Trong bối cảnh thị trường lao động đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ để chuẩn bị cho việc áp dụng các quy định mới, một trong những điểm thay đổi đáng chú ý nhất của Bộ luật Lao động 2019 chính là việc linh hoạt hóa hình thức thỏa thuận thử việc. Thay vì bắt buộc phải ký kết một văn bản riêng biệt, từ ngày 01/01/2021, người lao động và người sử dụng lao động có thêm lựa chọn tích hợp nội dung này ngay trong hợp đồng lao động chính thức.

Sự khác biệt căn bản giữa quy định cũ và mới

Để hiểu rõ tầm quan trọng của thay đổi này, chúng ta cần nhìn lại quy định hiện hành tại Điều 26 Bộ luật Lao động 2012. Theo đó:

"Người sử dụng lao động và người lao động có thỏa thuận về việc làm thử, quyền, nghĩa vụ của hai bên trong thời gian thử việc. Nếu có thỏa thuận về việc làm thử thì các bên có thể giao kết hợp đồng thử việc."

Quy định này vô hình trung tạo ra một quy trình hành chính tách biệt: muốn thử việc thì phải có hợp đồng thử việc. Tuy nhiên, bước sang Bộ luật Lao động 2019, tại khoản 1 Điều 24, cơ chế đã được mở rộng:

"1. Người sử dụng lao động và người lao động có thể thỏa thuận nội dung thử việc ghi trong hợp đồng lao động hoặc thỏa thuận về thử việc bằng việc giao kết hợp đồng thử việc."

Việc cho phép ghi nội dung thử việc vào hợp đồng lao động mang lại lợi ích kép: Giảm bớt số lượng văn bản cần ký kết và đảm bảo tính liên tục của quan hệ lao động ngay từ ngày đầu tiên làm việc.

Những nội dung bắt buộc phải có trong thỏa thuận thử việc

Dù lựa chọn hình thức ký hợp đồng thử việc riêng hay ghi chung vào hợp đồng lao động, các bên vẫn phải đảm bảo đầy đủ các nội dung cốt lõi theo quy định. Cụ thể, căn cứ khoản 2 Điều 24 Bộ luật Lao động 2019, nội dung thử việc phải bao gồm:

• Thông tin định danh: Tên, địa chỉ của người sử dụng lao động; họ tên, ngày tháng năm sinh, nơi cư trú, số thẻ CCCD/CMND của người lao động.
• Chi tiết công việc: Công việc và địa điểm làm việc cụ thể.
• Chế độ đãi ngộ: Mức lương theo công việc hoặc chức danh, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.
• Thời gian và điều kiện: Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi và đặc biệt là thời gian thử việc.

Lưu ý quan trọng về tiền lương và thời gian thử việc

Một điểm mà người lao động cần đặc biệt quan tâm là mức lương trong thời gian thử việc. Theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương của người lao động trong thời gian thử việc do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó.

Về thời gian thử việc, luật mới cũng bổ sung quy định cho đối tượng quản lý doanh nghiệp (lên đến 180 ngày), trong khi các vị trí chuyên môn kỹ thuật cao vẫn giữ nguyên tối đa 60 ngày. Việc nắm rõ các mốc thời gian này sẽ giúp cả hai bên tránh được những tranh chấp pháp lý không đáng có khi kết thúc giai đoạn làm thử.

Như vậy, với những thay đổi tích cực này, kể từ ngày 01/01/2021, quy trình tuyển dụng và tiếp nhận nhân sự sẽ trở nên linh hoạt và chuyên nghiệp hơn, phù hợp với xu thế cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực lao động tại Việt Nam.