Đăng ký thường trú là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân để đảm bảo các quyền lợi về an sinh xã hội, giáo dục và y tế. Tuy nhiên, một câu hỏi phổ biến mà nhiều người dân, đặc biệt là những người lao động xa quê, thường đặt ra là: Liệu không có nhà thuộc sở hữu riêng thì có được đăng ký thường trú hay không?

Câu trả lời là hoàn toàn CÓ. Theo quy định tại Luật Cư trú 2020, công dân vẫn có thể đăng ký thường trú tại những chỗ ở hợp pháp không thuộc quyền sở hữu của mình nếu đáp ứng các điều kiện cụ thể.

Các trường hợp được đăng ký thường trú khi không có nhà riêng

Dựa trên Điều 20 Luật Cư trú 2020, có 05 nhóm trường hợp chính mà người dân có thể đăng ký thường trú dù không sở hữu nhà:

1. Về ở với người thân

Đây là trường hợp phổ biến nhất. Công dân được đăng ký thường trú tại chỗ ở hợp pháp của người thân khi được chủ hộ và chủ sở hữu đồng ý. Các mối quan hệ bao gồm: Vợ về ở với chồng; con về ở với cha mẹ; người cao tuổi, người khuyết tật về ở với anh, chị, em, cháu ruột...

2. Đăng ký thường trú tại nhà thuê, mượn, ở nhờ

Nếu bạn đang thuê nhà, bạn hoàn toàn có quyền đăng ký thường trú tại đó nếu thỏa mãn hai điều kiện:

• Được chủ sở hữu chỗ ở đồng ý cho đăng ký thường trú tại địa điểm thuê, mượn, ở nhờ.
• Bảo đảm điều kiện về diện tích nhà ở tối thiểu do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định nhưng không thấp hơn 08 m2 sàn/người.

3. Tại cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo

Người hoạt động tôn giáo hoặc người được ban quản lý cơ sở tín ngưỡng đồng ý cũng có thể đăng ký thường trú tại các công trình phụ trợ là nhà ở thuộc các cơ sở này.

4. Tại cơ sở trợ giúp xã hội

Người được chăm sóc, nuôi dưỡng tại các cơ sở trợ giúp xã hội được đăng ký thường trú tại chính cơ sở đó khi có sự đồng ý của người đứng đầu.

5. Đăng ký thường trú trên phương tiện

Đối với những người làm nghề lưu động, sinh sống trên tàu, thuyền... họ có thể đăng ký thường trú ngay trên phương tiện đó nếu phương tiện có đăng ký, đăng kiểm và có nơi đậu đỗ thường xuyên xác định.

Thủ tục đăng ký thường trú tại nhà thuê chi tiết nhất

Để quá trình đăng ký diễn ra thuận lợi, người dân cần chuẩn bị hồ sơ theo quy định tại Điều 21 Luật Cư trú 2020:

Hồ sơ cần chuẩn bị:

• Tờ khai thay đổi thông tin cư trú: Phải có ý kiến đồng ý của chủ hộ/chủ sở hữu (trừ khi đã có văn bản đồng ý riêng).
• Hợp đồng thuê/mượn/ở nhờ: Đã được công chứng hoặc chứng thực theo quy định.
• Giấy tờ chứng minh diện tích: Tài liệu xác nhận chỗ ở đủ diện tích tối thiểu để đăng ký thường trú.

Quy trình thực hiện:

Người dân có thể lựa chọn một trong hai hình thức:

• Trực tiếp: Nộp hồ sơ tại Công an xã, phường, thị trấn nơi mình cư trú.
• Trực tuyến: Thông qua Cổng dịch vụ công quản lý cư trú hoặc Cổng dịch vụ công quốc gia.

Lệ phí: Theo quy định hiện hành, lệ phí đăng ký trực tiếp là 20.000 đồng/lần và đăng ký online là 10.000 đồng/lần. Thời gian giải quyết chỉ trong vòng 07 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ theo Điều 22 Luật Cư trú 2020.

"Điều 22. Thủ tục đăng ký thường trú
1. Người đăng ký thường trú nộp hồ sơ đăng ký thường trú đến cơ quan đăng ký cư trú nơi mình cư trú.
2. Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đầy đủ và hợp lệ, cơ quan đăng ký cư trú có trách nhiệm thẩm định, cập nhật thông tin về nơi thường trú mới của người đăng ký vào Cơ sở dữ liệu về cư trú và thông báo cho người đăng ký về việc đã cập nhật thông tin đăng ký thường trú; trường hợp từ chối đăng ký thì phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do."

Việc nắm vững các quy định về cư trú không chỉ giúp bạn ổn định cuộc sống mà còn là cơ sở để thực hiện các giao dịch dân sự và hành chính khác một cách dễ dàng.