Trong xã hội hiện nay, những vụ việc va chạm dẫn đến hành vi "đánh hội đồng" diễn ra ngày càng phức tạp, đặc biệt là trong giới trẻ và học đường. Đánh hội đồng không đơn thuần là một cuộc ẩu đả bộc phát, mà dưới góc độ pháp lý, đây là hành vi xâm phạm nghiêm trọng đến quyền bất khả xâm phạm về thân thể, tính mạng và sức khỏe của con người. Tùy vào mức độ tổn thương của nạn nhân và tính chất của vụ việc, những người tham gia có thể bị xử phạt hành chính hoặc phải đối mặt với những bản án tù nghiêm khắc.

1. Xử phạt hành chính đối với hành vi đánh hội đồng

Không phải mọi vụ đánh hội đồng đều dẫn đến việc ngồi tù ngay lập tức. Trong trường hợp hành vi gây thương tích nhưng chưa đạt đến mức độ truy cứu trách nhiệm hình sự (thường là tỷ lệ thương tật dưới 11% và không kèm theo các tình tiết đặc biệt), người vi phạm sẽ bị xử lý theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính.

Cụ thể, tại thời điểm tháng 12/2021, căn cứ theo quy định tại điểm e khoản 3 Điều 5 Nghị định 167/2013/NĐ-CP, hành vi xâm hại hoặc thuê người khác xâm hại đến sức khỏe của người khác sẽ bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng.

Bên cạnh hình thức phạt tiền, người vi phạm còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để thực hiện hành vi vi phạm. Đây là mức phạt mang tính răn đe đối với những hành vi gây rối trật tự công cộng ở mức độ nhẹ.

2. Truy cứu trách nhiệm hình sự: Khi 'đánh hội đồng' trở thành tội ác

Khi hành vi đánh hội đồng gây ra hậu quả nghiêm trọng, pháp luật sẽ can thiệp bằng các chế tài hình sự. Điểm đáng lưu ý nhất trong các vụ đánh hội đồng chính là yếu tố "có tổ chức" hoặc "tính chất côn đồ" – những tình tiết tăng nặng khiến người vi phạm dễ dàng rơi vào vòng lao lý dù tỷ lệ thương tật của nạn nhân có thể rất thấp.

Theo quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017), tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác được quy định rất chi tiết:

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30% hoặc dưới 11% nhưng thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: a) Dùng vũ khí, vật liệu nổ, hung khí nguy hiểm hoặc thủ đoạn có khả năng gây nguy hại cho nhiều người; ... i) Có tổ chức; ... k) Có tính chất côn đồ; ...

Trong các vụ đánh hội đồng, việc nhiều người cùng tham gia tấn công một nạn nhân thường được cơ quan điều tra xem xét dưới góc độ "có tổ chức" hoặc "có tính chất côn đồ". Điều này có nghĩa là ngay cả khi nạn nhân chỉ bị trầy xước nhẹ (dưới 11%), những kẻ tham gia vẫn có thể bị khởi tố hình sự và đối mặt với án tù lên đến 3 năm ở khung hình phạt cơ bản. Nếu hậu quả dẫn đến chết người hoặc thương tật nặng, mức án có thể lên đến 20 năm hoặc tù chung thân.

3. Trách nhiệm hình sự của học sinh và người dưới 18 tuổi

Một thực trạng đau lòng là tỷ lệ học sinh tham gia đánh hội đồng có xu hướng gia tăng. Nhiều em cho rằng mình còn nhỏ nên sẽ không bị xử lý hình sự. Tuy nhiên, đây là một quan niệm sai lầm nghiêm trọng.

Căn cứ Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015, độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự được quy định như sau:

• Người từ đủ 16 tuổi trở lên: Phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm.
• Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi: Phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng, tội phạm đặc biệt nghiêm trọng quy định tại một số điều luật cụ thể, trong đó có Tội cố ý gây thương tích (Điều 134) thuộc các khoản 3, 4, 5, 6.

Như vậy, nếu học sinh từ đủ 14 tuổi tham gia đánh hội đồng và gây ra thương tích nặng (từ 61% trở lên) hoặc làm chết người, các em hoàn toàn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự và phải đi cải tạo tại các trường giáo dưỡng hoặc chịu án phạt tù có thời hạn.

4. Chính sách khoan hồng và mức hình phạt đối với người dưới 18 tuổi

Mặc dù xử lý nghiêm minh, nhưng pháp luật Việt Nam luôn dành sự khoan hồng và hướng thiện đối với người phạm tội là người dưới 18 tuổi. Mục đích chính là giáo dục, giúp đỡ họ sửa chữa sai lầm.

Theo Điều 101 Bộ luật Hình sự 2015, mức hình phạt tù có thời hạn đối với người dưới 18 tuổi được giới hạn như sau:

• Đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi: Mức hình phạt cao nhất không quá 3/4 mức phạt tù mà điều luật quy định. Nếu điều luật quy định tù chung thân hoặc tử hình thì mức cao nhất không quá 18 năm tù.
• Đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi: Mức hình phạt cao nhất không quá 1/2 mức phạt tù mà điều luật quy định. Nếu điều luật quy định tù chung thân hoặc tử hình thì mức cao nhất không quá 12 năm tù.

5. Trách nhiệm bồi thường thiệt hại dân sự

Ngoài việc phải chịu các hình phạt hành chính hoặc hình sự, những người tham gia đánh hội đồng còn phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại về mặt dân sự cho nạn nhân. Đây là nghĩa vụ bắt buộc để khắc phục hậu quả đã gây ra.

Theo quy định tại Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015, thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm:

• Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;
• Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại;
• Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị;
• Một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu.

Trong vụ án đánh hội đồng, tất cả những người cùng tham gia tấn công đều phải liên đới bồi thường thiệt hại cho nạn nhân. Nếu người vi phạm là người dưới 15 tuổi thì cha mẹ phải bồi thường; nếu từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi mà không có tài sản riêng thì cha mẹ phải bồi thường phần còn thiếu.

Lời kết: Đánh hội đồng không chỉ để lại những vết sẹo trên cơ thể nạn nhân mà còn là vết nhơ trong hồ sơ lý lịch của người vi phạm. Trước khi hành động theo cảm xúc nhất thời, mỗi cá nhân cần hiểu rõ những hệ lụy pháp lý khủng khiếp mà mình có thể phải gánh chịu. Hãy thượng tôn pháp luật để bảo vệ chính mình và cộng đồng.