên quan đến tình dục khiến người khác khó chịu.

Doanh nghiệp xử lý kỷ luật thế nào? Sa thải có phải là dấu chấm hết?

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất là việc trao quyền cho người sử dụng lao động xử lý nghiêm khắc các đối tượng vi phạm. Theo khoản 2 Điều 125 Bộ luật Lao động 2019, hành vi quấy rối tình dục tại nơi làm việc được quy định trong nội quy lao động là căn cứ để áp dụng hình thức kỷ luật sa thải ngay lập tức.

Bên cạnh đó, Điều 118 Bộ luật Lao động 2019 cũng bắt buộc các doanh nghiệp phải đưa nội dung phòng, chống quấy rối tình dục vào nội quy lao động. Điều này đồng nghĩa với việc nếu công ty không có quy định rõ ràng, việc xử lý sẽ gặp khó khăn về mặt thủ tục pháp lý.

Đặc biệt, nếu người thực hiện hành vi quấy rối chính là người sử dụng lao động, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động mà không cần báo trước theo quy định tại điểm d khoản 2 Điều 35 Bộ luật Lao động 2019.

Xử phạt hành chính và trách nhiệm hình sự: Khi hành vi vượt quá giới hạn

Ngoài việc bị kỷ luật tại nơi làm việc, người vi phạm còn phải đối mặt với các chế tài từ phía cơ quan nhà nước. Tại thời điểm tháng 10/2021, mức xử phạt hành chính đối với hành vi có cử chỉ, lời nói thô bạo, khiêu khích, trêu ghẹo, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác được quy định tại Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP với mức phạt từ 100.000 đồng đến 300.000 đồng.

Tuy nhiên, nếu hành vi quấy rối diễn biến phức tạp, gây hậu quả nghiêm trọng đến tâm lý và danh dự của nạn nhân, người vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội làm nhục người khác theo Điều 155 Bộ luật Hình sự 2015. Hình phạt cao nhất cho tội danh này có thể lên đến 05 năm tù giam.

Lời khuyên pháp lý: Để tự bảo vệ mình, người lao động cần chủ động thu thập bằng chứng (tin nhắn, ghi âm, nhân chứng) ngay khi nhận thấy dấu hiệu bị quấy rối. Đồng thời, các doanh nghiệp cần xây dựng môi trường làm việc văn minh, an toàn thông qua các buổi đào tạo và quy trình tiếp nhận khiếu nại minh bạch.