Tiếp thị liên kết (Affiliate Marketing) đang trở thành một trong những phương thức kiếm tiền trực tuyến phổ biến nhất tại Việt Nam. Từ các bà mẹ bỉm sữa đến các bạn trẻ Gen Z, việc chia sẻ liên kết sản phẩm trên Shopee, Lazada hay TikTok Shop đã mang lại nguồn thu nhập không hề nhỏ. Tuy nhiên, đi kèm với những khoản hoa hồng hấp dẫn là trách nhiệm pháp lý về thuế mà không ít người đang lơ là hoặc chưa hiểu rõ.

Tiếp thị liên kết: "Mỏ vàng" mới nhưng không được quên nghĩa vụ thuế

Về bản chất, tiền hoa hồng mà bạn nhận được từ các sàn thương mại điện tử chính là tiền công môi giới. Theo quy định của pháp luật Việt Nam, mọi khoản thu nhập phát sinh từ hoạt động này đều thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Việc không kê khai hoặc chậm nộp thuế có thể dẫn đến những khoản phạt chậm nộp "khổng lồ", thậm chí là rủi ro pháp lý nghiêm trọng khi ngành thuế đang ngày càng thắt chặt quản lý dữ liệu từ các sàn giao dịch điện tử.

Cá nhân không đăng ký kinh doanh: Thuế tính theo tiền lương, tiền công

Nếu bạn chỉ làm tiếp thị liên kết như một công việc tự do và không đăng ký hộ kinh doanh, thu nhập của bạn sẽ được quản lý theo diện thu nhập từ tiền lương, tiền công. Căn cứ pháp lý quan trọng nhất điều chỉnh vấn đề này là Nghị định 65/2013/NĐ-CP. Cụ thể, tại điểm c khoản 2 Điều 3 Nghị định 65/2013/NĐ-CP quy định:

Thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công mà người lao động nhận được từ người sử dụng lao động gồm có tiền thù lao nhận được dưới các hình thức như: Tiền hoa hồng môi giới, tiền tham gia đề tài, dự án, tiền nhuận bút và các khoản tiền hoa hồng, thù lao khác.

Tùy vào tình trạng cư trú và loại hợp đồng, mức thuế suất sẽ khác nhau:

• Đối với cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động: Nếu mức chi trả thu nhập từ 02 triệu đồng/lần trở lên, tổ chức chi trả (như Shopee, Lazada) có trách nhiệm khấu trừ 10% thuế TNCN trước khi chuyển tiền cho bạn.
• Đối với cá nhân cư trú ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên: Thuế sẽ được tính theo biểu thuế lũy tiến từng phần (từ 5% đến 35%) sau khi đã trừ các khoản giảm trừ gia cảnh theo Điều 9 Thông tư 111/2013/TT-BTC.
• Đối với cá nhân không cư trú: Mức thuế suất ấn định là 20% trên tổng thu nhập.

Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh: Quy tắc 100 triệu đồng

Trong trường hợp bạn chuyên nghiệp hóa hoạt động tiếp thị liên kết bằng cách đăng ký hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh, việc tính thuế sẽ tuân theo Thông tư 40/2021/TT-BTC. Điểm mấu chốt ở đây là ngưỡng doanh thu 100 triệu đồng/năm.

Theo Điều 10 Thông tư 40/2021/TT-BTC, nếu doanh thu từ hoạt động kinh doanh trong năm dương lịch trên 100 triệu đồng, bạn phải nộp thuế GTGT và thuế TNCN. Cụ thể đối với dịch vụ môi giới, tiếp thị liên kết:

• Thuế suất GTGT: 5%
• Thuế suất TNCN: 2%

Tổng cộng, bạn sẽ phải trích nộp 7% trên tổng doanh thu hoa hồng nhận được (bao gồm cả các khoản thưởng, hỗ trợ khác từ sàn).

Lời khuyên pháp lý để tránh rủi ro bị truy thu thuế

Để bảo vệ quyền lợi của mình và tránh những rắc rối không đáng có với cơ quan thuế, người làm tiếp thị liên kết cần lưu ý:

1. Lưu trữ chứng từ: Hãy giữ lại tất cả các sao kê thu nhập, chứng từ khấu trừ thuế mà các sàn thương mại điện tử cung cấp hàng tháng/quý.
2. Tự quyết toán thuế: Nếu bạn có thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau, đừng quên thực hiện quyết toán thuế TNCN vào cuối năm để tránh bị phạt chậm nộp hoặc để được hoàn thuế nếu nộp thừa.
3. Cân nhắc đăng ký kinh doanh: Nếu thu nhập từ Affiliate ổn định và lớn, việc đăng ký hộ kinh doanh có thể giúp bạn tối ưu hóa mức thuế phải nộp (7% trên doanh thu thay vì lũy tiến lên đến 35%).

Việc hiểu đúng và đủ về thuế không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cách để bạn kinh doanh bền vững trên không gian số. Đừng để sự thiếu hiểu biết làm mất đi thành quả lao động của chính mình.