Tình trạng ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường tại các đô thị lớn luôn là bài toán nan giải đối với các cơ quan quản lý. Để giải quyết triệt để tình trạng này, khung pháp lý mới về phát triển đô thị đã trao những thẩm quyền đột phá cho địa phương trong việc chủ động kiểm soát phương tiện giao thông cá nhân và áp dụng các công cụ kinh tế nhằm điều tiết lưu lượng xe vào khu vực lõi trung tâm.

Thẩm quyền quy định phí giảm ùn tắc và hạn chế xe cá nhân thuộc về ai?

Theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 14 Luật Phát triển đô thị 2026, Hội đồng nhân dân Thành phố chính thức được giao quyền ban hành chính sách, biện pháp cụ thể nhằm hạn chế phương tiện giao thông cá nhân tiến vào khu vực trung tâm. Mục tiêu cốt lõi của quy định này không chỉ dừng lại ở việc kéo giảm tình trạng kẹt xe kéo dài mà còn giảm thiểu tối đa lượng phát thải gây hại cho môi trường sống của cư dân.

Đặc biệt, pháp luật cho phép Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định việc áp dụng phí giảm ùn tắc giao thông. Đây được xem là giải pháp đánh vào lợi ích kinh tế, buộc người điều khiển phương tiện cá nhân phải cân nhắc khi lựa chọn di chuyển vào khu vực trung tâm vào các khung giờ cao điểm.

Quy định về mức phí, thời gian và đối tượng thu phí được triển khai ra sao?

Mặc dù Luật Phát triển đô thị 2026 đã đặt nền móng pháp lý quan trọng, tuy nhiên văn bản luật không ấn định ngay một mức phí cố định hay danh sách đối tượng phải nộp phí cụ thể cho tất cả các địa phương. Điều này xuất phát từ tính chất đặc thù về hạ tầng, mật độ dân số cũng như tốc độ phát triển kinh tế khác nhau giữa các thành phố.

Các nội dung chi tiết bao gồm: mức phí cụ thể đối với từng loại phương tiện, đối tượng được miễn giảm, khung giờ thu phí và phạm vi ranh giới khu vực thu phí sẽ do Hội đồng nhân dân từng Thành phố quyết định. Quá trình ban hành các quy định này bắt buộc phải dựa trên cơ sở nghiên cứu kỹ lưỡng tình hình thực tế, đánh giá tác động xã hội và bảo đảm tính khả thi khi áp dụng.

Lộ trình giao thông xanh và thiết lập vùng phát thải thấp (LEZ)

Bên cạnh giải pháp thu phí điều tiết giao thông, cơ chế mới còn mở rộng phạm vi quản lý hướng tới mục tiêu phát triển bền vững. Tại điểm i khoản 1 Điều 14 Luật Phát triển đô thị 2026, Hội đồng nhân dân Thành phố được thẩm quyền ban hành lộ trình chuyển đổi, phát triển giao thông xanh, đồng thời xác định rõ phạm vi các vùng phát thải thấp (LEZ - Low Emission Zone).

Tại các vùng phát thải thấp này, chính quyền đô thị sẽ áp dụng các biện pháp kỹ thuật và hành chính nghiêm ngặt để hạn chế các phương tiện có mức phát thải ô nhiễm cao, qua đó cải thiện rõ rệt chất lượng không khí đô thị. Để hỗ trợ người dân thích ứng với lộ trình này, căn cứ điểm d khoản 1 Điều 14 Luật Phát triển đô thị 2026, Thành phố cũng ban hành các chính sách ưu đãi, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi phương tiện từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, năng lượng xanh thân thiện với môi trường.

Trách nhiệm điều hành và kiểm soát của Ủy ban nhân dân Thành phố

Để bảo đảm các nghị quyết của Hội đồng nhân dân được thực thi hiệu quả trên thực tế, khoản 2 Điều 14 Luật Phát triển đô thị 2026 đã giao Ủy ban nhân dân Thành phố trực tiếp điều hành, kiểm soát hoạt động của các phương tiện giao thông. Việc kiểm soát này được căn cứ dựa trên các yếu tố:

• Mức độ gây ùn tắc thực tế trên từng tuyến đường, nút giao thông trọng điểm;
• Khả năng đáp ứng thực tế của hạ tầng giao thông hiện hữu và mạng lưới giao thông công cộng;
• Yêu cầu về quản lý trật tự, an toàn giao thông đô thị và tiến trình chuyển đổi xanh của địa phương.

Như vậy, việc áp dụng phí giảm ùn tắc và hạn chế xe cá nhân là một giải pháp đồng bộ kết hợp giữa công cụ pháp lý, kinh tế và kỹ thuật nhằm xây dựng các đô thị văn minh, hiện đại và xanh sạch hơn trong tương lai.