Chính sách cho phép người nộp thuế được giảm trừ vào thu nhập chịu thuế đối với các khoản chi y tế và giáo dục là một bước đột phá nhân văn trong pháp luật thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên, nếu không nắm vững quy định nghiêm ngặt về hồ sơ, chứng từ chứng minh, rất nhiều người lao động có nguy cơ bị cơ quan thuế bác bỏ khoản chi này khi thực hiện quyết toán.

Vừa qua, Cục Thuế Thành phố Hà Nội đã ban hành Công văn 47199/HAN-QLDN5 hướng dẫn chi tiết về việc thực hiện các khoản giảm trừ thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với các khoản chi cho y tế và giáo dục. Hướng dẫn này được xây dựng trên nền tảng của quy định về Luật Thuế thu nhập cá nhân và cụ thể hóa tại Điều 49 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP của Chính phủ.

Mức trần giảm trừ thuế TNCN cho y tế và giáo dục được áp dụng ra sao?

Theo quy định tại Điều 49 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công được phép giảm trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế đối với hai nhóm chi phí thiết yếu của đời sống:

• Khoản chi cho khám bệnh, chữa bệnh: Thực hiện tại các cơ sở khám chữa bệnh trong nước, thuộc phạm vi danh mục do quỹ bảo hiểm y tế chi trả. Mức giảm trừ tối đa áp dụng là không quá 23 triệu đồng/năm.
• Khoản chi cho giáo dục - đào tạo: Thực hiện tại các cơ sở giáo dục và đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân của Việt Nam. Mức giảm trừ tối đa áp dụng là không quá 24 triệu đồng/năm.

Khoản giảm trừ này được tính toán độc lập với mức giảm trừ gia cảnh truyền thống (cho bản thân và người phụ thuộc), mang lại sự hỗ trợ tài chính trực tiếp, san sẻ gánh nặng kinh tế khi gia đình người nộp thuế có người ốm đau hoặc đang trong độ tuổi đi học.

Vì sao có hóa đơn vẫn chưa đủ điều kiện giảm trừ tiền viện phí?

Thực tế áp dụng chính sách cho thấy, rất nhiều cá nhân lầm tưởng chỉ cần giữ lại hóa đơn giá trị gia tăng hoặc hóa đơn bán lẻ của bệnh viện, trường học là nghiễm nhiên được trừ tiền thuế. Tuy nhiên, căn cứ hướng dẫn tại Công văn 47199/HAN-QLDN5, điều kiện về tính hợp pháp của chứng từ chi phí được kiểm soát rất nghiêm ngặt.

Theo đó, đối với chi phí y tế, ngoài hóa đơn theo chuẩn quy định của pháp luật thuế, người nộp thuế bắt buộc phải có thêm Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh. Cụ thể, yêu cầu chứng từ phải đáp ứng các tiêu chuẩn cốt lõi sau:

• Hóa đơn, chứng từ hợp pháp: Hóa đơn điện tử hoặc chứng từ thanh toán được lập đúng thời điểm, tuân thủ chặt chẽ pháp luật quản lý thuế và hóa đơn, chứng từ hiện hành.
• Bảng kê chi phí theo chuẩn Bộ Y tế: Riêng khoản chi khám chữa bệnh bắt buộc phải có Bảng kê chi phí khám bệnh, chữa bệnh được lập theo chuẩn quy định tại Quyết định số 697/QĐ-BYT của Bộ Y tế. Với mỗi lượt khám chữa bệnh, bệnh viện hoặc phòng khám phải lập bảng kê cho từng cá nhân người bệnh nhằm lưu hồ sơ và bàn giao cho người bệnh.
• Giá trị pháp lý của bảng kê điện tử: Trong bối cảnh chuyển đổi số y tế, đối với các cơ sở y tế đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, bảng kê chi phí điện tử được ký số đầy đủ theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử có giá trị pháp lý tương đương với bản giấy gốc.
• Đúng chủ thể thụ hưởng: Toàn bộ hóa đơn, chứng từ và bảng kê phải thể hiện rõ ràng, chính xác thông tin định danh (họ tên, mã số thuế hoặc số định danh cá nhân) của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc hợp pháp đã đăng ký giảm trừ gia cảnh của người nộp thuế.
• Nguyên tắc loại trừ nguồn chi trả: Khoản chi phí đề nghị giảm trừ tuyệt đối không được đồng thời chi trả từ nguồn tài trợ, tiền hỗ trợ, trả thay của bên thứ ba, nguồn ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm xã hội, quỹ bảo hiểm y tế hoặc bất kỳ chương trình bảo hiểm thương mại nào khác.

Trách nhiệm phối hợp giữa các bên để đảm bảo quyền lợi cho người lao động

Để quy định giảm trừ chi phí y tế, giáo dục đi vào cuộc sống một cách đồng bộ và tránh tranh chấp pháp lý khi thanh tra, quyết toán thuế, cơ quan quản lý thuế đưa ra khuyến nghị cụ thể cho từng chủ thể:

• Đối với các cơ sở y tế và cơ sở giáo dục: Cần nâng cao tính tuân thủ pháp luật, thực hiện nghiêm túc quy trình lập, xuất hóa đơn đúng thời điểm cung cấp dịch vụ, chủ động cung cấp bảng kê chi phí hợp lệ (bản giấy hoặc bản điện tử có chữ ký số) cho người dân ngay khi kết thúc lượt khám chữa bệnh hoặc thu học phí.
• Đối với doanh nghiệp, người sử dụng lao động: Các tổ chức chi trả thu nhập có trách nhiệm phổ biến rộng rãi quy định này cho cán bộ, nhân viên; hỗ trợ người lao động rà soát, thu thập chứng từ hợp lệ ngay trong năm tính thuế để quá trình ủy quyền quyết toán hoặc tự quyết toán diễn ra thuận lợi, chính xác.
• Đối với cá nhân người nộp thuế: Cần chủ động yêu cầu cơ sở y tế xuất đầy đủ bảng kê viện phí chi tiết song song với hóa đơn; lưu trữ cẩn thận cả định dạng file điện tử (XML, PDF có ký số) để sẵn sàng xuất trình khi cơ quan thuế yêu cầu đối chiếu.

Việc nắm vững các quy định chi tiết tại Nghị định 253/2026/NĐ-CP và các văn bản chỉ đạo hướng dẫn của ngành thuế không chỉ giúp người nộp thuế bảo vệ trọn vẹn quyền lợi tài chính chính đáng của mình mà còn góp phần minh bạch hóa các giao dịch tài chính trong lĩnh vực giáo dục và y tế.